Doç. Dr. Hüseyin Seyhanlioglu, Suriye'deki Son Gelismeleri Degerlendirdi

Cumhurbaskani Recep Tayyip Erdogan’in "Sartlar olustugunda Esad ile görüsülür" açiklamasinin ardindan degerlendirmelerde bulunan Gaziantep Üniversitesi Uluslararasi Iliskiler Bölümü Baskani Doç. Dr. Hüseyin Seyhanlioglu, muhtemel bir görüsmede Türkiye’nin sartlarinin neler olabilecegini açikladi.

Seyhanlioglu, Türkiye’nin Suriye hükümetinden çok partili sisteme geçilmesi, yeni anayasa ve mültecilerin geri dönüsüyle ilgili beklentileri olacagini ifade etti.



“Türkiye’nin bütün iyi niyetini Esad görmezden geldi”

Türkiye’nin bütün iyi niyetli çabalarina ragmen Esad’in bunu anlamadigini ifade eden Seyhanlioglu, “Suriye, 1918 yilina kadar tam 402 yil Osmanli Devleti’ne bagli olarak yasadi. Iç islerinde özgür, dis islerinde Osmanli’yla beraber hareket etti. Özellikle Osmanli Imparatorlugu’nun 1918’de bölgeden çekilmesinden sonra 1963 yilina kadar Suriye, 30 yil Fransiz sömürgesi altinda kaldi. Ardindan 10 yilda 20 darbenin oldugu bir döneme girdi. 1963 yilinda da BAAS basa getirildi.

1963’ten 2000 yilina kadar zulüm ile yönetildi. Özellikle Müslüman sünni kesim yok sayildi. Tüm yetki, ticari, bürokratik isler azinlik olan Nusayrilerin eline verildi.

Birçok bölgede sadece askeri olarak kalan BAAS’in toplumla baglari yoktu. Bu nedenle Mart 2011 yilinda isyan çiktigi zaman sehirler kolaylikla düstü. Bu süreçte Esad söyle bir strateji takip etti. Türkiye’nin bütün telkinlerine, yardimci olma çabalarina ragmen ama uluslararasi halka, özellikle Israil, Amerika, Rusya ve Iran’in halkasi Esad’in bir degisim, dönüsümüne imkan vermedi. Esad Türkiye’nin bütün iyi niyetli çabalarina ragmen söz verdiklerini yapmadi. Çünkü bir seçime gidilseydi BAAS kaybederdi. Özellikle Esad, Suriye’nin diger Arap ülkelerinden farkli oldugunu, çok farkli azinliklarin yasadigini, büyük bir çatismanin olacagini, makasa gireceklerini düsünüyordu. Bu korkuyla Esad silaha sarilarak ülkesinin yarisini telef etti. Ülkesini yabancilara peskes çekti. Böylece süreç günümüze kadar geldi” dedi.



“Rusya bölgede zayiflamis durumda, bunu degerlendirmeliyiz”

Rusya’nin bölgede zayifladigini ve Türkiye’nin bunu iyi degerlendirmesi gerektiginin altini çizen Seyhanlioglu, “Önemli olan bundan sonra süreç nasil olacak. Suriye 5 parçali bir federasyona dogru gidiyor, bu çok sikintili bir süreç olacak. Çünkü Suriye parçalanmamasi gereken bir bölgedir. Su anda Rusya bölgede zayiflamis durumda, bu firsati degerlendirmeliyiz. Ruslar Akdeniz sahillerinde zor tutunuyorlar. Ruslari buradan deporte etmeliyiz. Çünkü eger Iran karada kalirsa, eger Ruslar burada kalmayi devam ettirirse bu Türkiye’nin güneyden kusatilmasi anlamina gelir. Bu Suriye’nin asla sömürgecilikten çikamama anlamina gelir. Suriye’de petrol, toprak, su var ve Amerika bunu PYD üzerinden, Firat’in dogusundan kontrol ediyor. Bu bölgede terör demek, bu bölgede çatismanin devam etmesi demektir. Idlib’e sikismis 5 milyon insan Türkiye’nin elinde, 6 milyon insan biz bunlari geri döndürmeliyiz” seklinde konustu.



“Türkiye’nin Esad ile görüsme sartlari”

Türkiye’nin Esad ile görüsme sartlarina deginen Doç. Dr. Seyhanlioglu, “Bu açidan yeniden Esad ile çok partili hayata geçmek sartiyla, 2 yil içerisinde seçim yapilmasi sartiyla ve mültecilerin ikametgahlarinin daha önce oldugu yere geri dönmesi gerekiyor. Suriye’nin normallesmesi, Orta Dogu’nun ve dünyanin normallesmesi demektir. Burada Türkiye Iran ve Misir diger Arap ülkeleriyle birlikte yeni Suriye’nin geçis sürecinde is birligi yapmasi lazim. Türkiye’nin Esad ile görüsmesi için bence 3 temel sarti olur. Bunlardan ilki, çok partili hayata geçis, ikincisi Suriye’de çogulcu katilimci bir anayasanin yapilmasi, üçüncüsü mültecilerin geri dönmesi. Güvenli ve onurlu bir geri dönüs mutlaka olmalidir” diye konustu.