Ticaret Bakanlığı'ndan E-Ticarette Fahiş Fiyat Artışlarına Karşı Yeni Tedbirler
Ticaret Bakanlığı, resmi X hesabı üzerinden yaptığı bir duyuru ile e-ticaret pazar yerlerinde uygulanan fahiş fiyat artışlarına yönelik yeni ve caydırıcı tedbirler alındığını kamuoyu ile paylaştı. Bakanlık, özellikle “e-ithalat” olarak bilinen Basitleştirilmiş Gümrük Sistemi'nde 1 Şubat'ta yürürlüğe giren mevzuat değişikliği sonrasında artan tüketici şikayetlerini mercek altına aldı. Gelen yoğun şikayetler üzerine, e-ticaret platformlarında satılan ürünlerdeki fiyat değişimleri incelenmeye başlandı. Bu incelemeler, hem 6585 sayılı Perakende Ticaretin Düzenlenmesi Hakkında Kanun hem de 6563 sayılı Elektronik Ticaretin Düzenlenmesi Hakkında Kanun çerçevesinde yürütülüyor.
Açıklamada, Bakanlığın ilgili e-ticaret pazar yerlerinden sürekli olarak bilgi ve belge talep ettiği, özellikle yüksek oranlı fiyat artışı yaptığı değerlendirilen satıcıların işlemlerinin titizlikle incelendiği vurgulandı. Bu süreç, dijital pazarda adil rekabet ortamını korumayı ve tüketicilerin haklarını güvence altına almayı hedefliyor.
Düzenlemenin Arkasındaki Tetikleyici: E-İthalat Değişikliği
Sürecin başlangıç noktası, kamuoyunda “e-ithalat” olarak bilinen ve yurt dışından belirli limitler dahilinde ürün getirilmesini kolaylaştıran Basitleştirilmiş Gümrük Sistemi'nde yapılan değişiklik oldu. 1 Şubat tarihinde yürürlüğe giren yeni düzenlemelerin ardından, bazı ürün kategorilerinde beklenmedik ve anormal fiyat artışları yaşandığına dair çok sayıda şikayet Ticaret Bakanlığı'na ulaştı. Tüketiciler, aynı ürünlerin fiyatlarının kısa süre içinde fahiş oranlarda arttığını bildirerek duruma müdahale edilmesini talep etti. Bu geri bildirimler, Bakanlığın harekete geçerek geniş kapsamlı bir denetim süreci başlatmasını tetikledi. Denetimler, söz konusu fiyat artışlarının yasal bir dayanağı olup olmadığını ve serbest piyasa koşullarının kötüye kullanılıp kullanılmadığını tespit etmeye odaklanıyor.
Geniş Kapsamlı İnceleme ve Pazar Yerlerinin Sorumluluğu
Ticaret Bakanlığı, denetim sürecini yalnızca satıcılar üzerinden değil, aynı zamanda bu satışlara aracılık eden e-ticaret platformları üzerinden de yürütüyor. Bakanlık, büyük pazar yerlerinden, şikayet konusu olan ve fiyatlarında ani artışlar gözlemlenen ürünlere ait satış verilerini, faturaları ve önceki dönemlere ait fiyat listelerini talep ediyor. Bu sayede, fiyat artışının gerekçesi (döviz kuru, tedarik maliyeti vb.) ve oranı objektif olarak değerlendiriliyor. Pazar yerleri, bu süreçte Bakanlık ile tam bir iş birliği içinde çalışmak ve istenen belgeleri eksiksiz olarak sunmakla yükümlü. Ayrıca, kendi iç denetim mekanizmalarını kullanarak haksız fiyat artışlarını tespit edip engelleme sorumluluğu da taşıyorlar.
Yasal Dayanak ve Uygulanacak Ağır Yaptırımlar
Bakanlığın yaptığı incelemeler neticesinde, tespit edilen fiyat artışlarının 6585 sayılı Kanun'un fahiş fiyat artışına ilişkin hükümlerine aykırılık teşkil ettiği kanaatine varıldı. Bu doğrultuda, yaptırımların yasal dayanağı olarak 6563 sayılı Elektronik Ticaretin Düzenlenmesi Hakkında Kanun'un “hukuka aykırı içerik” maddeleri gösterildi. Fahiş fiyatlı bir ürün, hukuka aykırı bir içerik olarak kabul edilerek platformlardan derhal kaldırılması talimatı verildi. Uygulanacak yaptırımlar oldukça caydırıcı nitelikte. Süreç şu şekilde işleyecek:
Anında Erişim Engeli: Fahiş fiyat artışı tespit edilen ürünün satış sayfasına e-ticaret pazar yeri tarafından derhal erişim engeli getirilecek.
Haksız Fiyat Değerlendirme Kurulu: Elde edilen tüm denetim sonuçları ve belgeler, Haksız Fiyat Değerlendirme Kurulu'na sunulacak.
Ağır Para Cezası: Kurulun yapacağı değerlendirme sonucunda fahiş fiyat artışı yaptığı kesinleşen işletmelere, her bir aykırılık (ürün başına) için 1.806.177 TL'ye kadar idari para cezası uygulanmasına karar verilebilecek.
Tüketiciler Nelere Dikkat Etmeli?
Bu süreçte tüketicilerin de bilinçli olması büyük önem taşıyor. Online alışveriş yaparken bir ürünün fiyatında ani ve açıklanamayan bir artış fark eden vatandaşlar, bu durumu ilgili platforma bildirmenin yanı sıra resmi kanallar üzerinden de şikayette bulunabilirler. Ticaret Bakanlığı'nın Haksız Fiyat Artışı Şikayet Sistemi (HFA-BİS) veya CİMER üzerinden yapılacak başvurular, denetimlerin daha etkin yürütülmesine katkı sağlayacaktır. Tüketicilerin, şikayetlerini yaparken ürünün ekran görüntüsü, satıcı bilgisi ve fiyat değişimini gösteren kanıtları eklemeleri, sürecin hızlanmasına yardımcı olacaktır.
Bakanlığın bu kararlı adımı, e-ticaret ekosisteminde faaliyet gösteren tüm satıcılar için önemli bir uyarı niteliği taşıyor. Serbest piyasa koşullarını manipüle ederek haksız kazanç elde etmeye çalışan işletmelerin, artık çok daha sıkı bir denetim ve ağır yaptırımlarla karşı karşıya kalacağı açıkça görülüyor. Bu durumun, uzun vadede dijital pazarda daha adil ve şeffaf bir ticaret ortamının oluşmasına zemin hazırlaması bekleniyor.
