Bazi çocuklarin COVID-19 enfeksiyonunu hiçbir belirti olmadan geçirdigini veya ailesi enfekte oldugunda belirtiler hafif görüldügünden test yapilmadigini animsatan Dr. Demirçubuk, tani konulmamis olmasinin çocugun MIS-C geçirmeyecegi anlamina gelmeyecegini belirtti.
“MIS-C, hastanede yapilan testlerin sonucuna göre tanisi kesin konularak tedavi edilmesi zorunlu bir hastaliktir” diyen Dr. Ögr. Üyesi Demirçubuk, sunlari kaydetti:
“Koroner damarlarda soruna, dolayisiyla kalbin fonksiyonlarinin bozulmasina neden olabileceginden basta çocuk sagligi ve hastaliklari, çocuk enfeksiyon hastaliklari ve çocuk kardiyolojisi gibi bölümlerin multidisipliner olarak takip ederek, tedavileri düzenlenmesi büyük önem tasir.”
Covid-19 ve Mis-C
COVID-19’un ortaya çikisi ve MIS-C sendromu hakkinda bilgi veren Dr. Ögr. Üyesi Demirçubuk, söyle devam etti:
“Çocuklarda pandeminin ilk zamanlarinda COVID-19 hastaligi daha hafif seyretmesine karsin Nisan 2020’de Ingiltere’den gelen raporlar Atipik Kawasaki hastaligi olarak tanimlanan daha sonra da MIS-C (Pediatrik Multisistemik Inflamatuvar Sendrom) adiyla kayitlara geçirilen bir hastalik tanimlanmistir. MIS-C, COVID-19’a maruz kalan çocuklarda virüs bulastiktan 2-4 hafta sonra ortaya çikan vücudun virüse karsi verdigi asiri cevap sonucu organ yetmezliginin ortaya çiktigi bir durumdur.”
“Mis-c, Covid-19 geçiren tüm çocuklarda görülmemektedir”
Çocuklar ve yetiskinlerin COVID-19 enfeksiyonuna yakalanma oraninin benzerlik gösterdigini anlatan Dr. Ögr. Üyesi Demirçubuk, sözlerini söyle sürdürdü:
“Buna ragmen Sars CoV-2 virüsü ile enfekte çocuklarda ciddi klinik semptomlar az görülmektedir. Yapilan çalismalarda COVID-19’a bagli hastane yatislarinin sadece yüzde 1,5’ini çocuk hastalar olusturmaktadir. Salginin baslangicinda çocuklarin daha az etkilendigi düsünülürken daha sonra COVID-19 enfeksiyonunu semptomatik ya da hiçbir belirti olmadan sessiz geçiren çocuklarda iki-dört hafta sonra MIS-C tablosu ortaya çikabilmektedir. COVID-19 kaynakli çocuk vaka sayilarinin arttigi dönemin yasaniyor. MIS-C hastaligi aslinda COVID-19 hastaliginin ciddi bir komplikasyonu olarak karsimiza çikmakla birlikte COVID-19 geçiren her çocukta görülmemektedir. Yapilan çalismalarda 21 yasin altindaki bireylerde COVID-19 hastaliginin görülme sikligi 100 binde 322 ve MIS-C görülme sikligi 100 binde 2 olarak bulunmustur. Hangi çocukta gelisecegine dair basta epigenetik olmak üzere bilinmeyen birçok faktör vardir.”
Hastalik belirtileri önemli
Nadir görülse de bu hastaligin bulgularinin iyi bilinmesinin önemli olduguna isaret eden Dr. Ögr. Üyesi Demirçubuk, “Önceden geçirilmis COVID-19 enfeksiyonu veya COVID-19 enfekte kisi ile temasi olan çocuklarda basta dirençli ates sayabilecegimiz asagidaki semptomlardan bir kisminin varligi söz konusu oldugunda bu hastalik süphesiyle bir saglik kurumuna basvurulmalidir” önerisinde bulundu.
Dr. Ögr. Üyesi Demirçubuk, semptomlari ise söyle siraladi:
“24 saatten uzun süren 38 derece üzerinde dirençli ates, gögüs agrisi, öksürük, solunum sikintisi, bas agrisi, bilinç durumunda degisiklik, havale geçirmek, tüm vücutta kizariklik, çilek dili görünümü, kollarda ve bacaklarda sislik, ciltte soyulma, gözlerde kizariklik, halsizlik, kas agrilari, bulanti- kusma, karin agrisi, ishal, vücutta döküntülerin olmasi, tansiyon düsüklügü, dolasim bozuklugu.”
Dr. Ögr. Üyesi Demirçubuk, MIS-C’de dikkate alinmasi gereken belirtileri ise, “Karinda siddetli agri, nefes alirken zorluk çekme, cilt ve dudaklarin soluk, gri veya mavi renkli olmasi, sersemlik hali ve uykuya egilim” olarak özetledi.
Hastalik belirtileri gösteren çocuklarin zaman kaybetmeden hekime götürülmesinin hastaligin tani ve tedavi sürecini olumlu etkileyecegine vurgu yapan Dr. Ögr. Üyesi Demirçubuk, “Kawasaki basta olmak üzere birçok sistemik hastalik belirtileri MIS-C ile benzerlik gösterdiginden tani konulmasi zordur” seklinde konustu.
Mis-C tedavisi
MIS-C tanili çocuklarin hastanede multidisipliner yaklasimla tedavi edilmesi gerektigini kaydeden Dr. Ögr. Üyesi Demirçubuk, “Bazilarinin, çocuk yogun bakim ünitesinde tedaviye ihtiyaci olabilir. Tedavi, bulgularin tipine, siddetine ve vücutta hangi organlarin etkilendigine göre degisir. Tedavi edilebilen hastalik olmakla birlikte çalismalarda çocuk yogun bakim ünitesinde takip edilen hastalarda yüzde 1,7 oraninda ölüm orani saptanmistir” ifadelerini kullandi.
MIS-C BULASICILIGI
COVID-19 hastaliginin aksine MIS-C’nin bulasici bir hastalik olmadigini bildiren Dr. Ögr. Üyesi Demirçubuk, COVID-19 ile karsilasmis ya da hastaligi geçirmis çocuklarda ortaya çiktigina dikkat çekti.
Mis-C hastaliginin tekrari
Su ana kadar bildirilen, tekrar eden MIS-C vakasi bulunmadigini belirten Dr. Ögr. Üyesi Demirçubuk, bu hastaligin nedeninin hala tam olarak aydinlatilamadigini, hastalikla ilgili çalismalarin ve arastirmalarin devam ettigini aktardi.
Mis-C’in önlenmesi
Hastaligi önlemek için bilinen tek gerçekçi yolun COVID-19 virüsü ile karsilasmamak oldugunu söyleyen Dr. Ögr. Üyesi Demirçubuk, sözlerini söyle tamamladi:
“Bunun için koruyucu önlemlere dikkat etmek, sosyal mesafe kurallarina uymak, maske kullanmak, hijyen kurallarina dikkat etmek önem tasimaktadir. En önemli korunma yollarindan biri de asilanmadir. Ülkemizde 12 yas ve üstü COVID-19 asilanmasi devam etmektedir. Birçok ülkede 5-12 yas arasi çocuk asilanmasina da baslanmistir.”
Çocuklarda Multisistem Inflamatuar Sendromuna Dikkat
SANKO Üniversitesi Tip Fakültesi Çocuk Sagligi ve Hastaliklari Ana Bilim Dali Ögr. Üyesi Dr. Ayse Demirçubuk, çocuklarda Sars CoV-2 virüsüne maruziyeti sonucu virüsün bagisiklik sistemini tetiklemesine bagli MIS-C (Multisistem Inflamatuar Sendrom) ile karsilasilabildigini söyledi.
