İsmini Amerikalı astronom Edwin Hubble ' dan alan dü ; nyanın ilk uzay teleskobu , 24 Nisan 1990 ' da uzay mekiği Discovery tarafından yö ; rü ; ngesine taşınmış , 1 ay sonra da ilk fotoğrafları yollamaya başlamıştı . Hubble , 20 yıl boyunca kendi gü ; neş sistemimizden uzayın en derin noktalarına kadar bilgi verici yü ; zbinlerce fotoğrafı insanoğluna gö ; nderdi .
Uzayda bakımı astronotlar tarafından yapılacak şekilde tasarlanmış tek teleskop olan Hubble iç ; in , sonuncusu 2009 Mayıs ' ında olmak ü ; zere 5 bakım uç ; uşu gerç ; ekleştirildi . İlk servis uç ; uşu 1993 Aralık ' ında Hubble ' ın gö ; rü ; ntü ; leme hatasının dü ; zeltilmesi iç ; in yapıldı .
Astronomların astrofizik alanındaki temel problemlerine ç ; ö ; zü ; m bulmakta bü ; yü ; k yararlar sağlayan yaşlı teleskop , yaptığı pek ç ; ok gö ; zlem sayesinde evrenin genişleme oranı başta olmak ü ; zere birç ; ok alanda ç ; ığır aç ; ıcı sonuç ; lar doğurdu .
NASA ve Avrupa Uzay Ajansı ' nın ortak ç ; alışması olan Hubble , 2014 ' te uzaya gö ; nderilmesi planlanan James Webb Uzay Teleskobu faaliyete geç ; ene kadar fotoğraf yollamayı sü ; rdü ; recek .
1 . Bu astronom Edwin P . Hubble adını verdiler
2 . Bü ; yü ; k bir gö ; zlemevi , bu Evrenin eşsiz manzarasıyla sağlayarak astronomi devrim yarattı .
3 . Her 96 dakika , gezegenin yü ; zeyine 360 mil yukarıda , saniyede beş millik bir hızla Dü ; nya yö ; rü ; nge .
4 . Hubble teleskopu bir Cassegrain yansıtıcı olarak bilinen bir tü ; r ve o ana ayna ç ; apı 2 , 4 metre
5 . 30 . 000 ' den fazla nesneleri teleskopu ' s bakışları altında geldi ve bu gö ; rü ; ntü ; leri dü ; nyaya yü ; z binlerce kirişli vardır .
6 . Hubble yaklaşık 13-14000000000 yaşında olması ve evrenin yaşı ortaya koymuştur karanlık enerjinin ' , evrenin genişleme hızlandırmak yol aç ; an esrarengiz gü ; ç ; ' keşfi ö ; nemli bir rol oynamıştır .
7 . 6 . 000 ' den fazla bilimsel makale Hubble verilerine gö ; re yayınlanmıştır
8 . Bu fonksiyonel en az 2013 yılına kadar devam etmesi bekleniyor .
9 . Hubble ' ın bileşenleri sonunda teleskop durması noktasına dü ; şer . Ve kısa bir sü ; re sonra kendi yö ; rü ; ngesinde geri Dü ; nya ' ya ç ; arpma olacak bozunur .
10 . Hubble ' ın halefi James Webb Uzay Teleskobu , 2014 yılında başlaması planlanıyor .
HUBBLE UZAY TELESKOBU
Hubble Uzay Teleskobu ( HUT ) , ismi Amerikalı astronom Edwin Hubble ' ın anısına verilmiş ; Nisan 1990 ' da STS-31 Gö ; revi esnasında Uzay Mekiği Discovery tarafından Dü ; nya etrafındaki yö ; rü ; ngesine taşınmış bir uzay teleskopudur . İlk uzay teleskopu olmamasına rağmen , HUT en bü ; yü ; klerindendir ve bir ç ; ok ü ; stü ; n ö ; zelliğe sahiptir . Ayrıca hem hayati ö ; neme sahip bir araştırma aracı olması hem de astronomi iç ; in etkili bir halkla ilişkiler unsuru olması nedeniyle ç ; ok tanınmıştır .
HUT , NASA ve Avrupa Uzay Ajansı ( ESA ) arasında ortak bir ç ; alışmadır ve Compton Gama Işını Gö ; zlemevi , Chandra X-ışını Gö ; zlemevi ve Spitzer Uzay Teleskobu projelerinden oluşan NASA ' nın Bü ; yü ; k Gö ; zlemevleri programının bir parç ; asıdır . [3]
Uzay teleskopların yapımı ilk olarak 1923 ' te dü ; şü ; nü ; ldü ; . HUT iç ; in 1970 ' lerde , 1983 ' te uzaya gö ; nderilmesi hedefiyle fon bulundu ancak proje teknik gecikmeler , bü ; tç ; e sorunları ve Challenger faciası nedeniyle gecikti . 1990 ' da yö ; rü ; ngeye yerleştirildikten sonra bilimadamları ana aynanın teleskopun ç ; alışmalarını kısıtlayacak şekilde yanlış yerleştirildiğini tespit etti . 1993 yılında bir uzay mekiği yolculuğunda bu sorun giderildi .
HUT , Dü ; nya atmosferinin dışında konumlanması sayesinde , yeryü ; zü ; ndeki teleskoplara kıyasla pek ç ; ok avantaja sahip olabilmektedir : Atmosferin olumsuz etkilerinden ( Gö ; rü ; ntü ; de bulanıklık ve havadaki partikü ; llerden yansıyan ışığın oluşturduğu arka-plan kirliliği gibi ) bağımsız gö ; rü ; ntü ; elde edilmesinin yanısıra , Ozon tabakası tarafından tutulan morö ; tesi ışığın gö ; zlemlenmesi ancak bu şekilde mü ; mkü ; n olabilmektedir .
1990 yılında fırlatılmasının ardından , astronomi tarihindeki en ö ; nemli enstrü ; manlardan biri haline gelmiştir . Astronomların astrofizik alanındaki temel problemlerine ç ; ö ; zü ; m bulmakta bü ; yü ; k yarar sağlamıştır . Hubble teleskopu tarafından kaydedilmiş olan Hubble ultra derin alan adlı fotoğraf , bugü ; ne kadar gö ; rü ; nü ; r ışık ile en uzak mesafeden alınmış detaylı gö ; rü ; ntü ; dü ; r . Bir ç ; ok Hubble gö ; zlemi , en kesin biç ; imde hesaplanan evrenin genişleme oranı gibi astrofizik alanında bir ç ; ok ç ; ığır aç ; ıcı sonuç ; doğurmuştur .
HUT , uzayda bakımı astronotlar tarafından yapılacak şekilde tasarlanmış tek teleskoptur . Sonuncusu Mayıs 2009 ' da olmak ü ; zere beş adet bakım uç ; uşu gerç ; ekleştirilmiştir . İlk servis uç ; uşu Aralık 1993 ' te Hubble ' ın gö ; rü ; ntü ; leme hatasının dü ; zeltilmesi iç ; in gerç ; ekleştirildi . 2 , 3A ve 3B bakım uç ; uşları sırasında ç ; ok sayıda alt sistem onarılmış ve bir ç ; ok gö ; zlem cihazı daha modern ve yetkin olanlarıyla değiştirilmiştir . Ancak 2003 yılında Columbia Uzay Mekiği ' nin yaşadığı kazadan sonra beşinci bakım uç ; uşu gü ; venlik gerekç ; eleri ile iptal edildi . Uzun tartışmalardan sonra NASA kararını tekrar gö ; zden geç ; irdi ve kurumun yö ; neticisi Mike Griffin son kez olmak ü ; zere bir servis uç ; uşu yapılmasına karar verdi . STS-125 Mayıs 2009 ' da gerç ; ekleştirildi ; iki yeni cihaz takıldı ve ç ; ok sayıda tamir yapıldı . Yeni cihazların test ve dü ; zeltmelerinin sorunsuz olması durumunda HUT rutin işlemlerine Eylü ; l 2009 ' da tekrar başlayacak .
Son uç ; uşta yapılan bakım ile 2014 ' te uzaya gö ; nderilmesi planlanan ve HUT ' un ardılı olan James Webb Uzay Teleskopu ( JWUT ) , ç ; alışmaya başlayana kadar HUT ' un gö ; rev yapması beklenmektedir . ( JWUT ) bir ç ; ok aç ; ıdan daha ü ; stü ; n astronomik araştırma programlarına sahip olacak ancak kızılö ; tesi gö ; zlem yapacağından dolayı Hubble ' ın spektrumun gö ; rü ; nü ; r ve ultraviyole ö ; lç ; eğinde gö ; zlem yapma yeteneğini ( yerine geç ; meyecek ) tamamlayacak .
Hubble Uzay Teleskobu ' nun eski kameralarından bazı gö ; rü ; ntü ; ler
Teleskobun fotoğraflarını takip edebileceğiniz anasayfası http : //hubblesite . org ; bü ; tü ; n gö ; rü ; ntü ; leri bu sayfada bulabilirsiniz , ayrıca aşağıda linkini verdiğimiz sitedeki fotoğraflar en yü ; ksek ç ; ö ; zü ; nü ; rlü ; klü ; sü ; rü ; mlerine bağlantılıdır , eğer ayrıntıdan ç ; ok ortalama boyuttaki fotoğrafları gö ; rmek isterseniz yine sayfanın galeri bö ; lü ; mü ; nde dolaşmanızı tasviye ederiz . ( hubblesite . org/gallery/album/ )
Hubble Uzay Teleskobundan şimdiye kadar neler ö ; ğrendik ?
Hubble Uzay Teleskobu uzaya gö ; nderildiği gü ; nden itibaren ve sonrasında ü ; zerinde yapılan yenilemeler ile yaptığı birç ; ok araştırma gö ; revinde , insanların evrenin işleyişini anlamalarında bü ; yü ; k yol almasını sağlayan bir araç ; olmuştur . Yapılan son yenilikler ile teleskop 2014 yılına kadar daha gelişmiş araç ; larla işler duruma gelmiş bulunuyor , sonrasında ise NASA-ESA ve CSA ( ABD , Avrupa ve Kanada uzay ajanslarının ) ortaklaşa yü ; rü ; tü ; ğü ; ç ; alışmanın ü ; rü ; nü ; olacak James Webb Uzay Teleskobu ile keşifler devam edecek . Birkaç ; başlık altında , geç ; en 20 yıl iç ; erisinde HUT sayesinde ö ; ğrenilenlere bakalım :
Evrenin yaşı
Gö ; kadaların ç ; ekirdekleri
Gezegenlerin oluşum sü ; reci
Gü ; neş sistemi dışındaki organik maddeler
Karanlık enerji
Ö ; ncesi ve sonrası : Evrenin yaşı ;
1920 yılında Edwin Hubble evrenin genişlediğini keşfetti . Hubble birbirinden uzak gö ; kadaların , uzaklıklarıyla orantılı olarak v=Hod hızıyla birbirinden uzaklaştığını hesaplamıştı ( v kms-1 hızı , d MPc ( Megaparsek , yani 3 , 26 milyon ışık yılı ) uzaklık ve Ho ise kms-1Mpc-1 Hubble sabitini belirtiyor ) Birbirinden bağımsız olarak , gö ; kadaların hızları ve uzaklıkları hesaplandığında Ho bulunabiliyordu ve evrenin yaşı bu sabit ile ( 1 ile 2/3Ho arasında orantılı olarak kozmolojik modellere uygulanıyordu ) . Gö ; kadaların hızları tayflardaki kırmızıya kayma oranı , uzaklığı ise Cepheid tü ; rü ; titreşimli ışık kaynağı olan yıldızlardaki ışık değişimlerinin gö ; zlemleri ile hesaplanmakta . 1990 yılına kadar yerdeki teleskoplardan ç ; ok ayrıntılı veriler alınamadığı iç ; in Ho değeri 50 ve 90 kms-1MPc-1 arasında değişiyor ve bu da 7-20 milyar yıllık bir yaş tahminini ortaya ç ; ıkarıyordu . 1993 yılında uzayda gö ; reve başlayan Hubble teleskobu , seç ; ilen 18 gö ; kadanın iç ; erilerindeki Cepheid tü ; rü ; yıldızlar sayesinde uzaklıklarını hesaplayarak Ho sabiti iç ; in daha keskin veriler gö ; ndermeye başladı ve modellere uygun tahminlerle 1999 yılında %10 hata payıyla bu değerin 71 kms-1MPc-1 olduğu bulundu . 2003 yılında CMB ( Cosmic Microwave Background , tr . Kozmik Arkaalan Işıması ) araştırması yapan WMAP uydusundan gelen veriler Hubble sabiti iç ; in daha ayrıntılı sonuç ; lar ortaya ç ; ıkmasına ortam sağladı ve son değer 71 ± ; 4 kms-1MPc-1 ile evrenin yaşının 200 milyon yıllık hata payı ile 13 . 7 milyar yaşında olduğunu gö ; steriyordu . WMAP ile yapılan araştırmalar sonucu oluşturulan modellerde gü ; nü ; mü ; z evreninin enerji dağılımının %70&prime ; inin karanlık enerji , %26 ' sının soğuk ve karanlık madde , geri kalan %4&prime ; lü ; k kısmın ise atomlar ve protonlar durumunda olduğu ortaya ç ; ıktı ( 380 bin yaşındaki evren iç ; in bu değer , %63 karanlık madde , %12 atomlar , %15 protonlar ve %10 nö ; trinolar ) .
Gö ; kadaların ç ; ekirdekleri
Ü ; ç ; gö ; kadada keşfedilen kara delik sonrası , bir takım uluslararası gö ; kbilimciler her gö ; kadada , bir zamanlar kuazarların hareketliliği sonucu oluşmuş sü ; perkü ; tleli kara deliklerin var olabileceğini ö ; nerdiler . Hubble Uzay Teleskobu ve Hawaii ' deki teleskoptan yapılan ışıkö ; lç ; ü ; mü ; ve tayfsal gö ; zlemler ile , her bü ; yü ; k gö ; kadada milyonlarca gü ; neş benzeri yıldızı yuttuğu dü ; şü ; nü ; len kara deliklerin var olduğu saptandı . Ayrıca bu kara delikler ev sahibi gö ; kadaların toplam kü ; tlesi ile doğru orantılı olarak değişiyordu ve kara deliklerdeki bü ; yü ; me oranının , aynı şekilde gö ; kadanın oluşum şekli ile bağlantılı olduğunu gö ; steriyordu . Keşfedilen kara deliklerin sayısı ve bü ; yü ; klü ; ğü ; bir zamanlar olması gereken dev kuazarları da doğrular nitelikte ç ; ıkıyordu .
Gezegenlerin oluşum sü ; reci
Hubble Uzay Teleskobu ile yapılan gö ; zlemlerde yeni doğmaya başlayan yıldızların etrafındaki gaz ve toz diskleri daha ayrıntılı olarak izleniyordu . Bu gaz ve toz diskleri bir noktada yoğunlaşmakta ve aynen 5 milyar yıl kadar ö ; nce Gü ; neş ' in etrafında da olduğu gibi gezegenleri oluşturmakta . Bu noktada Hubble gö ; nderdiği gö ; rü ; ntü ; lerle yıldız evrimi ve gezegen oluşum modellemelerinde bü ; yü ; k yol katetmemizi sağlamıştı .
TELESKOP TAM 20 YAŞINDA
Evreni gö ; zlemlemek iç ; in uzaya fırlatıldığı 1990 ' dan bu yana insanoğlunun pek ç ; ok keşif yapmasını sağlayan emektar Hubble Uzay Teleskobu , bugü ; n 20 . yaşını kutluyor . İnternetin dev arama motoru Google , Hubble ' a ana sayfasında yer verdi .
Amerikan Ulusal Havacılık ve Uzay Dairesi ( NASA ) , doğum gü ; nü ; şerefine , Hubble ' ın yeni Wide Field Camera 3 sistemi ile ç ; ektiği , 7 bin 500 ışık yılı uzaklıktaki Carina Nebulası ' nın fotoğrafını yayınladı .
İsmini Amerikalı astronom Edwin Hubble ' dan alan dü ; nyanın ilk uzay teleskobu , 24 Nisan 1990 ' da uzay mekiği Discovery tarafından yö ; rü ; ngesine taşınmış , 1 ay sonra da ilk fotoğrafları yollamaya başlamıştı . Hubble , 20 yıl boyunca kendi gü ; neş sistemimizden uzayın en derin noktalarına kadar bilgi verici yü ; zbinlerce fotoğraf yolladı .
Uzayda bakımı astronotlar tarafından yapılacak şekilde tasarlanmış tek teleskop olan Hubble iç ; in , sonuncusu 2009 Mayıs ' ında olmak ü ; zere 5 bakım uç ; uşu gerç ; ekleştirildi . İlk servis uç ; uşu 1993 Aralık ' ında Hubble ' ın gö ; rü ; ntü ; leme hatasının dü ; zeltilmesi iç ; in yapıldı .
Astronomların astrofizik alanındaki temel problemlerine ç ; ö ; zü ; m bulmakta bü ; yü ; k yararlar sağlayan yaşlı teleskop , yaptığı pek ç ; ok gö ; zlem sayesinde evrenin genişleme oranı başta olmak ü ; zere birç ; ok alanda ç ; ığır aç ; ıcı sonuç ; lar doğurdu .
NASA ve Avrupa Uzay Ajansı ' nın ortak ç ; alışması olan Hubble , 2014 ' te uzaya gö ; nderilmesi planlanan James Webb Uzay Teleskobu faaliyete geç ; ene kadar fotoğraf yollamaya devam edecek .
İşte sizin iç ; in derlediğimiz 10 muhteşem fotoğraf :
