Depozito Yönetim Sistemi, ÇEVREFEST'te Kamuoyuna Tanitildi

Cumhurbaskani Recep Tayyip Erdogan’in esi Emine Erdogan’in himayelerinde, Çevre, Sehircilik ve Iklim Degisikligi Bakanligi tarafindan baslatilan ‘Sifir Atik Projesi’ tüm hiziyla sürüyor.

Emine Erdogan’in destekledigi israfin önlenmesini, kaynaklarin daha verimli kullanilmasini, atik olusum sebeplerinin gözden geçirilerek atik olusumunun engellenmesini veya asgari seviyeye indirilmesini saglayan ’Sifir Atik Projesi’nin en önemli ayaklarindan biri olan ‘Depozito Yönetim Sistemi’ (DYS), Dünya Çevre Günü kapsaminda kamuoyuna tanitildi.

Çevre bilincinin artirilmasi amaciyla 1972 yilindan bu yana dünya genelinde kutlanan 5 Haziran Dünya Çevre Günü ülkemizde 2022 yilinda ilan edilen Türkiye Çevre Haftasi kapsaminda çesitli etkinliklerle kutlaniyor. Bu yil 5-9 Haziran tarihleri arasinda 81 ilde düzenlenen etkinliklerin Ankara ayagi, 6 Haziran 2024 Persembe günü Baskent Millet Bahçesi’nde gerçeklestirildi.

Çevre, Sehircilik ve Iklim Degisikligi Bakanligi’nca düzenlenen ve Çevre, Sehircilik ve Iklim Degisikligi Bakani Mehmet Özhaseki’nin katildigi ÇEVREFEST etkinliginde, DYS’nin tüketiciyle bulusan kismini olusturan Depozito Iade Makineleri (DIM) ve depozito mobil uygulamasinin kullanimi kamuoyuna ilk kez gösterildi.

‘Türkiye Yüzyili’na yakisir proje

Bakan Özhaseki etkinlik alanini ziyaretinin ardindan yaptigi açiklamada, gelecek hafta ‘Türkiye Yüzyili’na yakisir birkaç projeyi açiklayacaklarini belirterek, "Bu projelerden birisi Depozito Yönetim Sistemi. Sadece su içerken kullandigimiz, basit içecek olarak elimize alip, günde birkaç kez tüketip disariya attigimiz o sise, pet ve camlarin Türkiye’deki yillik kullanim miktarini söylüyorum, 20 milyar adet. Bunlar tabiatta kolay kolay erimiyor. Her birisi bizim basimiza bela olarak bekliyor. Simdi Depozito Yönetim Sistemi’ne geçiyoruz. Bu yil onu da basaracagiz. Yazilimini kendi yaptigimiz Depozito Yönetim Sistemi ile insanlar çöp olarak gördükleri her sise ve atigin geri dönüsümünü telefonlarinda hesaplarina yatmis olarak bulacaklar ve bu çöpler tabiata atilmamis olacak. Onlari da toplamis olacagiz” diye konustu.



Depozito Yönetim Sistemi nasil çalisacak

Türkiye Çevre Ajansi (TÜÇA) tarafindan yönetilen ‘Depozito Yönetim Sistemi’nde bes yildir yürütülen çalismalar tamamlanarak Türkiye genelinde pilot uygulama asamasina geçiliyor. Hem ekonomi hem de çevre ve insan sagligi açisindan oldukça önem tasiyan Depozito Bilgi Yönetim Sistemi kapsaminda yazilim ve donanim çalismalari geçtigimiz ay tamamlanmis, sisteme kayitlar da büyük oranda gerçeklestirilmisti.

Öncelikli olarak tek kullanimlik cam, polietilen tereftalat (PET) türünde plastik ve alüminyum türünde metal malzemeden yapilmis olan içecek ambalajlari için depozito uygulamasi zorunlu olacak. Depozito Yönetim Sistemi’ne tabi içecekler ambalajin üzerinde yer alacak özel güvenlikli mürekkebe sahip ve kopyalanamaz nitelikteki DYS isareti ile piyasa sürülecek. Tüketiciler depozito bedeli dahil ücret ödeyerek satin aldiklari tek kullanimlik ambalajli içecekleri tükettikten sonra bos ambalajlari belirlenecek olan iade noktalarina veya Depozito Iade Makinelerine teslim ederek depozito bedelini geri alacaklar. Ambalajlari elden teslim alacak iade noktalarinda ambalaj onayi ve depozito bedeli iadesi el terminalleri ile yürütülürken, Depozito Iade Makinelerine teslim edilen ambalajlar için bu islemler makineler tarafindan otomatik olarak gerçeklestirilecek.

Haziran’da ilk Depozito Iade Makineleri kullanima geçecek

Depozito Yönetim Sistemi yil sonuna kadar iki bin noktada olusturulacak iade noktalari ile çalismaya baslayacak, bu dönemde bos ambalaj iade eden tüketicilere mobil uygulama vasitasi ile ödüllendirme bedelleri yüklenecek. 2025 yili içerisinde zorunlu Depozito Yönetim Sistemi’nin baslamasiyla iade noktalarinda tüketicilere depozito bedelleri iade edilecek ve bos ambalajlar toplanacak.

Tüketicilerin Depozito Iade Makinelerine iade ettikleri bos ambalajlarin dogrulama, onay ve depozito bedeli iadesi bizzat bu makineler tarafindan gerçeklestirilecek. Depozito Iade Makineleri bos ambalajlari tek tek kabul edip her ambalajin özel DYS isaretini, seklini ve boyutlarini kontrol edecek, tanimli kriterleri karsilayan ambalajlarin depozito iade bedelini para olarak tüketicinin mobil cihazindaki Depozito Yönetim Sistemi mobil uygulamasindaki e-cüzdana aktaracaklar.

Depozito Yönetim Sistemi mobil uygulamasinda her tüketicinin kendine ait bir hesabi olmasini saglayan elektronik cüzdan altyapisi bulunacak. Depozito bedeli iade islemleri için özel olarak tasarlanmis ve tüketicilerin islemlerini kolay, hizli ve güvenilir sekilde gerçeklestirmesine imkan taniyacak mobil uygulama ile elektronik cüzdana iliskin bankacilik ve muhtelif finansal hizmetler Emlak Katilim Bankasi tarafindan saglanacak.

Projenin sahibi Türkiye Çevre Ajansi

Tek kullanimlik ambalajli ürünleri piyasaya süren firmalar, ambalaj üreticileri, perakende sektörü oyunculari ve tüketiciler gibi çok paydasli bir yapidan ve süreçlerden olusan Depozito Yönetim Sistemi Türkiye Çevre Ajansi’nin himayesinde yürütülüyor. Türkiye Çevre Ajansi’nin (TÜÇA) sahibi oldugu projede Darphane ve Damga Matbaasi Genel Müdürlügü ise sistemin etkinlik, verimlilik ve güvenliginin artirilmasina yönelik hizmetlerin sunulmasini sagliyor. Emlak Katilim Bankasi da mobil uygulama ve e-cüzdani isleterek sistemdeki finansal çözümleri ve teknolojik altyapiyi saglayacak.

Yillik 20 milyar adet ambalaj döngüsel ekonomiyle geri kazanilacak

Türkiye Çevre Ajansi’nin belirleyecegi depozito bedeli ürünün nihai satis fiyatina dahil edilecek. Tüm basarili ülke örneklerinde oldugu gibi ülkemizde uygulanacak sistemde de depozito bedelinin tüketicileri bos ambalajlari iade etmeye tesvik etmesi bekleniyor. Bu nedenle tüketicilerin Depozito Iade Makineleri (DIM)’nin yogun olarak kullanmasi öngörülüyor. Sisteme dahil olacagi tahmin edilen ambalaj hacminin yillik 20 milyar adet seviyesinde oldugu göz önünde tutuldugunda, vatandaslarin DIM’leri yogun sekilde kullanacagi tahmin ediliyor.

Depozito Yönetim Sistemi devreye alindiginda dünyanin en büyük döngüsel ekonomi projesi olarak hayata geçecek. Hem altyapisi hem de uygulama kapsami itibariyla dünyanin en büyük depozito sistemi olacak DYS ile Türkiye’nin ‘Sifir Atik’ konusunda tüm dünyaya öncülük eden ülkelerden biri konumuna gelmesi saglanacak.