Aratos'un Anit Mezarinda 'Dromos'a Ulasildi

İçel’in merkez Mezitli ilçesinde yer alan ve sütunlu caddesi, höyügü, antik limani, su kemerleri, hamami ve akropolleri ile dünya tarihi miraslarindan birini olusturan Soli Pompeiopolis Antik Kenti’nde, 1999 yilinda baslayan kazi çalismalarinin bu yil 22’incisi gerçeklestiriliyor. Tarihi M.Ö. 1500 yilina uzanan Soli Pompeiopolis Antik Kenti’nde bu yilki kazilar 4 Temmuz’da basladi.



Döneminin en ünlü isimlerinden

Dokuz Eylül Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Müzecilik Bölümü Baskani Prof. Dr. Remzi Yagci baskanliginda sürdürülen kazilar, geçen yil oldugu gibi bu yil da sadece antik çagda Tarsus’ta dogan ve döneminin en ünlü isimlerinden biri olan filozof, sair, matematikçi ve astronom Aratos’un anit mezarinda gerçeklestiriliyor. Kültür ve Turizm Bakanligi öncülügünde, Dokuz Eylül Üniversitesi ve İçel Üniversitesinin isbirligiyle yürütülen, Mezitli Belediyesinin de destek verdigi çalismalarda 10 kisilik ekip görev aliyor.

Çalismalarda, fotogrametri yöntemiyle yapilan taramalardan elde edilen veriler, 3 boyutlu teknolojiyle kayit altina alinarak dijital ortama aktarilacak.

“Bu mezarin kime ait oldugunu ortaya çikarmayi ve kesin olarak tarihlemesini yapmayi umut ediyoruz”

Kazi Baskani Prof. Dr. Yagci, M.Ö. 3. yüzyil ile 1. yüzyil arasindaki Helenistik Dönemi kapsayan ve Aratos’un anisina dikilmis bir anit mezar oldugu tahmin edilen yapida devam eden çalismalarla ilgili IHA muhabirine açiklama yapti. Uzun bir hazirlik döneminden sonra çalismalara basladiklarini belirten Yagci, “Halen Soli Pompeiopolis’in 19. yüzyil gezginlerince Aratos’un mezari olarak adlandirilan anit mezar üzerinde çalisiyoruz. 19. yüzyil gezginlerince burasi Aratos’un mezari olarak plan üzerine isaretlenmis. Biz de arkeolojik olarak bunu arastiriyoruz. Buradan umut ettigimiz sonuç; bu mezarin gerçekte kime ait oldugunu açiga çikarmak ve Aratos’un mezari olarak adlandirilan bu mezardaki buluntular üzerinden kesin olarak tarihlemesini yapmak. Restitüsyon ve restorasyonunu yaptiktan sonra da ziyarete açmak istiyoruz” dedi.



“Soli için çok önemli bir ünlü. Dünyaca ilgi görecegini düsünüyoruz”

Aratos’un, döneminin çok ünlü bir ismi oldugunu vurgulayan Prof. Dr. Yagci, “Aratos, gerçekten onun mezariysa Soli için çok önemli bir ünlü. Strabon (Yunan tarihçi, cografyaci ve filozof), Soli’nin ünlüleri arasinda Aratos, Khrysippos (filozof) ve Philemon (güldürü sairi) adindan söz ediyor ve bunlar da antik kaynaklarda Solili ünlüler olarak adlandiriliyor. Mezarini, Mela (antik yazar) görmüs, antik yazarlarda adi geçiyor ve özelliklerinden bahsediliyor. Bir de bölge arkeolojisi için çok önemli bir yenilik getirdi. Böyle silindirik, anitsal bir yapi ve eger Aratos’un anisina yapildiysa çok daha önemli tabi ki. Dünyaca ilgi görecegini düsünüyoruz” diye konustu.



“Mezarin ‘dromos’unu bulduk”

Su ana kadar asama asama yapinin nasil yikildigini tespit ettiklerini belirten Yagci, antik çagda genellikle tümülüs veya toprak altindaki mezarlarda, mezar odasina girisi saglayan dar ve uzun geçit anlamina gelen ‘dromos’u bulduklarini söyledi.

Yagci, “Anit mezar bir ara çöplük olarak kullanilmis, o çöp malzemelerinin ne kadar derine indigini tespit ettik. Bir de ayrica ‘dromos’unu bulduk. O da umut verici. Bütün bu çalismalar sonuçlandiginda yapiyi kesin olarak tarihleyecegiz” ifadelerini kullandi.

“Bu yil tabani bulmayi umut ediyoruz”

“Bu yil bu tabani bulmayi umut ediyoruz” diyen Yagci, bu yil mezarin içini açiga çikarabileceklerini kaydetti.

22 yillik kazilarda Soli Höyük, Sütunlu Cadde, Milli Egemenlik Caddesi, Aratos’un mezari ve höyügün içindeki hamam yapisi olmak üzere 5 alanda çalistiklari bilgisini veren Prof. Dr. Yagci, söyle devam etti:

“Bütün bunlar bitmeye az kaldi ve projelendirilip kurula sokulabilecek halde. Kisa bir kazidan sonra bu alanda restore edilmis birden çok yapi görebiliriz ve bunlar ziyaret edilebilir hale gelir. Bu yilki kazilari tabana ulasincaya kadar sürdürmeyi düsünüyoruz. Ondan sonra restitüsyon çalismalari baslayacak. Su anda belgeleme çalismalari tamamlandi. UNESCO Kültür Mirasina aday olmasi için bu yil basvuruda bulunacagiz.”

“Yapidan çikarilan tüm taslar ve bloklar tek tek belgeleniyor”

İçel Üniversitesi Fen Edebiyat Fakültesi Klasik Arkeoloji Anabilim Dali Ögretim Üyesi Doç. Dr. Deniz Kaplan da, “Bu yilki çalismalar içerisinde daha çok yapinin yuvarlak iç çekirdeginde kazilarimizi sürdürüyoruz. Amacimiz, yapinin içine düsmüs olan mimari bloklari seviyelerine göre bilimsel kaidelere uygun olarak belgeleyip kaldirmak. Böylelikle yapinin restitüsyon ve restorasyon çalismalarina altlik olusturmus olacagiz. Yapidan çikarilan tüm taslar ve bloklar tek tek belgeleniyor. Bu çalismalari İçel Üniversitesi Harita Mühendisligi ve MEÜ Mimarlik Fakültesinin destekleriyle gerçeklestiriyoruz. Yani Aratos’a ait oldugu düsünülen yapidaki çalismalar multidisipliner bir sekilde sürdürülmekte. Önümüzdeki günlerde muhtemelen yapinin yuvarlak iç çekirdeginde tabana ulasacagiz. Ondan sonra yapinin restitüsyonu, yani bilgisayar ortaminda ayaga kaldirilmasiyla ilgili elimize daha net bilgiler ulasacak” dedi.

Kazi alan sorumlusu Gözdem Güler ise restorasyon ve restitüsyon projesine yönelik tas kaldirma, bunlari düzenli bir sekilde istifleme çalismasi yaptiklarini ifade ederek, “Vinç yardimiyla taslari kaldirirken profil ya da duvarlarina göre ayirip, teknolojiyi de kullanarak belgeleyerek düzenli bir sekilde yerlestirip, ilerleyen dönemlerde kullanilmasi için hazirlik çalismasi yapiyoruz” diye konustu.