Dünyada Ilk Örnek Açiklamasi Yeseren Çöl Karapinar

ZEHRA MELEK ÇAT - Konya'nin Karapinar ilçesinde çöllesmeye karsi verilen mücadele sayesinde, geçmiste "topragin bittigi yer" olarak nitelendirilen bölge, simdi agaçlarla kapli bir alan haline geldi.

Yaklasik 70 yil önce Karapinar ilçesinin tasinmasini dahi gündeme getiren rüzgar erozyonu, 103 bin hektar alani etkiledi.

Konya Kapali Havzasinin en kurak alani olan, Türkiye'nin de en az yagis alan bölgesi konumundaki Karapinar, 1950'li yillarda kumul hareketleri sebebiyle sürekli gelisen bir çöl haline geldi.

Kumullarin rüzgarla tasinmasi sonucu kumul tepeleri yükselerek, tarim arazileri verimliligini yitirme tehlikesiyle karsi karsiya kaldi.

Türk mühendisler tarafindan, yöre halki isbirligiyle 1959'da bölgenin kurtarilmasi amaciyla baslatilan projede, önce 160 bin dekar alan çitlerle çevrildi. 30 bin dekarlik alan Türk Silahli Kuvvetleri'ne verildikten sonra kalan 130 bin dekarlik alanda ilk olarak rüzgarin hizini kirmak için kamislarla perdeleme yapildi, perdelerin arasi da otlandirildi.

Daha sonra toprak hareketini tamamen durdurucu ve uzun süre kalici tedbir olan agaçlandirma çalismalarina geçildi. Yapilan mücadelenin ardindan rüzgar erozyonu önlendi. Böylelikle çöllesme engellendi.

Toprak vasfina tekrar kavusan 42 bin dekarlik kisim, çiftçilere tahsis edilip tarim arazisine dönüstürüldü.

Simdi yemyesil olan bölge, dünyada "Karapinar basarisi" olarak aniliyor.

- "Insan eliyle dogaya karsi yapilan ilk mücadele"

Toprak Su ve Çöllesme ile Mücadele Arastirma Enstitüsü Müdürü Cihan Uzun, AA muhabirine, Karapinar'daki Çöllesmeyle Mücadele Arastirma Istasyonu'nda 88 bin dekarlik arazide çöllesme mücadelesi verildigini dile getirdi.

Eski bir göl tabani olan Karapinar'da 1950'li yillarda siddetli kum firtinalari yasandigini hatirlatan Uzun, "Kum firtinalarindan dolayi hayat çekilmez bir hal almis. Konya-Adana kara yolunda kum firtinasi nedeniyle kazalar yasanmis. Tarim arazileri kumlarla örtüldügü için tarim yapilamaz hale gelmis. Karapinar ilçesi bu kum firtinalari nedeniyle tasinma tehlikesiyle dahi yüz yüze gelmis. Artik yasam kalmamis, bazi yaylalarda insanlar evlerini terk etmis." diye konustu.

Uzun, bakanlik, kamu kurumlari ve bölge halki tarafindan "insan eliyle dogaya karsi yapilan ilk mücadele"nin baslatildigini vurgulayarak, sunlari kaydetti:

"Dünyada insan eliyle dogaya, erozyon ve kum firtinalarina karsi yapilan ilk örnek mücadele, Konya Karapinar örnegidir. Kum firtinalarinin hizi saatte 110 kilometreye çikiyor. Rüzgarin hizini önlemeye yönelik rüzgar perdeleri yapmislar. Rüzgar erozyonuna maruz kalan 130 bin hektarlik alanda rüzgar perdeleri ve arasina dogal mera bitkileri ile otlandirma yapilmis. Daha sonra agaçlandirma çalismalari yapilmis."

Karapinar'in yillik 250-300 milimetre yagis aldigini dile getiren Uzun, bölge için igde, akasya, disbudak gibi iklim sartlarina uygun agaçlar seçildigini söyledi.

Uzun, gelecek nesillerin çöllesmenin etkilerini görmesi için "örnek alan" birakildigini dile getirerek, "Geçmiste erozyon nedeniyle çöllesen alanlar, tamamen kum tepesi halindeydi. Su anda o arazide 'örnek tepe'nin yani sira, agaçlarla kapli orman ve mera alani var. Bugün, dogaya karsi kazanilan bu mücadeleyi görmek için çesitli ülkelerden yilda 1500 arastirmaci bölgeye geliyor." dedi.

- Karapinar'in tarimsal hasilasi 2 milyar lira

Uzun, toprak yüzeyinin iyilestirilip bölge halkinin tarimsal kullanimina sunuldugunu dile getirerek, sözlerini söyle sürdürdü:

"Karapinar'da su anda sulu tarim yapiliyor. Yillik hasila olarak Karapinar ilçesinin ülkemize katkisi 2 milyar lira. Hayvansal ve bitkisel üretim olarak 2 milyar lira hasila saglayan bir ilçedir. Bölgede rüzgar koridoru oldugu için alani sürekli yesertmeye çalisiyoruz. Arazilerimizi, ekosistemimizi gelecek nesillere tasiyabilmek için çevre bilinci olusturulmali. Bunu tatbik etmek vatandaslara düsüyor. Onlar bilinçli olmazsa topraklarimizi gelecek nesillere verimli bir sekilde birakamayacagiz."