Haftanin Tarihine Bakis

Fikirleriyle insanliga isik tutan Mevlana Celaleddin-i Rumi, 30 Eylül 1207'de Horasan'in Belh sehrinde dogdu.

Karaman'a 1222 yilinda gelen Hazreti Mevlana, yasamini "Hamdim, pistim, yandim" sözleriyle özetledi. Tasavvuf dünyasinda siirleri ve düsünceleriyle bir çigir açan Mevlana, ölüm gününü "yeniden dogus günü" olarak kabul etti. Allah'a kavusacagi için ölüm gününü, "dügün gecesi" anlamina gelen "Seb-i Arus" diye tanimlayan Mevlana, 17 Aralik 1273 tarihinde Hakk'in rahmetine kavustu.

- Istanbul'un düsman isgalinden kurtarilmasi

Milli Mücadele ile 2 Ekim 1923'te Itilaf Devletleri birliklerinin Istanbul'u terk etmesiyle büyük basari elde edildi.

Istanbul'a 13 Kasim 1918'de gelen ve 16 Mart 1920'de kenti tamamen isgal eden Itilaf Devletleri'nin son birlikleri, Dolmabahçe rihtimindan gemilere binerek 2 Ekim 1923'te kenti terk etti.

- Belli basli diger olaylar

27 Eylül

1529- Kanuni Sultan Süleyman komutasindaki Osmanli ordusu Viyana'yi kusatti.

1538- Kaptani Derya Barbaros Hayrettin Pasa, Cenevizli Amiral Andrea Doria komutasindaki Haçli donanmasina karsi Preveze Deniz Zaferi'ni kazandi.

1922- Yunan Krali I. Konstantin, Anadolu yenilgisi sonrasinda tahtini terk etmek zorunda kaldi.

1931- 1930'da Türkiye'nin de katilimiyla ilk kez resmi nitelik kazanan Balkan Oyunlari'nin ikincisi basladi.

1951- Kurtulus Savasi'nin kahramanlarindan Yörük Ali Efe, Nazilli'nin Kavakli köyünde öldü.

1961- Suriye'de askeri darbe oldu. Yeni hükümet, Birlesik Arap Cumhuriyeti'nden ayrildigini ilan etti. Türkiye, Suriye'nin yeni hükümetini tanidi.

1970- Arap Zirvesi Misir'da toplandi. Ürdün Krali Hüseyin ile Filistin Kurtulus Örgütü (FKÖ) lideri Yaser Arafat, ateskes anlasmasi imzaladi.

1971- Türk-Iran demiryolu hatti, Van feribot iskelesinde düzenlenen törenle açildi.

1973- Seçim gezisi için Isparta'ya gelen CHP Genel Baskani Bülent Ecevit'e tas ve sise atildi.

2000- Zorunlu Deprem Sigortasi uygulamasi baslatildi.

2003- TÜBITAK-BILTEN tarafindan teknoloji transferiyle üretilen Türkiye'nin ilk mini gözlem uydusu BILSAT, Rusya'dan uzaya gönderildi.

2003- Türkiye'nin ilk milli maratoncularindan, Balkan ve Dogu Akdeniz kupalarinda sampiyonluklari bulunan Sevki Koru, 94 yasinda vefat etti.

2008- "Ergenekon" sorusturmasi kapsaminda gözaltina alinan gazeteci Tuncay Özkan, eski Istanbul Organize Suçlarla Mücadele Sube Müdürü Adil Serdar Saçan ve eski Esenyurt Belde Belediye Baskani Gürbüz Çapan'in da aralarinda bulundugu 6 kisi tutuklandi.

2008- MILGEM kapsamindaki ilk milli tasarim savas gemisi "Heybeliada" ile mayin avlama gemisi "Akçay", Istanbul'da denize indirildi.

2008- Amerikali aktör Paul Newman 83 yasinda öldü.

2011- Denizli'deki Laodikya Antik Kenti'nde sürdürülen kazi çalismalarinda Anadolu'nun gerçek boyutlardaki ilk Afrodit heykel basi bulundu.

2013- Sinema ve tiyatro sanatçisi Tuncel Kurtiz, Istanbul'da 77 yasinda vefat etti.

2016- Eski Israil Cumhurbaskani Simon Peres 93 yasinda öldü.

2016- ABD yönetimi, 1961'de diplomatik iliskilerin kesildigi Küba'ya 55 yil aradan sonra ilk kez büyükelçi atama karari aldi.

2017- Danistay Idari Dava Daireleri Kurulu, yaz saati uygulamasini sürekli hale getiren Bakanlar Kurulu kararinin yürütmesinin durdurulmasina karar verdi.

2018- Avrupa Insan Haklari Mahkemesi (AIHM), terör örgütü elebasi Abdullah Öcalan'in cezaevinde kötü muamele ve iskence gördügü yönündeki basvuruyu oy birligiyle reddetti.

28 Eylül

1730- Patrona Halil isyani basladi.

1865- Fransiz kimya ve biyoloji bilgini Dr. Louis Pasteur öldü.

1891- "Moby Dick"in yazari, Amerikali sair ve yazar Herman Melville 72 yasinda öldü.

1920- Kazim Karabekir komutasindaki Türk ordusu, Dogu'da ayaklanan Ermenileri yendi.

1950- BM emrine verilen Kore Birligi, Türkiye'den yola çikti. Birlik, önce özel trenlerle Iskenderun'a nakledildi, buradan da gemilerle Kore'ye dogru hareket etti.

1955- Türk Migros, Istanbul'da hizmete basladi.

1970- Misir Devlet Baskani Cemal Abdül Nasir vefat etti.

1982- Halk arasinda "Banker Kastelli" diye anilan Abidin Cevher Özden, Tunus'ta yakalandiktan sonra Türkiye'ye getirilerek tutuklandi.

1995- Filistin Kurtulus Örgütü lideri Yaser Arafat ile Israil Basbakani Izak Rabin, Bati Seria'nin Filistin yönetimine devri konusunda anlasti.

2011- Küba'da vatandaslarin otomobil almasi ve satmasi yasal hale getirildi.

2013- Yazar Turgut Özakman, Ankara'da tedavi gördügü hastanede 83 yasinda yasamini yitirdi.

2013- Berlin Maratonu'nda erkeklerde 31 yasindaki Kenyali atlet Wilson Kipsang, 2:03:23'lük derecesiyle dünya rekoru kirdi.

2015 - Amerikan Ulusal Havacilik ve Uzay Dairesi (NASA), daha önce buzul bulunan Mars gezegeninde sicak aylarda tuzlu su aktigina dair güçlü kanit bulundugunu açikladi.

2016- Malatya 1. Agir Ceza Mahkemesi, Zirve Yayinevi'nde 3 kisinin öldürülmesine iliskin davada, 5 sanigi "tasarlayarak adam öldürme" suçundan 3'er kez agirlastirilmis müebbet hapse mahkum etti.

2017- BM, 25 Agustos'tan bu yana Myanmar'daki siddet olaylarindan kaçarak Banglades'e siginan Arakanli Müslümanlarin sayisinin 501 bine ulastigini bildirdi.

29 Eylül

1499- Inebahti Kalesi fethedildi.

1902- Fransiz romanci Emile Zola öldü.

1911- Trablusgarp topraklarinin Italya'nin eline geçmesiyle sonuçlanan ve Italya ile Osmanli Devleti'ni karsi karsiya getiren Trablusgarp Savasi basladi.

1923- Filistin'de Ingiliz mandasi resmen yürürlüge girdi.

1929- Muhsin Ertugrul'un yönettigi "Ankara Postasi" filminin ilk gösterimi Istanbul'da yapildi.

1933- Komünist Enternasyonal Genel Sekreteri Georgi Dimitrov'un suçlandigi Almanya Meclisi Reichstag'in yakilmasi sorusturmasinda öteki sanik Marinus Van Der Lubbe, yangini çikardigini itiraf etti.

1960- Demokrat Parti kapatildi.

1984- Yönetmen Atif Yilmaz, 1984'te "Bir Yudum Sevgi", bir yil sonra da "Dul Bir Kadin" adli filmleriyle iki yil üst üste Altin Portakal Ödülü'nü aldi.

1992- Hakkari'nin Semdinli ilçesi Derecik Jandarma Karakolu'na saldiran teröristlerden 200'ü öldürüldü.

1994- Eski Adalet Bakani ANAP'li Mehmet Topaç, Ankara'daki avukatlik bürosunda, yasa disi Dev Sol örgütü üyesi olduklari iddia edilen 4 kisinin silahli saldirisi sonucu hayatini kaybetti.

2016- Cumhurbaskani Recep Tayyip Erdogan, 15 Temmuz'un artik "Sehitleri ve Gazileri Anma Günü" olarak tatil edilecegini bildirdi.

2017- Ankara Cumhuriyet Bassavciliginca hazirlanan "Kaset" iddianamesinde bilgi sahibi olarak beyanina yer verilen polis memuru Fatih A, Deniz Baykal ile eski MHP'li yöneticilerin telefonlarini dinlediklerini itiraf etti.

2019- MILGEM Projesi kapsaminda üretilen milli savas gemisi "Kinaliada" Deniz Kuvvetlerine teslim edildi.

30 Eylül

1207- Mevlana Celaleddin-i Rumi, Belh kentinde dünyaya geldi.

1517- Oruç Reis, Cezayir Zaferi'ni elde etti.

1520- Kanuni Sultan Süleyman tahta çikti.

1579- Sokullu Mehmet Pasa vefat etti.

1930- Ilk sivil tayyareci Vecihi (Hürkus) Bey, kendi yaptigi tayyaresiyle Göztepe'den Yesilköy'e uçtu. Vecihi Bey, Anadolu halkina ilk uçak gezilerini yapma olanagi da saglamisti.

1955- Amerikali aktör James Dean, trafik kazasinda 24 yasinda öldü.

1956- Soprano Leyla Gencer, San Francisco'da konser verdi.

1960- Devlet Planlama Teskilati kuruldu.

1978- Basbakan Bülent Ecevit ilk "Köykent" uygulamasini Bolu'nun Mudurnu ilçesine bagli Taskesti köyünde baslatti.

1991- Istanbul Metrosu'nun ön tünel insaati basladi. Açilisi Sosyal Demokrat Halkçi Parti Genel Baskani Erdal Inönü yapti.

2010- Beyaz perdenin dev ismi Tony Curtis, 85 yasinda yasamini yitirdi.

2012 - AK Parti 4. Olagan Büyük Kongresi'nde tek aday olan Basbakan Recep Tayyip Erdogan, yeniden genel baskanliga seçildi.

2013- Basbakan Recep Tayyip Erdogan, demokratiklesme paketini bir basin toplantisiyla açikladi. Paketle TBMM dahil kamuda fiili olarak uygulanan basörtüsü yasagina son verildi.

2015 - Filistin devletinin bayragi, BM Genel Kurulunda alinan karar sonrasinda düzenlenen törenle ilk kez Birlesmis Milletler'de göndere çekildi.

2016- Israil, Mavi Marmara olayinda yakinlarini kaybeden ailelere ödenecek 20 milyon dolarlik tazminati Türkiye'ye aktardi.

2018- Okçuluk Dünya Kupasi Finalleri 29-30 Eylül'de Samsun'da yapildi. Ev sahibi Türkiye, finalleri bir altin, 3 gümüs madalyayla tamamladi.

1 Ekim

1730- Sadrazam Nevsehirli Ibrahim Pasa, Patrona Halil Isyani'ni çikaranlarin istekleri dogrultusunda Padisah III. Ahmet tarafindan bogduruldu.

1931- Ressam Ruhi Arel 51 yasinda vefat etti.

1942- Bakanlar Kurulu, eglence yerlerinin saat 22.00'de kapatilmasi karari aldi.

1949- Mao Zedong önderliginde Çin Halk Cumhuriyeti kuruldu, Mao, Çin Halk Cumhuriyeti'nin ilk baskani seçildi.

1951- Hava Harp Okulu açildi.

1956- Yazar Eflatun Cem Güney, Andersen Masal Ödülü'nü kazandi.

1963- Cezayir Devlet Baskani Ahmet Bin Bella, ülkede Fransizlara ait tüm topraklarin kamulastirilmasi emrini verdi.

1972- Boksör Cemal Kamaci, 63,5 kiloda Avrupa Sampiyonu oldu.

1985- Israil güçlerinin, Tunus'taki Filistin Kurtulus Örgütü (FKÖ) bürolarina düzenledigi hava saldirisinda 68 kisi öldü.

1987- Mihail Gorbaçov, Sovyetler Birligi devlet baskanligi görevini üstlendi.

1992- Bitlis'in merkeze bagli Cevizdali köyüne saldiran teröristler, aralarinda çocuk ve kadinlarin da bulundugu 37 kisiyi öldürdü, 20 kisiyi yaraladi, 13 korucuyu kaçirdi.

1992- Kadinlarin da harp okullarina alinmasina iliskin yasa tasarisi TBMM'de kabul edildi.

1995- Afyonkarahisar Dinar'da 6,1 büyüklügündeki depremde 90 kisi öldü, 250 kisi yaralandi.

2005- Kocaeli Ford Otosan Rallisi'nde yaris araçlarindan birinin çarpmasi sonucu agir yaralanan Kanal D kameramani Besim Kemal Dede hayatini kaybetti.

2011- Ispanya'nin kuzeydogusundaki Bask bölgesinin bagimsizligi için mücadele eden ve AB terör örgütleri listesinde bulunan ETA'ya bagli Ekin adli örgüt kendini feshettigini açikladi.

2013- ABD hükümeti, iktidar ile muhalefetin 6 haftalik bütçe çikarma konusunda uzlasmaya varamamasi üzerine 17 yil aradan sonra resmi olarak kapandi.

2013- Avrupa Konseyi Parlamenter Meclisi, 14 yasina gelmeden ve kendi rizasi olmadan erkek çocuklarinin sünnet edilmemesini öngören raporu, 19'a karsi 77 oyla kabul eti. Rapor Türkiye'de tepkiyle karsilandi.

2016- Irak ve Suriye'ye sinir ötesi operasyon konusunda hükümete verilen yetkinin süresinin 30 Ekim 2017'ye kadar uzatilmasina iliskin Basbakanlik Tezkeresi, TBMM Genel Kurulunda görüsüldü. Tezkere, AK Parti, CHP ve MHP'li milletvekillerinin oylariyla kabul edildi.

2018- Türkiye Cumhurbaskani Recep Tayyip Erdogan'in Bestepe'de kabul ettigi tarihçi akademisyen Prof. Dr. Ilber Ortayli, kisisel kütüphanesini Cumhurbaskanligi Külliyesi Kütüphanesi'ne bagisladi.

2019 - Oyuncu Tarik Ünlüoglu, Istanbul'da tedavi gördügü hastanede 62 yasinda yasamini yitirdi.

2 Ekim

1187- Selahaddin Eyyubi, Kudüs'ü zapt ederek 88 yillik Frank isgaline son verdi.

1608- Modern teleskobun prototipi Jan Lippershey tarafindan yapildi.

1730- III. Ahmet'in saltanattan çekilmesiyle I. Mahmut tahta çikti.

1730- Divan sairi Nedim 48 yasinda vefat etti.

1836- Darwin, Brezilya, Galapagos Adalari ve Yeni Zelanda'yi kapsayan bes yillik gezisinden Ingiltere'ye döndü. Bu çalismalari, 1859'da yayimlayacagi "Türlerin Kökeni" adli çalismasinin kaynagini olusturdu.

1923- Istanbul'a 13 Kasim 1918'de gelen ve 16 Mart 1920'de kenti tamamen isgal eden Itilaf Devletleri'nin son birlikleri, Dolmabahçe rihtimindan gemilere binerek kenti terk etti.

1953- Bati Almanya, NATO'ya kabul edildi.

1957- Orta Dogu Teknik Üniversitesinin temeli atildi.

1963- Sivas Kongresi Heyeti Temsiliye üyelerine ve Birinci TBMM üyeliklerine aylik baglayan kanun kabul edildi.

1963- Kurtulus Savasi komutanlarindan Refet Bele vefat etti.

1964- Bilim adamlari, sigaranin kanser nedeni olabilecegi yönündeki bulgulari açikladi.

1970- Ankara'da, Merkezi Antlasma Örgütü CENTO binasina bomba atildi.

1974- Eski Milli Birlik Komitesi üyesi General Cemal Madanoglu ve arkadaslari Sikiyönetim Askeri Mahkemesindeki "Cunta" davasinda beraat etti.

1975- ABD, Türkiye'ye konulan silah ambargosunu kismen kaldirdi.

1976- Dünya Agir Siklet Boks Sampiyonu Muhammed Ali, Istanbul'a geldi.

1984- 12 Eylül 1980 sonrasi ilk grev Tuzla'da iki tersanede basladi.

1985- Aktör Rock Hudson, AIDS'e yenik düserek 59 yasinda Beverly Hills'teki evinde öldü.

1989- TV-3 ile GAP TV yayina basladi.

1992- Ege Denizi'ndeki tatbikatlar sirasinda, ABD'ye ait uçak gemisi Saratoga'dan atilan iki füze "Muavenet Muhribi"ne isabet etti, gemi komutaniyla beraber 5 denizci sehit oldu, 13 kisilik personel yaralandi.

2006- Nobel Tip Ödülü, Amerikali Andrew Fire ile Craig Mello'ya verildi. Nobel Edebiyat Ödülü Orhan Pamuk'un, Nobel Baris Ödülü de Bangladesli Muhammed Yunus'un ve bankasi Grameen'in oldu.

2012- Ankara Cumhuriyet Bassavciliginin, ölümüyle ilgili iddialar üzerine yürüttügü sorusturma kapsaminda 8. Cumhurbaskani Turgut Özal'in cenazesi, Topkapi'daki Anit Mezar'dan çikarilarak Adli Tip Kurumuna götürüldü. Adli Tip Kurumu, cenaze üzerindeki islemlerini 4 Ekim'de tamamladi. Özal'in cenazesi 5 Ekim'de yeniden topraga verildi.

2012- 28 Subat döneminin Basbakan Yardimcisi Tansu Çiller, Ankara Cumhuriyet Bassavciliginin yürüttügü 28 Subat sorusturmasinda "magdur" sifatiyla ifade verdi.

2013- Ergenekon Davasi'ndan tahliye edilen CHP Zonguldak Milletvekili Mehmet Haberal, TBMM Genel Kurulunda yemin ederek göreve basladi.

2015- "Kafes eylem plani", "Amirallere suikast", "Gölcük'te ele geçirilen belgeler" ile Çagdas Yasami Destekleme Dernegi (ÇYDD) ve Çagdas Egitim Vakfi (ÇEV) yöneticileri hakkindaki iddialara iliskin dosyalarin birlestirildigi 84 sanikli "Poyrazköy'de ele geçirilen mühimmat" davasinda mahkeme heyeti 83 sanigin beraatine karar verdi.

2018- Suudi gazeteci Cemal Kasikçi, 2 Ekim'de evlilik islemleri için gittigi Suudi Arabistan'in Istanbul Baskonsoloslugundan bir daha çikmadi. Istanbul Cumhuriyet Bassavciligi, 6 Ekim'de Kasikçi'nin "ülkesinin Istanbul Baskonsoloslugunda alikonuldugu"na dair iddiayla ilgili sorusturma baslatti.

2019- Sahika Ercümen, Antalya'nin Kas ilçesinde düzenlenen 3. CMAS-TSSF "Kas Baska" Outdoor Serbest Dalis Dünya Kupasi ve Serbest Dalis Deniz Bireysel Türkiye Sampiyonasi'nin kadinlar sabit agirlik (CW) kategorisinde altin madalyanin sahibi oldu.

2020 - Türkiye'nin ilk lityum iyon pil üretim tesisinin temeli Kayseri'de atildi.

3 Ekim

1906- Berlin'de toplanan I. Telsiz Telgraf Kongresi'nde "S.O.S" tehlike sinyali olarak kabul edildi.

1922- Mudanya Konferansi basladi. Mütareke 11 Ekim 1922'de imzalandi.

1922- Ilk "faks" (facsimile photo-belgegeçer) Washington DC'de telefon hatti üzerinden gönderildi.

1926- Atatürk'ün ilk heykeli Istanbul Sarayburnu'nda açildi.

1929- Sirp Kralligi, Hirvatlar ve Slovenler, adlarini "Yugoslavya Kralligi" olarak degistirdi.

1931- Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankasi hizmete açildi.

1932- Bagimsizligini kazanan Irak, Milletler Cemiyetine katildi.

1951- Fenerbahçeli milli futbolcu Lefter Küçükandonyadis, 17 bin 500 liralik transfer ücretiyle Italya'nin Fiorentina takimina transfer oldu.

1952- Ingiltere ilk atom bombasi denemesini, Monte Bello Adasi'nda yapti.

1960- Yüksek Adalet Divani Yassiada'da çalismalarina basladi.

1966- Istanbul Kadiköy'deki son tramvay hatti kaldirildi.

1971- Sovyetler Birligi ile ABD arasinda kisa adi "SALT" olan Stratejik Silahlari Sinirlama Antlasmasi imzalandi.

1991- Rum Ortodokslarinin dini lideri Fener Rum Patrigi 1. Dimitrios, kalp krizi sonucu Istanbul'da öldü.

1994- II. Nükleer Karsiti Kongre Istanbul'da toplandi.

1997- Avrasya feribotunu kaçirmaktan mahkum Muhammed Emin Tokcan ile Viskhan Abdurrahmanov firar etti.

1999- Sony firmasinin kurucusu Akio Morita 78 yasinda hayatini kaybetti.

2005- 12 Eylül darbesini gerçeklestiren Milli Güvenlik Konseyi üyelerinden emekli Orgeneral Nurettin Ersin vefat etti.

2008- Hakkari'nin Semdinli ilçesindeki Aktütün Sinir Karakolu'na teröristlerce düzenlenen saldirida 17 asker sehit oldu.

2012- Suriye'nin Rakka kentine bagli Tel Abyad ilçesinden ateslenen top mermisinin Sanliurfa'nin Akçakale ilçesine düsmesi sonucu 5 kisi öldü, 9 kisi yaralandi.

2013- Italya'nin Lampedusa Adasi açiklarinda içinde 518 kaçak göçmenin bulundugu teknenin batmasi sonucu 366 göçmen boguldu.

2015- Türkiye'de özel sektör tersaneleri tarafindan insa edilen en büyük ve ileri teknolojiye sahip harp gemisi niteligi tasiyan amfibi gemi "Bayraktar", Cumhurbaskani Recep Tayyip Erdogan'in katildigi törenle denize indirildi.

2017- Eski Irak Cumhurbaskani ve Kürdistan Yurtseverler Birligi (KYB) Genel Sekreteri Celal Talabani, tedavi için bulundugu Almanya'da 84 yasinda hayatini kaybetti.

2019- ABD, 1991'de iç savasin baslamasi sonrasi kapattigi Somali'deki büyükelçiligini yeniden açtigini duyurdu.