Dünyada alkol uygulamaları nasıl

Dünyanın gelişmiş bir çok ülkesinde alkol ürünlerinin satış, reklam ve sponsorluklarında birtakım sınırlamaların bulunduğu göze çarpıyor.

ABD'de federal düzeyde, 21 yaş altı için alkollü içki satışı yasak bulunuyor. Ayrıca, otoyollarda alkollü araç kullanmak tutuklanma sebebi.

Alkollü içki markasını taşıyan formalar ile Fransa'da spor müsabakalarında oynamak, yabancı ülke takımları için dahi mümkün bulunmuyor.

İskoçya'da alkollü içkilerin tanıtımlarında, gençlerin hedef alınmamasını sağlamak sponsorluğun temel dayanağı olarak kabul edilirken, alkol markalarının 18 yaş altı spor takımları, spor kutlamaları, spor faaliyetleri ve 18 yaş altı bireylerin sponsorluğunda kullanılamıyor.

Polonya kanunlarında sadece biranın reklamlarına izin verilirken, yaygın görsel medyada gündüz 6.00 ile akşam 8.00 saatleri arası bira reklamlarına izin verilmiyor.

Hindistan'da spor faaliyetlerinin alkol endüstrisi tarafından sponsorluğu ve promosyonu tamamen yasak.

Almanya'da, Ulusal Alkol Kanunu mevcut bulunuyor ve bu kanuna göre sinemalarda saat 18.00'den önce alkollü içki yasağı söz konusu.

Belçika'da, çocuklara yönelik etkinliklerde sponsorluk yasaklanırken, gençleri hedef alan reklamların yapılmamasına yönelik özen gösteriliyor.

Finlandiya'da, bira ve şarapta kısmi, yüksek alkollü içkilerde mutlak reklam yasağı bulunuyor. Reklamda ve bu kapsamda sponsorlukta gençlerin hedef alınmaması yönünde sınırlamaları mevcut. Toplumun 26 yaşına kadar olan kesimi gençlik olarak kabul ediliyor.

Fransa'da, gençlere dair organizasyonların sponsorluğu yasak ve Avrupa Ragbi Birliğinin başta gelen organizasyonu olan ''Heineken Kupası'', alkol reklamlarındaki kısıtlamalar sebebiyle Fransa'da ''H. Kupası'' olarak adlandırılıyor. Alkollü içki markasını taşıyan formalar ile Fransa'da spor müsabakalarında oynamak yabancı ülke takımları için dahi mümkün bulunmuyor.

İngiltere'de, 18 yaş altı katılımcıların, tüm katılımcıların yüzde 10'undan fazla olması durumunda hiçbir faaliyet ve etkinliğe sponsor olunmuyor.

İrlanda'da sert alkollü içkilerde TV ve radyolarda reklam yasağı mevcut bulunuyor ve alkol reklamları spor programlarından önce gösterilemiyor. Aynı reklam bir kanalda bir gecede ikiden fazla yer alamıyor.

İtalya'da çocuklara ve genç yetişkinlere yönelik programlarda (15 dakika öncesi ve sonrası) alkol reklamı yasak. Distile alkollü içki reklamları öğleden sonra 14.00 ila 19.00 saatleri arası gösterilemiyor. İhlal durumunda 2 bin 500–10 bin euro arası para cezaları öngörülüyor.

Letonya'da, eğitim kurumları ve sağlık kurumları alanlarında ve akşam saat 10.00'dan sabah saat 8.00'e kadar otomatik satış makinelerinde perakende içki satışları yasak.

Litvanya, Ulusal Radyo ve Televizyonu haftada iki kez 5 dakikadan az olmamak şartıyla saat 18.00 ve 22.30 arası alkol tüketiminin zararlarını anlatan bilgiler verilmesini zorunlu tutuyor.

Slovenya'da yüzde 15'den fazla alkol içeren alkollü içki reklâmı yasak. Yüzde 15 veya daha az alkol içeren ürünlerinde ise tüm medya araçlarında reklam verilebiliyor.

TAPDK BAŞKANI KÜÇÜK
Tütün ve Alkol Piyasası Düzenleme Kurumu (TAPDK) Başkanı Mehmet Küçük de, TAPDK'nın internet sayfasında Tütün Mamulleri ve Alkollü İçkilerin Satışına ve Sunumuna İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliği hazırlarken, dünya örneklerini dikkate aldıklarını söyledi.

Küçük, dünyadaki modern ve gelişmiş bir çok ülkede alkollü içki uygulamalarıyla ilgili mevzuatı ve düzenlemeleri dikkate alarak yönetmeliği hazırladıklarını kaydetti. Mehmet Küçük, yönetmeliği hazırlarken sivil toplum kuruluşları, sektör aktörleri ve ilgili kamu kuruluşlarının da görüşlerinin alındığını ifade etti.

ÜLKELERE GÖRE ALKOL TÜKETİMİ
Bu arada ülkelere göre yıllık kişi başına alkol tüketimine bakıldığında, litre bazında Lüksemburg'da 15,5, ABD'de 8,6, Avustralya'da 9,9, Japonya'da 7,7, Meksika'da 4,6 düzeyinde bulunuyor.

ALKOLÜN TARİHİ, İNSANLIK KADAR ESKİ
Tarihi, insanlık tarihi kadar eski olan alkolde üretim, insanlığın yerleşik hayata geçmesiyle birlikte başladı. İlk bira bundan 8 bin yıl önce Mezopotamyalıların arpayı ekmek yapmak için ıslah etmesiyle yapıldı. Bazı tarihçiler, Sümerlerin 6 bin yıl önce Godin Tepelerinde (Batı İran ve Anadolu) bira ve şarap içtiğini ifade ediyor.

Alkolün icat edilmesiyle birlikte, alkol alışkanlığı da ortaya çıktı. Alkol alışkanlığının bir hastalık olarak kabul edilmesi de eski çağlara dayanırken, alkolizm terimi, ilk defa İsveçli hekim 1849 yılında İsveçli hekim Magnus Huss kullandı. O gün bugündür ülkeler tarafından alkol satışı, reklamına ilişkin düzenlemeler yapılıyor.

AVRUPA'DA ALKOL TÜKETİMİ...
Avrupa'da 30 ülke içinde en fazla alkol tüketilen ülke kişi başına 15,5 litre ile Lüksemburg oldu. Lüksemburg'u, 14 litre ile Estonya, 12,6 litre ile Macaristan ve Fransa takip etti.

Ekonomik İşbirliği ve Kalkınma Örgütü (OECD) Sağlık Verileri 2010, Eurostat İstatistik Veritabanı ve Dünya Sağlık Örgütü'ne göre, Avrupa'da 30 ülke içinde en az alkol tüketen ülke kişi başına 1,4 litre ile Türkiye oldu. Türkiye'nin ardından 5,3 litre ile Malta, 6,8 litre ile Norveç, 6,9 litre ile İsveç en az alkol tüketilen Avrupa ülkeleri olarak yer aldılar.

Kişi başına alkol tüketiminde, alkollü içeceğin içindeki alkol miktarı baz alınıyor. Örneğin 1 litre rakıdaki alkol miktarı 0,45 litre (derecesi 45), 1 litre biradaki alkol miktarı derecesine göre 0,04-0,08 litre (derecesi 4-8), 1 litre şaraptaki alkol miktarı ise derecesine göre 0,11-0,20 litre (derecesi 11-20) arasında değişiyor.

OECD'nin raporunda, Avrupa Birliği ülkeleri içinde kişi başına alkol tüketimi ortalamasının 10,8 litre olduğu kaydedildi.

Bu ülkede yerleşik olmayanların yüksek oranda alkol satın aldığı Lüksemburg dışarıda bırakıldığında, Estonya, Macaristan ve Fransa 2007-2008 yıllarında kişi başına 12,5 litreden fazla alkol tüketilen ülkeler oldu.

Türkiye, Malta ve bazı İskandinav ülkeleri (Norveç, İsveç ve İzlanda) en düşük alkol tüketiminin olduğu ülkeler olarak sıralandı.

Rapora göre, ortalama alkol tüketimi birçok Avrupa Birliği ülkesinde 1980-2008 döneminde düşse de bazılarında da yükselme kaydedildi. Örneğin, şarap üreticisi İtalya'da yüzde 50, Fransa'da yüzde 35 ve İspanya'da yüzde 36 kişi başına alkol tüketimi düştü. Slovakya'da yüzde 34, Yunanistan'da yüzde 32, Almanya'da yüzde 30 kişi alkol tüketiminde düşüş yaşanırken, 1980 yılından bu yana, İzlanda'da yüzde 70, Kıbrıs Rum Kesimi yüzde 50, Finlandiya yüzde 30 ve İrlanda'da yüzde 29 kişi başına alkol tüketiminde artış yaşandı. Ancak İzlanda ve Kıbrıs Rum Kesimi, hala görece olarak az alkol tüketen ülkeler arasındaki yerine koruyor.

Türkiye'de bu dönemde kişi başına alkol tüketimi yüzde 22 oranında düştü ve 1,4 litreye indi. Bu dönemde, Türkiye, Letonya ile birlikte kişi başına alkol tüketimini en fazla azaltan 9'uncu ülke oldu.

Avrupa genelinde 2008 yılında (veya veri elde edilebilen en yakın yılda) kişi başına tüketilen saf alkol miktarı ile 1980-2008 yılları arası kişi başına alkol tüketimi değişimi yüzde olarak şöyle:

ÜLKE Kişi Başına

Tüketim

(Litre)


1980-2008 arası

kişi başına alkol

tüketimi değişimi

(Yüzde)
Lüksemburg 15,5 16
Estonya 14,0 -
Macaristan 12,6 -15
Fransa 12,6 -35
Litvanya 12,5 -
Avusturya 12,5 -14
İrlanda 12,4 29
Çek Cumhuriyeti 12,1 3
İspanya 11,7 -36
Portekiz 11,4 -23
Slovenya 10,9 -
Danimarka 10,9 -7
Bulgaristan 10,9 -2
İngiltere 10,8 15
Polonya 10,8 24
Avrupa Birliği Ortalaması 10,8 -13
Belçika 10,7 -21
Finlandiya 10,3 30
İsviçre 10,2 -24
Letonya 10,2 -22
Almanya 9,9 -30
Romanya 9,7 -11
Slovakya 9,6 -34
Hollanda 9,6 -17
Kıbrıs Rum Kesimi 9,3 50
Yunanistan 9,0 -32
İtalya 8,1 -50
İzlanda 7,3 70
İsveç 6,9 3
Norveç 6,8 28
Malta 5,3 -
Türkiye 1,4 -22