70 Derdin Devasi Açiklamasi Meyan Kökü

Ankara Yildirim Beyazit Üniversitesi Ögretim ÜyesiProf. Dr. Aysun Bay Karabulut, 70 derdin devasi olarak bilinen meyan kökünün faydalarini siraladi.

Tibbi tatlandirici ve geleneksel kullanimlari için yaygin olarak kullanilan meyan kökünün içerdigi bilesenler nedeniyle birçok saglik yarari sundugunu belirten bitkilerinin profesörü Aysun Bay Karabulut, bazi önemli özellikleri kaleme aldi.

Tibbi amaçlarla yaygin olarak kullanilan meyanin özellikle öksürük, soguk alginligi, bogaz agrisi, mide rahatsizliklari, astim ve sindirim sorunlari gibi rahatsizliklari hafifletmek için tercih edildigini söyledi.



Geleneksel tipta çesitli hastaliklarin tedavisinde kullanilan meyan kökü bitkisinin dogal bir tatlandirici olarak özellikle seker içermeyen gidalarda ve içeceklerde tercih edildigini ifade etti.

Anti-inflamatuar özelliklere sahip olan bilesenler içeren bu kökün iltihapli durumlarin hafifletilmesine yardimci olabilecegini de dile getiren Karabulut, "Geleneksel Çin Tibbinda, agizdan meyan kökü solüsyonu bronsit, soguk alginligi, öksürük ve üst solunum yolu enfeksiyonlarini tedavi etmek için reçete ediliyor. Ayrica epigastrik kramp, dalak ve mide sorunlari, kusma, ishal ve soguk eller ve ayaklar gibi sorunlari tedavi etmek için kullaniliyor. Ayrica, soguk alginligi, ates, bas agrisi, agiz kurulugu, öksürük ve bogaz agrisi, Tozu ile tedavi ediliyor. Granül ile dalak ve mide asit yetersizligi, gevsek diski ve istahsizlik tedavi ediliyor.

Evliya Çelebi tarafindan 70 çesit faydasinin oldugu belirtilen meyan kökü bitkisinin Sultan III. Mehmed için hazirlanan tip risalesinde alti önemli ilaç arasinda gösterildigini de belirten Prof. Dr. Karabulut, "Bunaltici yaz sicaklarinda yolunuz Malatya, Diyarbakir, Adiyaman ya da Sanliurfa’ya düserse, örnegin Ulu Camii civarlarinda sirtladiklari bakir gügümlerde buz gibi, insanin içini serinleten serbet satan geleneksel kiyafetler giyinmis saticilara denk gelirsiniz. Bu serbet sizin bildiginiz serbetlere benzemez. Hem buz gibi eder içinizi, hem de sifa olur birçok rahatsizliginiza. Sizi istirap içinde birakan böbrek taslarinizi düsürür, midenizi rahatlatir ve daha neler neler..." dedi.



Biyan bali, dogal kola

Ramazan aylarinda, özellikle de iftar saati iyiden iyiye yaklasmissa serbet saticilarinin önünde kuyruklar olustugunu ifade eden Karabulut, sunlari söyledi:

"Litre litre serbet alip evlerine kosusturanlar mi dersiniz, minareden yükselen ezan sesi baslar baslamaz serbet dolu bardagi agizlarina dikerek oruçlarini açanlar mi. Dogu ve Güneydogu Anadolu bölgesindeki sehirlerimizle özdeslesen bu lezzetli serbet, ayni zamanda kolanin tatlandirilmasinda da kullanilan ve örnegin 19. yüzyilda Bati Anadolu’da Levanten sirketleri tarafindan kurulan fabrikalarda kendisinden elde edilen birçok ürünün dünyaya ihraç edildigi meyankökünden yapilan serbettir. Vatandaslar arasinda "dogal kola" ya da "biyan bali" olarak da bilinen bu serbet, meyankökünün bir süre suyun içerisinde bekletilmesi ile elde edilmekte ve sevilerek tüketilmektedir."

Tatli kök

Meyan kökü, baklagiller ailesinin bir üyesi ve çali türü bir bitki olan meyanin (glycyrrhiza glabra) köküne verilen isim oldugunu da kaydeden Karabulut, bu sifali bitkinin faydalarini ise söyle siraladi:

"Sakiz, seker, kakao ve puding imalatinin yani sira serbet ve kola gibi gazli içecekler ile gida takviyelerinde, çaylarda, tat ve koku kazandirilmak istenen tütün ürünlerinde kullanilan, ayrica yeraltindaki gövdesinden baharat da üretilen meyankökünden ayni zamanda sabun, krem ve maske gibi ürünlerin yapiminda da yararlanilmaktadir. Yine köklerinin su ile kaynatilmasindan damitilan meyankökü balinin tatli, pasta, sekerleme ve çikolata yapiminda kullanildigi bilinmektedir. Kuzey Avrupa’da tatlilara ve Çin’de ise çesni olarak yemeklere ilave edilmektedir.

Diyabetten ülsere

Antiinflamatuar, antioksidatif, antiviral, antiülser, antikanser, antialerjenik ve antimikrobiyal özellikleri oldugu bilinen ve basta glisirizin olmak üzere özleri agizdan, jel ve yag formu ile deri üzerinden ve damardan alinabilen meyankökünün, tarihî süreç içerisinde karaciger rahatsizliklarini, mide ve bagirsak bozukluklarini, agiz hastaliklarini ve muhtelif cilt rahatsizliklarini tedavi etmek için kullanildigi bilinmektedir. Vücuttaki iltihapli hücreleri temizlemekte, nemlendiricilik özelligi ile uzamasina katki sundugu saçlara ve cilde parlaklik vermekte, derideki leke ve ölü hücrelerin temizlenmesine katki saglamaktadir. Diyabet hastalarinin gereksinim duydugu düsük kalorili seker ihtiyacini da karsilayabilen ve kan sekerini düsüren meyankökünün etkinligi soda ile karistirildiginda artis kaydetmekte, agiz yaralarina sifa olan bitki bütün bunlara ek olarak da mide ve bagirsak sistemini temizlemekte, ayrica böbrek hasarina karsi da savasmaktadir.

Eski çaglardan itibaren sitma türü rahatsizliklara iyi geldigi düsünülen, kis aylarinda kuru öksürük ve balgam türü yaygin sorunlarin giderilmesi için kullanilan, astim ile bronsite iyi gelen ve bagisiklik sistemini takviye eden, istah açici ve kuvvetlendirici olan meyankökünden yapilan çay solunum ve sindirim sorunlarina iyi gelmektedir. Kramp önleyici ve hazmettirici olan bitki ayni zamanda kabizliga iyi gelmekte, kemik ve eklem agrilarini dindirmektedir. Stresten kaynaklanan sinir, gastrit ve ülser türü rahatsizliklarla mücadele etmekte, hemoroid ve gida zehirlenmesi gibi rahatsizliklarin tedavisinde kullanilmaktadir. Kadinlarin menopoz ve regl dönemlerini rahat geçirebilmelerini saglamakta, regl öncesi agri ve siskinlikleri azaltirken menopoza bagli hormonal dengesizlikleri gidermektedir. Yine yaz aylarinda terleme, düsük tansiyon, halsizlik ve yorgunluk belirtilerini ortadan kaldirmaktadir.

Zararli da olabilir

Gerçek bir enerji deposu oldugu bilinen meyankökünün insan sagligi açisindan ortaya koydugu faydalarin yani sira bazi olumsuz etkileri de vardir. Örnegin potasyum eksikligine, dokudaki PH degerlerin normalin üzerine çikmasi anlamina gelen metabolik alkaloza ve yüksek tansiyona sebep olabilecegi tespit edilmistir. Klinik deneyler bazi insanlarin meyankökü hassasiyetlerinin yüksek oldugunu ve özellikle de hamileler ile yüksek tansiyonu olanlarin bitkinin kullanimi konusunda dikkatli olmalari gerektigini ortaya koymustur. Öte yandan kontrolsüz meyankökü kullanimi durumunda bas agrisi, tansiyon, uykusuzluk, kalp sorunlari, aritmi, alerji, siskinlik ve vücudun su tutmasi gibi yan etkilerle de karsilasilabilmektedir."