Amastris Antik Kenti'nde Tilsimli Olduguna Inanilan Amulet Bulundu

‘Tilsimli Nesne’ (Amulet) bulundu. Bölgede daha önce esi benzerine rastlanmayan, Anadolu’daki kazilarda ise Roma Dönemi tabakasinda bulunmus tek örnek niteligindeki tilsimli nesnenin önümüzdeki günlerde Amasra Müzesi’nde sergilenmesi bekleniyor. Fenikeliler tarafindan Sesamos adi ile ilk kurulusu M.Ö. 12. Yüzyila dayanan, Miletoslular, Kimerler, Lidyalilar, Makedonyalilar, Romalilar, Bizanslilar ve Cenovalilar gibi birçok medeniyete ev sahipligi yapmasinin ardindan 1460 yilinda Fatih Sultan Mehmet tarafindan fethedilerek Osmanli’ya katilan Amasra’nin toprak altinda kalan tarihi, kazi çalismalariyla gün yüzüne çikariliyor.

2014 yilinda Milli Egitim Bakanligi’na ilkokul yapilmasi için bagislanan alanda, insaat yapimi baslamadan önce Amasra Müze Müdürlügünün yapmis oldugu sondaj kazilari esnasinda Roma Dönemine tarihlendirilen mimari unsurlara rastlanmis ve söz konusu alan koruma altina alinmisti. Akabinde ayni alanda 2017 yilinda yine Amasra Müze Müdürlügü Baskanliginda kurtarma kazilari baslamis ve ilk etapta tapinak olarak düsünülen yapida çok sayida sütun, sütun basligi ve mimari parçalar ortaya çikarilmisti.

Tarihi sütun ve obje gün yüzüne çikarildi

Dogal liman görevi gören koylari nedeniyle tarihte önemli bir liman kenti ve ticaret merkezi olarak konumlanan Amasra’daki kazi çalismalari Kültür Bakanliginin destekleriyle Amasra Müze Müdürlügü Baskanliginda ve Bartin Üniversitesinin bilimsel danismanliginda sürdürüldü. 2022 yilinin Haziran ayinda baslayan kazi çalismalariyla birlikte henüz netlik kazanmasa da “stoa” oldugu degerlendirilen alanda su ana kadar birçok tarihi sütun ve obje gün yüzüne çikarildi.

Kültür ve Turizm Bakanligi Kültür Varliklari ve Müzeler Genel Müdürlügü Kazilar ve Arastirmalar Daire Baskanliginin destekleriyle Amasra Müze Müdürlügü Baskanliginda, Bartin Üniversitesinin bilimsel danismanliginda gerçeklesen ve 2022 yilinin Haziran ayinda baslayan Amastris Antik Kent kurtarma kazilarinda Roma Imparatorluk ve Bizans Dönemlerine ait yüze yakin sikke; metal, cam, kemikten yapilmis iki yüzden fazla küçük buluntu gün yüzüne çikarildi.

Söz konusu çalismanin yapildigi mimarinin ölçüleri ise; ortaya çikarilan devasa sütunlari, korinth sütun basliklari ve üst yapi elemanlari ile yaklasik 9 metre olarak belirlendi. 4 ay süren kurtarma kazilari sirasinda gün yüzüne çikarilan ve arkeoloji dünyasi basta olmak üzere tarih meraklilarini heyecana bogan en önemli gelismelerden biri ise üzerinde kazima çizgilerin yer aldigi piramidal formdaki ‘Tilsimli Nesne’ (Amulet) oldu.

Esi benzerine rastlanmayan tek örnek

Bati Karadeniz bölgesi genelindeki antik kent kazilarinda daha önce esi benzerine rastlanmayan, Anadolu’daki kurtarma kazilarinda ise Roma Dönemi tabakasinda bulunmus tek örnek niteligindeki tilsimli nesnenin ünik bir eser oldugu ve önümüzdeki günlerde de Amasra Müzesinde sergilenecegi ögrenildi. Eserin Anadolu’daki kazilarda Roma yapisinda bulunmus tek örnek oldugunu kaydeden Bartin Üniversitesi Arkeoloji Anabilim Dali Baskani Ögr. Üyesi Doç. Dr. Fatma Bagdatli Çam, “Öncelikle Amasra Müzesi kazi baskanliginda yürütülen Amastris Antik Kent Kurtarma Kazisi 2022 çalismalari sirasinda söz konusu eseri tespit etmis bulunmaktayiz. Ve eserimiz M.S. 2. yüzyila tarihlenen ve mermerden insa edilmis olan bir roma yapisinin içerisinde M.S. 2. yüzyil ortalarina tarihlenen yine tabakalarda ele geçmis olan ünik bir eserdir. Amulet olarak tanimladigimiz piramidal formda, taban kismi kare, üst kismi piramidal formda ve obsidyenden yapilmis bir tür amulet olarak tanimladigimiz bir eser. Eserimizin taban kisminda bir figür yer almakta. Insize yani kazima çizgilerle betimlenmis olan Misir dininden tanidigimiz tanri BES’in biçimlendigini, betimlendigini görüyoruz. Eserin üst kismindaysa demotik olarak isimlendirilen eski Misir dinindeki Hieroglif harflerin Roma döneminin baslarinda yeni dinin demotik olarak isimlendirdigimiz harf karakterleri ile tilsimli sözlerin yer aldigini görüyoruz. Eserin üzerindeki harf karakterleri de temsil ettigi koruma anlamina isaret etmekte. Bir nevi tilsimli nesne olarak döneminde bir kisinin üzerinde tasidigi, kötülüklerden, hastaliklardan korunmak, hangi anlamda korumasini istiyorsa o sekilde üzerinde tasidigi tilsim bir nesne olarak tanimlayabiliriz. Bölgede kesinlikle tek oldugunu söyleyebiliriz. Anadolu’da da bir Roma yapisinda kazilar sirasinda Roma tabakasinda bulunmus olan tek örnek oldugunu söyleyebiliriz rahatlikla” dedi.



"Heyecanlandiran bir tespitti"

Kazilarda gün yüzüne çikarilan tilsimli nesnenin heyecan verici bir tespit oldugunun da altini çizen Doç. Dr. Çam, “Oldukça önemli bir tespitti bizim için. Heyecanlandiran bir tespitti. Bunun sebebi öncelikle Roma Imparatorluk dönemine ait büyük bir yapida çalisirken, Roma tabakalarinda böyle bir asur akamenid etkili, asur akadenid dönemlerinden bildigimiz damga mühürlere benzeyen bir formda yapilmis böyle bir amuletin böyle bir yapida tespit edilmesi bizim için oldukça önemliydi. O yüzden bundan sonraki çalismalarimizda da bu mührün orijinalinde hangi anlami tasidigini ve üzerinde tasiyan kisinin bir rahip mi, din görevlisi mi, saglik ya da güvenlik amaciyla mi bunu tasidigini belki de bir lejyonda görevli askerin Dogu seyahatleri sirasinda ya da Dogudaki görevi sirasinda belki de bulup buraya getirip getirmedigi konusundaki ortaya çikan soru isaretlerini aydinlatmak için elimizden geleni yapacagiz” seklinde konustu.

Tilsimli nesneyle ilgili bilimsel çalismalarin sürdürülecegini de sözlerine ekleyen Doç. Dr. Çam, “Kültür Bakanligi Kültür Varliklari ve Müzeler Genel Müdürlügünün izin ve destekleriyle bu kaziyi gerçeklestirebildik. Ayni zamanda Bartin Valiligi ve Amasra Kaymakami Kadir Perçi’ye de verdigi destekten dolayi tesekkür ediyoruz" dedi.