'Asya Kaplan Sivrisinegi' Samsun'da Da Görüldü

Samsun Büyüksehir Belediyesi tarafindan ‘Aedes cinsi sivrisinekler’ konulu konferans düzenlendi.

Sehit Ömer Halisdemir Çok Amaçli Salon’da gerçeklestirilen konferansa Samsun Büyüksehir Belediyesi Genel Sekreter Yardimcisi Dr. Senol Yildiz, Çevre Koruma ve Kontrol Dairesi Baskani Ali Tulumen, ögretim üyeleri, halk sagligi uzmanlari, belediyelerin ilgili birimlerinin görevlileri, muhtarlar ve sivil toplum kuruluslarinin temsilcileri ile vatandaslar katildi.

Toplantida konusan Doç. Dr. Muhammet Mustafa Akiner, istilaci ve yerli sivrisinek türleri hakkinda önemli bilgiler verdi.

“Türkiye’de sivrisinekler yüzünden 10 kisi hayatini kaybetti”

2010 yilinda sivrisineklerin tasidigi virüsler nedeniyle 10 kisinin hayatini kaybettigini ifade eden Doç. Dr. Mustafa Akiner, “Bu türlerle su anda dünyada mücadele eden pek çok ülke ciddi meblaglarda para harciyorlar. Fransa bu türlerle mücadele için 9 milyar euro, Italya ise 11 milyar euro bu sivrisinekler ile mücadele için para harciyor. Eger bunu yapmazlarsa bazi hastaliklarla bas etmeleri mümkün hale gelmeyecek. 1989’da Italya’da bu türler ilk görülmeye basladiginda ‘diger türlerle mücadele ettigimiz gibi bunlarla da mücadele ederiz’ dedikleri için su anda bu noktaya geldiler. Sadece Karadeniz’de degil, Istanbul’da, Kocaeli’de ve Izmir’de de çok ciddi problem var. Büyüksehir belediyeleri bu türler için efor sarf ediyorlar. Yerli sivrisinekle ile bu türler arasinda farklar var. Sari humma sivrisinegi, Asya kaplan sivrisinegi, hepimizin evinde olan ev sivrisinegini karsilastirdigimizda ve bu bölgenin bas belasi olan çeltik tarimiyla alakali olan her tarafta bulunan ve sitma bulastiran yabanci bir türü karsilastiralim. 3 sivrisinek grubu var. Bunlari gördügünüzde farklarini ayirt edebilirsiniz. Anofel türler sitmanin ana tasiyicisidir. Ülkemizde 2010 yilinda culex türlerine maruz kalan 47 vakadan 10 kisi vefat etti. 2019 yilinda da 2 kisi Bati Nil vakasindan hayatini kaybetti. Bunun da ana tasiyicisi culex türü sivrisineklerdi” dedi.



“Samsun’da Bati Nil virüsü tasiyicisi ve sitmanin tasiyicisi olan sivrisinek türlerine rastlandi”

Samsun’da rastlanilan istilaci türler hakkinda da konusan Doç. Dr. Mustafa Akiner, “Sivrisinekler; sarihumma, sitma ve Bati Nil virüsünü bulastirabilir. Su anda Kovid-19 sikintisi yasiyoruz. Insanlar nefes almakta zorluk çekiyor. Eger sarihummaya ya da denk hastaliga yakalanirsaniz oldugunu yerde kemiklerinizin kirildigini hissediyorsunuz. Ismi de zaten ‘kemik kiran hastaligi’ olarak geçiyor. Aedes, culex ve anofel türlerinin hangi alanda oldugu Samsun’da da arastiriliyor. Bu bölgede 2013-2015 yillarinda Samsun’da Bati Nil virüsü tasiyicisi ve sitmanin tasiyicisi olan sivrisinek türlerine rastlandi. 1924’ten beri bu türlerle ilgili mücadele devam ediyor. Bu bölgede yeni yeni görülmeye baslayan Asya kaplan sivrisineginin alinda bir çizgi vardir. Aegypti istilaci türleri Artvin, Trabzon ve Rize’de var. Aegypti ev içinde isirma aktivitesi sergilerken, Asya kaplan sivrisinegi ise bahçeye çiktiginizda basinizin belasi olur. Disarida oturmaniza izin vermez. Normalde culex ve anofel türlerinde çok ciddi aci hissetmezken, Asya kaplan sivrisinegi isirdiginda ciddi aci hissedersiniz. Çünkü agzindaki hortum yapisi testere gibidir. Bu testere ile sizin derinizi kani bulabilmek için kesiyorlar. Keserken de aci hissediliyor. Türkiye’de 65 sivrisinek türü var. Bunlardan 2 tanesi istilaci tür olarak kabul ediliyor. 63 türle mücadele 1900’lü yillardan beri sürüyor. Son yillarda genelde ev sivrisinegi ve sitma bulastiran sivrisinek ile mücadele ediliyor. Bir sivrisine tek yumurtlamada 200 yumurta birakiyor. 3 defa yumurtladigi için 1 sivrisine eger kan emer ve yumurtlarsa 10 gün sonra 600 sivrisinek ile karsi karsiyasiniz demektir. Eger herhangi bir mücadele ya da önlem almazsaniz” diye konustu.



“Çarsamba ilçesinde Asya kaplan sivrisinegi türüne rastlandi”

Samsun’da da istilaci türe rastlandigini ve acilen mücadele edilmesi gerektigini altini çizen Mustafa Akiner, sunlari söyledi:

“Istilaci türlerden Asya kaplan sivrisineginin tercih ettigi tek dogal alan kesik bambularin dibindeki sular ya da agaç kavuklari. Türkiye’de agaç kavuklarinin oldugu alanlarda rastlamaniz mümkün ama dogal habitatlarinda olmadigi, Türkiye’ye ilk lastik ticareti ile girdigi arkasindan da tüm olasi yapay habitatlara yayildigini biliyoruz. 2015’te türü sadece lastik içinde bulurken, su anda akla gelen en ufak bir su birikintisinde bulabiliyoruz. Dogal alanlarda bulunmuyorlar çünkü diger türler yüzde 80 oraninda istilaci türleri yok edebiliyor. Insanlar da mücadeleyi sürsürse hayvanin yogunlugunu düsürmek mümkün. Karadeniz’de lastikçilerin lastik depoladiklari yerlerde çok yogun bulunuyorlar. Geçen senelerde Ordu’ya kadar Asya kaplan sivrisineginin girdigini görmüstük. Bugün itibariyle de Samsun’a da girdigini gördük. Daha detayli bir arastirma yapmadik. Su anda kayitli belgelere göre bin 700’e yakin noktada istilaci tür var. Bu sene sayi 2 bin noktaya ulasabilir. Insan bile yilda 475 bin kisinin ölümüne sebep olurken, sivrisinekler ise ortalama 725 bin kisinin ölümünden sorumlu. Bunun içerisinde sitma, sarihumma ya da denk hastaliklar var. Bu hastaliklar Kovid-19 gibi ilk basta anlasilmiyor. Bas agrisi, kas agrisi ve kemik agrisiyla devam ediyor. Hastalik bulastiran istilaci türlere veya yerli türlere baslangiçta tedbir almazsaniz, doktora gittiginizde doktorlarin yapabilecegi çok da fazla bir sey yok. Sadece sitma için ilaç alabilirsiniz. Bati Nil, sarihumma ve denk hastaliklarla ilgili Türkiye’de herhangi bir tani kiti yok. Bunu ayirt edebilecek doktor da yok. Bu konu ile ilgili Saglik Bakanligi Bilim Kurulu Üyesi oldugum için biliyorum. Ben de sitma geçirdim. Umursamazsak herhangi bir sey oldugunda sonucu agir olur. Çarsamba ilçesinde olmasi demek ya Tekkeköy kismina yayildi ya da diger kisma geçti demek. Ya bu sene ya da gelecek sene yazin ayni Istanbul’da son 1 aydir oldugu gibi vatandaslar ‘yandim anam’ diye veryansin edecek. O örneklere bir de Samsun eklenecek. Insanlar çok hareket ediyor. Bir yerden bir yere bir ürün tasirken içerisinde larva tasiyip, tasimadigini bilmiyoruz. O yüzden daha dikkatli olunmasi gerekiyor.”

Il olarak yapilan mücadeleden bahseden Samsun Büyüksehir Belediyesi Genel Sekreter Yardimcisi Dr. Senol Yildiz, “Sinekle mücadele veya uçkunla mücadele bunlari da nispeten tali konular gibi sekillendirir yönetirler. Ama sehirlerin tipki atik yönetim plani, imar master plani gibi uçkunla mücadele planinin da olmasi gerekiyor. Bizim Samsun’da da hedefimiz insallah bu tarafa dogru. Su ana kadar belli bir seviye kat ettik. En azindan noktasal, yaygin ve larva mücadele alanlari bunlarin ilçe bazli bütün tespitlerini arkadaslarimiz yapmis durumda. Bundan sonra da bunun üzerine bir master plan kurgusu yapiyor olacagiz. Atalarimizin yasam alanlarina baktigimizda çogu defa böyle çamurlarin, balçiklarin, batakliklarin sulak alanlarin çok oldugu yere degil de biraz daha daglara tepelere kaçip yerlestiklerini görüyoruz. Ilerleyen süreçte modern çagla beraber bizler pek çok alani kendimize yasam alani olarak seçtik. Ancak sivrisinekler ya da uçkunlar öyle kolay vazgeçecek gibi gözükmüyor. Tür ve sekil degistiriyor, mücadele azmini sürekli artiriyor, ilaçlara direnç kazaniyor. Biz de sürekli ilaç degistiriyoruz, kimyasal mücadele, dumanla mücadele, biyolojik mücadele gibi pek çok alana kaçiyoruz. Asiri yagislar da larva için ekilen bütün ilaçlari bir anda götürüyor. Hemen ertesi gün sifirdan basliyorsunuz” seklinde konustu.

Ardindan katilimcilara sunum yapan Büyüksehir Belediyesi Çevre Koruma ve Kontrol Dairesi Baskani Ali Tulumen, “Hem iklim degisikliginin etkilerini, kentlesmenin beraberinde getirdigi sorunlarin etkilerini yasadigimiz bir kentte bulunuyoruz. Özellikle Yesilirmak ve Kizilirmak Havzasi, sulak alanlarin bol oldugu, tarim sehri Samsun’da bu mücadeleyi vermek ciddi bir emek ve ciddi bir performans istiyor. Sulak alanlarda, su birikintileri, fosseptik çukurlari gibi haserelerin biriktigi ortamlar bölgede yaklasik 17 bin noktaya denk geliyor. Bu noktalarda mücadele çalismalarimizi sürdürüyoruz. Biyolojik ilaçlarin yaninda, Dünya Saglik Örgütü’nün onay vermis oldugu kimyasallari da kullanarak yürütmeye çalisiyoruz” ifadelerini kullandi.