AFAD'in Hayat Kurtaran Köpekleri Siki Bir Egitimden Geçiyor

Yavruyken özel testlere tabi tutulan, sadece gerekli sartlari tasiyan köpekler, Afet ve Acil Durum Yönetimi Baskanligi (AFAD) Köpek Egitim Merkezlerinde 2 yillik yogun bir egitimin ardindan yeterlilik sinavini basariyla tamamladiktan sonra enkaz altinda kalan veya dogada kaybolan canlilarin yerini tespit etmek için sahada görev aliyor.

Özel egitimli arama kurtarma köpekleri, 1999 yilinda meydana gelen Marmara ve Düzce depremlerinin ardindan önem kazandi. AFAD bünyesinde kurulan Köpek Egitim Merkezlerinde, deprem ve afetlerde görev alacak köpeklerin yetistirilmesine agirlik verildi.

Bugün AFAD bünyesinde 11 ilde 30 civarinda arama kurtarma köpegi bulunuyor. Köpekler, kentsel arama kurtarma ve dogada arama kurtarma çalismalarinda görev alarak, enkaz altinda kalan veya dogada kaybolan canlilarin yerini tespit etmek için çalisiyor.

Köpekler, ayni zamanda egitmeni olan AFAD arama kurtarma uzmani ile ekip halinde hareket ediyor. Uzman ve köpek, birlikte bir AFAD Köpekli Arama Kurtarma Timi'ni meydana getiriyor.

AFAD'ta görev alabilecek köpeklere, henüz yavruyken özel testler yapiliyor. Sadece gerekli sartlari tasiyanlar aday olarak seçiliyor ve AFAD Köpek Egitim Merkezlerinde egitime kabul ediliyor.

Aday köpekler, bu merkezlerde iki yillik yogun bir egitimden geçiriliyor. Basit komutlari almayi ögrendikleri "temel itaat", yemek ve tuvalet gibi becerileri aldiklari "temel beceri", karmasik komutlari uygulayabildikleri "ileri itaat", belirtilen herhangi bir kisiye itaat ve iz sürme gibi kompleks becerilere sahip olduklari "ileri beceri" egitimi alan köpekler, bunlarin yani sira iz sürme arama kurtarma, gaz sizintisi, yangin ve dogal tehlike bildirme gibi egitimlerden de geçiriliyor.

Egitimlerini basariyla tamamlayan aday köpekler, egitmeni ile birlikte Köpekli Arama Timleri Yeterlilik Sinavi'na giriyor. Köpegin yer aldigi tim, iki yilda bir yapilan sinav ile komisyon karsisinda özel parkurda sinava tabi tutuluyor. Basarili olmasi halinde sertifikalandirilan köpekler, böylece AFAD teskilatinin bir üyesi oluyor.

- "Köpeklerin burnundan dünyada daha gelismis bir cihaz yok"

AFAD Istanbul Arama Kurtarma Birlik Müdürlügü Köpekli Arama Ekip Amiri Tamer Ünal, Düzce Depremi'nin 22. yil dönümünde, son yillarda kentsel ve dogada arama kurtarma çalismalarinda etkin rol alan köpeklerin nasil bir egitimden geçirildigini AA'ya anlatti.

Egitim için cins olarak daha çok uzun burunlu av ya da çoban köpeklerini tercih ettiklerini, her irktan köpegin arama kurtarma yapamayacagini ancak her irkin içinden çok özel köpeklerin çikabildigini belirten Ünal, "Bizim egitim için denedigimiz köpeklerde istedigimiz davranis, arama güdülerinin yüksek olmasi. Bu da bazi köpeklerde olabiliyor. 20-25 köpekten sadece bir tanesi arama isine uygun olabiliyor. AFAD bünyesinde labrador retriever, golden retriever, Belçika malinois, Alman çoban gibi cinsleri yogun olarak kullaniyoruz." dedi.

Köpek annesinden ayrildiktan sonra egitimlere basladigini ifade eden Ünal, "6-8 aylik köpekleri test edip, uygun olanlari aliyoruz. Korkusu ve agresyonu olmayacak, oyun ve av güdüsü yüksek olacak, dengeli bir karakteri ve kisilik yapisi olacak." diye konustu.

Egitimlerin köpegin durumuna göre 2 yil sürdügünü dile getiren Ünal, köpeklere güven duyulan ve tecrübeli sayildigi dönemin 3-4 yas civarinda oldugunu ifade eti.

Egitim sürecinde enkaz ya da arazide yasayacagi her türlü sarti simüle etmeye çalistiklarina dikkati çeken Ünal, "Bu, su demek; her türlü iklim kosulunda, her türlü saat araliginda, her türlü yükseltide köpeklerimiz çalisabilir yetenege sahip olabilmeli." ifadelerini kullandi.

Köpeklerin bir arama kurtarma faaliyetine gittiklerinin bilincinde olduklarini aktaran Ünal, "Çünkü egitim çalismasina gitmek ile göreve gitmek ayni sey degil. Göreve giderken siren çaliyoruz, bizde de o adrenalini hissediyorlar. Biz de göreve giderken heyecan hissediyoruz, köpekler de bizdeki heyecani hissedip, görev oldugunu anliyorlar." degerlendirmesini yapti.

Egitimlerin kazazedeyi kovalamakla yani oyun oynamakla basladigini anlatan Ünal, söyle devam etti:

"Sonra adim adim ilerleyerek enkaz altinda kalan kazazedeyi buluyor. Köpeklerin burnundan dünyada daha gelismis bir cihaz yok. En çabuk sonuca bizi köpeklerimizin burnu ulastiriyor. Her enkazda köpeklerimizle arama yapiyoruz. Çünkü arama çalismasi kisa bir faaliyet, 20-25 dakika süren bir faaliyet ama kurtarma çalismasi en az 5-6 saat sürüyor, en kolay yerde bile olsa. Kisiyi oldugu durumdan daha kötüye götürmeden çikarmak gerekiyor. O yüzden köpeklerimiz bize en yakin noktadan isaret verdiginde, o noktadan çalismayi baslatiyoruz."

Istanbul AFAD bünyesinde görev yeterlilik sertifikali 2, egitim yeterlilik sertifikali 2 köpegin bulundugunu dile getiren Ünal, bunun yaninda egitimleri devam eden 4 köpegin daha oldugunu, egitimleri tamamlaninca onlarin da sinava girecegini, bunun yaninda emekli köpeklerinin de bulundugunu söyledi.

Her enkazda 2 köpek çalistirdiklarini, birincisi arama kurtarma çalismasi sirasinda tepki verdigi an ikincisini devreye soktuklarini, o köpek de tepki verdikten sonra arama kurtarma faaliyetlerine basladiklarini ifade eden Ünal, dünya standartlarina göre her köpegin enkazda 20 dakika çalisip, 10 dakika dinlendigini belirtti.

Bir arama kurtarma köpeginin 8-10 yil sahada çalisabildigini anlatan Ünal, arama kurtarma köpeklerinin AFAD'in egitim merkezinde kaldigini, 08.00-17.00 saatleri arasinda egitmenlerle vakit geçirdiklerini ve çalistiklarini aktardi.

Ünal, AFAD Istanbul Arama Kurtarma Birlik Müdürlügü Köpekli Arama ekibi bünyesinde 4 egitmenin yer aldigini ve her birinin kendilerinin egitim verdigi köpeklerin bulundugunu, her köpegin egitmeni ile teste girdigini, egitmen veya köpek isi biraktiktan sonra sertifikalarinin iptal edildigini söyledi.

Sinavlarin egitim yeterlilik ve görev yeterlilik olmak üzere ikiye ayrildigini kaydeden Ünal, egitim yeterlilik sinavinda köpeklerin itaat, çeviklik, yönlendirme ve basit enkaz becerilerinin test edildigini, zorunlu yapmalari gereken aparatlar ve enkazdaki kisiyi bulmasi gerektigini anlatti.

Ünal, bu sinavi geçen köpeklerin, görev yeterlilik sinavina girme yetkisine sahip oldugunu, bu sinavda da gece ve gündüz saatlerinde üç farkli enkazda toplamda 6 kazazededen 5'ini bulmalari gerektigini ifade etti.

- AFAD disindaki kurumlarin arama kurtarma köpeklerine de egitim veriliyor

Ünal, AFAD Istanbul Arama Kurtarma Birlik Müdürlügü Köpekli Arama ekibinin farkli kurumlarin arama kurtarma köpeklerine de egitim verdigini söyledi.

AFAD'in, 11 ilde köpekli arama ekibinin bulundugunu, bu merkezlerde de arama kurtarma köpeklerinin yetistirildigini belirten Ünal, "AFAD 2 sene süreyle arama köpekleri sinav komisyonunu Sakarya Valiligine verdi. Sakarya Valiligi bünyesinde 2021'de yapilan sinavda, 11 köpek görev yeterlilik sinavini geçti. Türkiye genelinde sinavlara çesitli kurum ve kuruluslardan 81 köpek basvurdu. Bunlardan 41'i ilk asama sinavi geçti, bunlardan da 11'i ikinci asama olan görevde yeterlilik sinavini geçerek, Türkiye'deki dogal afetlerde çalisma yeterliligine sahip olduklarini belgelediler." dedi.

Köpeklerin arama kurtarma faaliyetinin baslangicini olusturdugunu ifade eden Ünal, "Hem bizim insanlara bir an önce ulasmamizi sagliyorlar hem de en yakin noktadan ulasip, onlarin kurtarilmasina vesile oluyorlar." seklinde konustu.