''Akciger Kanseri Erkelerde Görünme Sikligi Olarak 1'Inci Sirada''

Dünya genelinde kanser hastaliklari arasinda ilk siralarda yer alan akciger kanserinin baslangiç evresinde ortaya çikan belirti ve bulgulari çogunlukla fark edilmiyor. Özellikle sigara kullanan kisilerde öksürük gibi önemli belirtiler de büyük oranda dikkate alinmadigindan bu durum akciger kanserinin çok geç evrelerde fark edilmesine neden oluyor ve tedavi sürecini oldukça zorlastiriyor. Bu gerçekten yola çikan Türk Tibbi Onkoloji Dernegi (TTOD), AstraZeneca Türkiye’nin kosulsuz destegi ile 2020 yilinda "Akcigerimizi Okuyoruz" internet platformunu, akciger kanseri risk faktörleri hakkinda toplumu bilgilendirmek amaciyla hayata geçirdi.

"Akcigerimizi Okuyoruz" platformu üzerinden bugüne kadar yaklasik 40 bin kisiden elde edilen ve akciger kanserinde erken teshis konusunda toplumda farkindalik olusturacak veriler; Türk Tibbi Onkoloji Dernegi Baskani Prof. Dr. Murat Dinçer, Türk Tibbi Onkoloji Dernegi Genel Sekreteri Prof. Dr. Özlem Sönmez, Halk Sagligi Anabilim Dali Ögretim Üyesi Prof. Dr. Gül Ergör ve AstraZeneca Türkiye Ülke Baskani Ecz. Serkan Baris’in katilimlari ile düzenlenen basin toplantisinda kamuoyu ile paylasildi.

’’Akciger kanseri erkelerde görünme sikligi olarak 1’inci sirada’’

Akciger kanserinin erkeklerde saha sik görüldügüne dikkat çeken Türk Tibbi Onkoloji Dernegi Baskani Prof. Dr. Murat Dinçer, ’’Akciger kanseri erkelerde görünme sikligi olarak 1’inci sirada, kadinlarda ise görülme sikligi olarak 4’üncü sira. Kadinlardaki sigara kullaniminin hizla artisindan dolayi kadin bireylerde de akciger kanseri yukariya dogru tirmanista. En büyük risk grubunu sigara içiciler olusturuyor. Ülkemizde sigara içme yasinin düsük olmasi ve sigara içen kitlenin oldukça genis olmasi, ülkemizi ciddi anlamda risk altinda birakiyor. Akciger kanseri, ülkemizde kansere bagli ölümlerde 1’inci sirada yer aliyor. Bunun nedeni taninin geç konulmasi, hastalarin yaklasik yarisinin ileri evrede karsimiza gelmesidir. Bu basari oranimizi düsüyor’’ seklinde konustu.



Belirtilere deginen Prof. Dr. Dinçer, ’’Erken evre belirtilerinde en basta sürekli artan ve geçmeyen öksürük geliyor. Sigara kullananlarda, kronik bronsit vb. rahatsizlar sik oldugu için özellikle agir içici grup bu belirtilere oldukça aliskin oluyor, bu durumu çok önemsemiyor. Sigara içicilerin öksürükleri kronikse hekime basvurmalari erken evre taniyi arttirabilir. Belirtiler arasindan en çok balgam, kanli balgam, öksürükle birlikte kan gelmesi yer aliyor’’ diye konustu.

’’Akcigerimizi Okuyoruz’’ platformu hakkinda bilgi veren Prof. Dr. Dinçer, ’’Akcigerimizi Okuyoruz’’un ana amaci, akciger kanserindeki farkindaligi arttirmakti. Bu amaçla web platformunu ankete açtik. Ankete 81 ilden vatandaslar katildi, sorulari yanitladilar. En çok 18-40 yas grubu katildi.

Her 2 kisiden 1’i sigara içmekteydi. Kisilerin ne kadar farkindaligi oldugu, hangi siklikla sigara içtikleri ve il bazinda dagilimlari konusunda veri sahibi olduk. Oldukça büyük bir veri tabanimiz olustu. Son derece yetkin bir hocamiz tarafindan istatistik analizimizi yaptirdik. Belki bu verilerin ileride bilimsel yayin olmasi için elimizden geleni yapacagiz. Türkiye’deki sigara içme aliskanligi, baslama yaslari, içme süreleri, içenlerde ne kadar kanser görüldügü, sigara içenlerin yakinlarinda kanser olup olmadigi gibi pek çok bilgiye sahip olacagiz. Bu anlamda çok kiymetli. Daha önce Türkiye’de böyle genis bir veri tabani yoktu. Farkindaligi arttirmak adina oldukça iyi olacak’’ dedi.



"Sigara, akciger kanserinin yüzde 90’indan sorumludur”

Türk Tibbi Onkoloji Dernegi Genel Sekreteri Prof. Dr. Özlem Sönmez ise konusmasinda sunlari söyledi: “Sigara, akciger kanserinin tartismasiz en önemli sebebidir ve akciger kanserlerinin yüzde 90’indan sorumludur. Sigaraya baslama yasi, günlük tüketilen sigara sayisi, kaç yildir sigara içildigi önemlidir. Akciger kanserinin diger bir önemli sebebi ise hava kirliligidir. Hava kirliligi Dünya Saglik Örgütü tarafindan mutlak kanserojen olarak kabul edilmistir. Asbest (fren tamiri, izolasyon, gemi insaati gibi is ortamlarinda çalisanlarda maruziyet artar), radon gazi (toprakta dogal olarak bulunur, iyi havalandirilmayan ev ve isyerlerinin altindaki toprakta bulunan miktara bagli olarak kapali mekan havasindaki radon miktari artabilir) maruziyeti de akciger kanseri riskini artiran nedenlerdendir. Bunlarin yani sira ailede 50 yasindan önce akciger kanseri teshisi konmus yakinlari olanlarda da risk iki katina çikmaktadir.”

"Konulan tanilarin yarisindan çogu geç tani”

Halk Sagligi Anabilim Dali Ögretim Üyesi Prof. Dr. Gül Ergör de “2020 yilinda GLOBOCAN veri tabaninda yayimlanan bilgilere göre Türkiye’de her yil 41 bin kisiye yeni akciger kanseri tanisi konuluyor. Bu kisilerin 34 binini erkek 7 binini ise kadinlar olusturuyor. Türkiye Kanser Istatistikleri 2018 yili sonuçlarina göre ise akciger kanseri tanisi alanlarin yüzde 19’u bölgesel, yüzde 28’i yakin dokulara yayilim (metastaz) ve yüzde 53’ü ise uzak dokulara yayilim (metastaz) yapmis durumdadir. Konulan tanilarin maalesef yarisindan çogunun geç tani olmasi oldukça üzücü. 2040 yilina kadar yilda 75 bin kisinin akciger kanseri hastasi olacagi tahmin ediliyor” seklinde konustu.



"Kanseri ölüm nedeni olmaktan çikarma hedefiyle is birlikleri yapiyoruz”

Projeye kosulsuz destek veren AstraZeneca Türkiye’nin Ülke Baskani Ecz. Serkan Baris, “Dünya Saglik Örgütü verilerine göre Türkiye’de kanser ölümlerinin yüzde 18’i akciger kanseri nedeniyle gerçeklesiyor. Bu gerçek, toplumda akciger kanseri ile ilgili bilgilendirme ve bilinçlendirme çalismalarinin önemini daha da artiriyor. Sirket olarak biz de dünya çapinda 40 yili askin bilgi birikimiz ile tani, tarama, tedavi ve erken erisim programlari olmak üzere her asamada hastalarin yaninda olabilmek için is birlikleri gerçeklestiriyor, projeler gelistiriyor ve paydaslarimiza destek veriyoruz. Kanseri ölüm nedeni olmaktan çikarma hedefiyle hocalarimiz, derneklerimiz ve bilim dünyasi ile is birligi halinde çalisiyoruz. Bu kapsamda akciger kanserinde erken teshis konusunda toplumda farkindalik olusturacak verilerin olusmasina katkida bulunan ‘Akcigerimizi Okuyoruz’ platformuna da kosulsuz destek olduk. Sirket olarak sagliga erisim hedefimiz dogrultusunda bilinçlendirme projelerimiz ile milyonlarca insana ulasmayi desteklemeye ve toplumda hastaliklar hakkinda farkindalik olusturmayi önceliklendirmeye devam edecegiz” dedi.



Yapilan arastirmanin sonuçlari söyle açiklandi:

81 ilin tamamindan katilim saglandi

"Akcigerimizi Okuyoruz" internet platformu üzerinden Türkiye genelinde 81 ilde yasayan 38 bin 623 kisiden anonim sekilde elde edilen verilere göre katilimcilarin yüzde 63,4’ü erkeklerden, yüzde 36,6’si ise kadinlardan olustu. Katilimcilarin yüzde 52,5’ini 30 - 49 yas arasi kisiler olustururken bu grubu sirasiyla yüzde 31,5 ile 50 - 69 yas arasi, yüzde 13 ile 18 - 29 yas arasi ve yüzde 3 ile 70 yas üzeri kisiler takip etti. Katilimcilarin yasadigi illere göre dagilimda ilk sirada yüzde 24,6 ile Istanbul yer aldi. Ankara yüzde 10,8 ile ikinci olurken Izmir yüzde 9,4 ile üçüncü oldu.

Akciger hastaligi erkeklerde daha fazla görülüyor

Platform üzerinden bilgilerini paylasanlarin yüzde 6,3’ü kronik obstrüktif akciger hastasi (KOAH) ve yüzde 0,8’i akciger kanseri hastasi olduklarini söyledi.

Akciger kanseri varliginin cinsiyete göre dagiliminda katilimci erkeklerin yüzde 1’i akciger kanser hastasi olduklarini ifade ederken kadinlarin yüzde 0,6’si akciger kanseri hastasi olduklarini söyledi.

KOAH varliginin cinsiyete göre dagiliminda ise erkek ve kadin oranlari birbirine yakin çikti. Buna göre erkeklerin yüzde 6,5’i kadinlarin ise yüzde 6,3’ü KOAH hastasi olduklarini belirtti.



Yas gruplarina göre akciger kanseri varliginda yüzde 3,6 ile 70 yas üzeri kisiler ilk sirada. Bunu yüzde 1,4 ile 50-69 yas arasi, yüzde 0,4 ile 30 - 49 yas arasi ve yüzde 0,7 ile 18-29 yas arasi kisiler izledi. KOAH’in ise en çok yüzde 19,5 ile 70 yas üzeri kisilerde görüldügü ortaya çikti. Bunu yüzde 11,3 ile 50-69 yas arasi, yüzde 3,5 ile 30 - 49 yas arasi ve yüzde 2,2 ile 18-29 yas arasi kisiler takip etti.

Katilimcilarda hastalik öyküsüne bakildiginda ise her dört kisiden biri (yüzde 25,3) ailede akciger kanseri oldugunu belirtti.



Erkeklerde sigara içenlerin orani daha fazla

Neredeyse her iki kisiden biri (yüzde 48,4) sigara içtigini belirtirken içmeyenlerin orani yüzde 26,5 oldu. Sigarayi biraktigini söyleyenlerin orani ise yüzde 18,2. Erkeklerde sigara içtiklerini söyleyenlerin orani yüzde 51,7 olurken kadinlarda bu oran yüzde 42,8 oldu. Ortaya çikan bir diger önemli sonuç ise kadinlarin erkeklere kiyasla çok daha fazla pasif içici konumda olmasi. Erkeklerin yüzde 4,8’i pasif içici oldugunu ifade ederken kadinlarda bu oran yüzde 10,3’e çikiyor.

Sigarayi birakmadan önce içme süresi ortalama 20 yil

Halen sigara içenlerin içme süresini de ortaya çikaran sonuçlara göre katilimcilarin yüzde 31,3’ü 20 - 29 yildir sigara içtigini söyledi.

Yüzde 26,8’i 10 - 19 yil, yüzde 16,7’si 30 - 39 yil, yüzde 14,6’si ise 1 - 9 yil sigara içtiklerini belirtti.

40 yildan fazla süre sigara içtiklerini söyleyenlerin orani ise yüzde 10,6. Katilimcilarin yüzde 80,1’i günde 1 - 20, yüzde 18,3’ü ise 21 - 40 adet sigara içtigini söylerken toplam sonuçlara göre günde ortalama 15 sigara içiliyor. Sigarayi birakanlarda ortalama birakma süresi 5 yil oldu. Birakmadan önce içme süresi ortalama 20 yil.

Sigara haricinde hava kirliligi risk faktörlerinin basinda geliyor

Verilere göre sigara haricinde akciger kanseri hastaligina neden olabilecek çesitli risklere maruz kalim durumunda ilk sirada yüzde 7,1 ile hava kirliligi yer aldi. Bunu sirasiyla yüzde 3,3 ile verem, yüzde 2,9 ile elementler (agir metaller, petrol ürünleri vb.) ve radyoterapi, yüzde 1,4 ile asbest ve yüzde 0,6 ile radon takip etti.

Akciger kanserine sebep olabilecek risk faktörlerini ve bu faktörlerden hangilerine sahip oldugunuzu ögrenebileceginiz platforma Türk Tibbi Onkoloji Dernegi (TTOD) toplum bilgilendirme platformu araciligiyla akcigerimiziokuyoruz.com/ adresi üzerinden ulasildigi belirtildi.