Ekonomistler, Sanayi Üretim Endeksi Verilerini Degerlendirdi

GÖKHAN YILDIZ - Sanayi üretim endeksi eylülde yillik bazda beklentilerin altinda kalsa da üçüncü çeyregin tamaminda gücünü korurken, ekonomistler öncü veriler isiginda yilin tamamina yönelik büyüme üzerindeki yukari yönlü risklerin arttigini belirtiyor.

Türkiye Istatistik Kurumu (TÜIK) tarafindan açiklanan verilere göre, sanayi üretim endeksi eylülde aylik yüzde 1,5 azalmasina karsin yillik bazda yüzde 8,9 artis kaydetti. Arindirilmamis sanayi üretim endeksi de eylülde yillik yüzde 8,8 artarak arka arkaya yükselisini 2'inci aya tasidi.

AA Finans'in anketine katilan ekonomistler, eylülde bir önceki yilin ayni dönemine göre takvim etkisinden arindirilmis sanayi üretim endeksinin yüzde 10,34 ve arindirilmamis sanayi üretim endeksinin yüzde 8,03 artacagini öngörüyordu.

Veriye iliskin degerlendirmelerde bulunan AA Finans Analisti ve ekonomist Haluk Bürümcekçi, trend açisindan daha net görüntü verdigini düsündükleri takvim etkisinden arindirilmis sanayi üretim endeksinin üç aylik hareketli ortalamasinin yillik degisiminin, salginin ilk dalgasinin yasandigi Mayis 2020'de yüzde eksi 17,1 ile dip noktasini gördügünü animsatarak, daha sonra gözlenen toparlanmanin zaman zaman dalgali bir seyirle devam ettigini söyledi.

Endeksteki toparlanmanin bu yila giriste güçlendigini, haziranda ise yüzde 41,2 artisla tarihindeki en yüksek degerine ulastigini aktaran Bürümcekçi, söz konusu degisimin 3. çeyrek sonunda daha normal artis seviyelerine yavasladigini ifade etti.

Bürümcekçi, üçüncü çeyrekte sanayi üretimindeki artisin yüzde 9 olduguna isaret ederek, "Eylül gerçeklesmesi sonrasi üçüncü çeyregin tamaminda yüzde 9'luk üretim artisi kaydedilmis durumda. Bunun ise milli gelir için yüzde 7 civarinda artisa isaret ettigi söylenebilir. Son çeyregin ilk ayi olan ekim için ise öncü göstergeler güç kaybinin ilimli bir sekilde devam ettigine isaret etmisti. Basta turizm olmak üzere hizmet sektörlerinde belirgin toparlanma izlenirken, dis talepte de toparlanma sürdü. Dolayisiyla, genel olarak üçüncü çeyrekte milli gelir artisi çeyrekten çeyrege yine pozitif olabilir." diye konustu.

- "Büyüme tahminimiz üzerindeki riskler yukari döndü"

Haluk Bürümcekçi, büyümeyi; para politikasindaki gevseme ve dis talebin yukari, kredi hacmindeki sinirli artis, yüksek enflasyon ve finansal kosullarin ise asagi yönde etkiledigini dile getirdi.

Gerek sanayi üretimi endeksinde gerekse milli gelir serisinde gelinen tarihi yüksek seviyelerin, yilin kalan döneminde bir ivme kaybi olsa bile büyümenin 2020'nin ayni dönemine göre yine gücünü koruyacagini gösterdigine vurgu yapan Bürümcekçi, sunlari kaydetti:

"Ikinci çeyrek gerçeklesmesi sonrasi dönemde çeyrekten çeyrege degisimlerin yatay oldugu bir senaryoda bile 2021 yili milli gelir büyümesi yüzde 8,6 olarak gerçeklesmekte. Oysa ki üçüncü çeyrekte sanayi üretiminin çeyrekten çeyrege yüzde 1,6 daha artis kaydettigi görülüyor. Buna ek olarak, son dönemde para politikasinin hizli bir gevseme sürecine girmesi ve dis talebin canli küresel ekonomik aktivite nedeniyle güçlü seyretmeye devam etmesi büyüme egilimine destek vermektedir. Buna karsilik, bankacilik kredi hacmi trend artisinin sinirli kalmasi ve fiyat artislarinin yüksekligi iç talep üzerinde asagi yönde etkide bulunmaya baslamis gibi görünse de kredi faizlerinde gerileme sonrasi kredi hacminin yönünü tekrar yukari çevirmesi ve finansal kosullarin halen gevsek görünmesi, iç talebin belirgin yavaslamasi riskinin azaldigini düsündürmektedir. Bu yil için yüzde 9,3 olan büyüme tahminimizi korurken, tahminimiz üzerindeki risklerin hafif yukariya döndügünü düsünmekteyiz."

- "Sanayi üretimi genel trend düzleminde güçlü alanda kalmaya devam ediyor"

Tera Yatirim Basekonomisti Enver Erkan da sanayi üretiminin beklentilerinin altinda kaldigini belirterek, "Nisan 2020'den beri güçlü büyüme trendinde olan sanayi üretiminde aylik ve yillik rakamlarin dönemsel anlamda yavaslamaya isaret ettigini, ancak genel trend düzleminde güçlü alanda kalmaya devam ettigini gözlemliyoruz." dedi.

Global arz kesintileri ile fiyat baskilarinin, özellikle üretim girdisi ve enerji ithalatinda zorluklara isaret ettigini anlatan Erkan, iç talepte bir miktar geri çekilmenin aylik bazda beklenti ötesinde daralmayi açikladigini, ancak yillik büyüme rakamlarinin halen sanayi tarafinda oldukça güçlü oldugunu söyledi.

Erkan, ihracat desteginin de sanayi tarafina önemli katki verdigine dikkati çekerek, su degerlendirmelerde bulundu:

"Ihracat destegi üretim görünümü açisindan da önemli görünüyor ve biz güçlü zeminin korunmasini bekliyoruz. Diger taraftan eylül ve ekim dönemleri ertesinde hem global arz ve enflasyon sikintilari, hem de kur kaynakli maliyet artislariyla girdi ithalatinda zorlanma ve üretim maliyetleri ile talep kaynakli yavaslama olabilecegini düsünüyoruz. Kurlarin etkisi çerçevesinde, gelinen seviyeler de iç talep desteginin azalacagi anlamina geliyor. Ihracat ve üretim görüntüsünün güçlü destegiyle yilin geri kalaninin ise büyüme açisindan kayda deger sekilde olumlu geçmesini bekleriz. Büyümenin 3. çeyrekte yüzde 5'in üzerinde, 2021 genelinde ise yüzde 9,6 seviyesinde gerçeklesecegini öngörüyoruz."