Deprem Sonrasinda Enfeksiyon Hastaliklari Görülebilir

Deprem sonrasi dönemde çesitli enfeksiyonlar gelisebiliyor ve depremden kurtulan afetzedeler enfeksiyondan dolayi hayatini kaybetme riski tasiyor. Bu konuda açiklamalarda bulunan Medicana Konya Hastanesi Enfeksiyon Hastaliklari ve Klinik Mikrobiyoloji Bölümü Uzmani Dr. Dogaç Ugurcan enfeksiyon gelisimini kolaylastirici üç faktörden bahsetti. Dr. Dogaç Ugurcan, “Enfeksiyonun gelismesini saglayan bu faktörler insanlarin yasadigi deprem ve onun olusturdugu stres, hijyen eksikligi ve çevre sartlarinin olumsuzlugudur. Depremden etkilenen insanlarin plansiz bir sekilde kalabalik olusturacak sekilde kamplarda barindirilmalari sirasinda yasanan yiyecek ve temiz su yetersizligine bagli enfeksiyon da gelisebilmektedir. Deprem sonrasinda degisik dönemlerde degisik enfeksiyonlara maruziyet olabilmektedir” dedi.

Dogaç Ugurcan, depremde gelisebilecek enfeksiyonlarin evrelerini siralayarak, “Evre 1: Deprem esnasinda (0-4. gün): Afetle ilgili yaralanmalarin ilk tedavisinin yapildigi dönemdir. Yaralanma bölgesinde gelisebilen deri ve yumusak doku enfeksiyonlari tespit edilebilir. Evre 2: Deprem sonrasinda (4. -30. günler): Bulasici hastaliklarin ilk ortaya çikabilecegi dönemdir. Bu dönemde gida kaynakli ve/veya su kaynakli ishal gibi enfeksiyonlar veya damlacik yoluyla bulasan grip, nezle gibi enfeksiyonlar görülebilmektedir. Evre 3: Iyilesme veya normale dönüs dönemi (30. gün ve sonrasi): Uzun kuluçka süresi olan enfeksiyonlarin ve kronik enfeksiyonlarin bariz hale gelebilecegi dönemdir. Bu dönemde, afet bölgesinde endemik (yaygin) olan bulasici hastaliklar, afetten etkilenen insanlar arasinda salgina neden olabilir” ifadelerini kullandi.

Dr. Ugurcan, “Afetlerden sonra çok sayida insanin evlerinden çikmasi ve yer degistirmesi, depremzedelerin endemik olmayan bir bölgeden endemik bir bölgeye tasinmalari, toplu yasam alanlarinin çok kalabalik olmasi, asiri yagmur sonrasinda durgun su birikintilerinin olmasi, temiz su kaynaklarinin azalmasi ve/veya kirli su kullanimina bagli yetersiz hijyen uygulamalari, sineklerin asiri çogalmasi, yetersiz beslenme, asilanmanin yetersizligi ve yasanilan travmanin olusturdugu yaralanmalar belirtilen enfeksiyonlarin hizla yayilmasina sebep olabilmektedir” seklinde konustu.



“Depremzedelerde yüzde 67.2 oranlarina varan enfeksiyon gelisebilmektedir”

Ugurcan depremden sonra gelisebilecek muhtemel enfeksiyonlarin sebeplerini açiklayarak, “Göçük altinda kalan insanlarin vücutlarinin tamaminin veya bir kisminin ezilmesi ve baskiya maruz kalmasi sonucunda ezilme sendromu gelisebilmektedir. Bu durumda kaslarda ödem, sok, böbrek yetmezligi, kalp ve solunum yetmezligi olabilmektedir. Açik yaralarin varligi, kas kemik ezilmeleri ayrica depremzedenin göçük altinda uzun süre kalmasi bu riski artirmaktadir. Afetzedelerde gelisen organ yetmezligi ve beslenme bozukluguna bagli bagisiklik sistemi etkilenmekte ve bunun sonucunda da koruyucu görevinde azalmalar olmaktadir. Tüm bu sebeplerle depremzedelerde yüzde 22.8-yüzde 67.2 oranlarina varan enfeksiyon gelisebilmektedir. Bu enfeksiyonlarin yarisindan fazlasi ise yara yeri enfeksiyonu seklindedir. Tetanoz, asilanmasi yapilmamis veya eksik yapilmis kisilerde gelisebilecek en önemli enfeksiyonlardan biri olup 2004 yilinda Endonezya depremi ve ardindan tsunami sonrasi ve 2005 yilinda olan Pakistan depreminden sonra tetanoz vakalarinda artis olmus, vaka görülme orani yüzde 18’e kadar çikmistir. Pek çok çalismada bu hasta grubunda Acinetobacterbaumannii veya Pseudomonasaeruginosa gibi dirençli Gram negatif bakterilere bagli yara enfeksiyonlari bildirilmistir” dedi.



“Kalabalik barinma kamplari ve soguk hava riski artirir”

Afetzedelerin kaldigi barinma kamplarinda yasanan enfeksiyonlara bagli ölümlerde en önemli nedenin ishal oldugunu ve ölümlerin yüzde 40’ina sebep oldugunu söyleyen Ugurcan, “Ishal genellikle kalabalik, hijyen sartlarinin tam saglanamadigi barinma kamplarinda gelisebilmektedir. Afet sartlarinda su sebekelerinin hasarlanmasi nedeniyle suya erisimin azalmasi ve/veya suyun kanalizasyonla kirlenmesi siklikla yasanan önemli bir sorundur. Ortak kullanilan su depolarinin veya yiyecek hazirlamada kullanilan tencere ve kazan kullanimina bagli, sabun eksikligi ve kirlenmis gida tüketimine bagli gelistigi bildirilen ishal hastalari mevcuttur. Bildirilen ishal etkenleri arasinda Salmonellaentericaserotypeparatyphi A, Vibriocholerae, norovirüs oldugu tespit edilmistir. Depremlerden sonra, kanalizasyon sisteminin çökmesi durumunda veya atik sularin atilimi ile bozukluk oldugunda veya temiz içme suyuna ulasimda zorluklar olmasi durumunda Hepatit A ve Hepatit E vakalarinda da artislarin oldugu da bildirilmistir. 5-6 yas çocuklarda afet sonrasi gelisen ölümlerin yaklasik yüzde 20’sinden akut solunumsal hastaliklar sorumlu olup, zatürre ölümlerinin genelinde neden olarak tespit edildigi bildirilmistir. Kalabalik ortamlar, havalandirma sartlarinin kötü olmasi, kötü beslenme, kalabalik barinma kamplari ve soguk hava riski artirir. Içinde bulundugumuz mevsim sartlari ve depremzedelerin barindigi kamplarin kalabalikligindan dolayi influenza ve günümüzde SARS Co-V2 salginlar olusabilir. Depremzedeler içerisinde asisiz duyarli kisilerin çok olmasi durumunda kizamik salginlari da görülebilmektedir. Pakistan depreminden sonra, depremzedelerin yasadigi kalabalik kamplarda gelisen 400 den fazla kizamik vakalari bildirilmistir. Hijyen sartlarinin kötülügünü, tibbi yardima ulasimin güçlügüne ve hasta kisiler ile saglam kisilerin birbirlerine çok yakin yatirilmasina bagli dünya çapinda daha önceki afetlerde menenjit salginin da çikmis olabilecegi belirtilmektedir. Ayrica kalabalik ortamlarda hijyen eksikligi, yetersiz su tüketimi ve ayni yatagi kullanma gibi faktörlerin sonunda saç bitlenmesi gelisebilecegi de akilda tutulmalidir. Bölge sartlari, iklimi ve mevsimi nedeniyle sivrisineklerde artis dönemi oldugunda sitma vakalarinda artisa dikkat etmek gerekir. Sellerin neden oldugu durgun su ve geçici barinaklarda yasam, sivrisinek isirma sikliginda artisa yol açip, sitma bulas döngüsünün kolaylasmasina neden olabilir” seklinde konustu.



“Temiz suya erisim önemlidir”

Depremden sonra afetzedelerin yerlestirilmesi için iyi planlama yapilmasi gerektigini vurgulayan Ugurcan, “Kurulacak barinma kamplarinin yeri, su kaynaklarina yakinligi, seyyar kurulacak tuvalet ve banyolarin bu su kaynaklarina uzakligi iyi planlanmasi gerekmektedir. Bunun yani sira temiz suya erisim önemlidir. Temiz su varligi ile beraber hijyen kurallarina uyulmasiyla su yolu ile bulasabilecek enfeksiyon hastaliklarinin önlenmesi mümkün olacaktir. Ayrica temizligin saglanmasi bu asamadaki önemli basamaklardan biridir. Diger basamaklar ise çöplerin uzaklastirilmasi, su ve gida hijyeni, yeterli beslenme, asilama, kisisel hijyen (el yikama), cibinlik kullanimi, hasta kisilerin izolasyonu, yara bakimi ve tüm toplumun bu konuda egitimi olarak sayilabilir. Depremler tarih boyunca hep olmus ve hep olacaktir. Dogal afetin kendisi enfeksiyon kaynagi olmasa bile neden oldugu durumlar, gelisen olumsuzluklar sonucu depremzedelerde enfeksiyonlar gelisebilmektedir” diye konustu.