Ketojenik Diyet, Epilepsili Çocuklarda Nöbet Kontrolü Sagliyor

Epilepsinin çocukluk çaginda görülen nörolojik sorunlar arasinda önemini korurken merkezi sinir sisteminde islev gören nöronlarda ani, anormal desarjlar sonucunda ortaya çikan farkli görünümlerdeki yineleyici bozukluklarin epilepsi olarak tanimlandigi bildirildi.

Medical Park Antalya Hastane Kompleksi’nde görevli Çocuk Nörolojisi Uzmani Prof. Dr. Serdal Güngör, epilepsiye ve epilepsi de ketojenik diyete degindi.

“Ne zaman tedaviye baslanir?”

Genel olarak ilk epilepsi nöbetinden sonra yüzde 30 gibi oranlarda tekrarlama görebilecegine deginen Prof. Dr. Serdal Güngör, “Ilk nöbet sonrasinda, çocukta tekrar riskini artiran bir durum yoksa tedavi baslamadan takibe aliriz. Tekrarlayan nöbeti olanlarda önce tek ilaçla tedavi baslanir. Ancak 2-3 ilaca ragmen nöbetler devamlilik gösterirse, dirençli nöbet olarak kabul edilir. Ne yazik ki epilepsili çocuklarin yaklasik yüzde 20’si hiçbir ilaca yanit vermeyebilir. Dirençli epilepsi olgularinda ketojenik diyet tedavisi kullanilacak önemli bir tedavi yöntemidir” dedi.



“Ketojenik diyet nedir?”

Ketojenik diyetin yüksek oranda yag, büyümeyi saglayacak düzeyde protein ve düsük karbonhidrat içeren bir tibbi tedavi yöntemi olduguna deginen Prof. Dr. Güngör, “Normal durumlarda beyin enerji kaynagi olarak glikoz kullanmaktadir. Ketojenik diyette vücutta glikoz yerine yaglarin kullanimina geçis olmaktadir. Vücudun birincil metabolizmasinin, glikoz kullanimindan yag temelli enerji kaynagina dönüsümü nöbetlerin kontrol edilmesini saglamaktadir. Vücut enerjiyi karbonhidratlar, yaglar ve proteinler gibi 3 temel gida kaynagindan alir. Günlük kalori alimin önemli kismini karbonhidratlar olusturur. Vücut bu karbonhidratlari enerji üretimi için glikoza dönüstürür. Açlikta oldugu gibi glikoz destegi sinirli olur ise vücut enerji için yaglari yakmaya baslar. Ketojenik diyetteki kisi karbonhidratlar (glikoz) yerine yag yikici metabolizmayi uyararak enerjiyi disardan aldigi yaglari harcayarak saglar. Yaglarin yikilmasiyla keton cisimleri olarak adlandirilan artiklar kanda birikir. Bu artiklardan beta hidroksibütirik asit karacigerde metabolize edilerek beyin tarafindan enerji kaynagi olarak kullanilir” diye konustu.



“Ketojenik diyetin etki mekanizmasi nedir?”

Diyetin etki mekanizmasi ile ilgili farkli görüsler ve çalismalar oldugunun altini çizen Prof. Dr. Serdal Güngör, “Uzun süreli ketozis sonrasi yag asitlerinin, beyin enerji depolarina, hücrelerin enerji kaynagi olan mitokondrilere ve hücre yenilenme yolaklarina etkileri vardir. Diyet sadece nöbet önleyici degil, ayni zamanda çesitli nörolojik ve davranissal bozukluklarin tedavisinde rol oynayan nörotransmiterlerin seviyelerini etkiler. Beyinde çesitli nöromodülatörlerin etkisini düzenler. Nöbet duyarliligini degistirmede nöronlar ve onlari destekleyen hücresel metabolizmaya duyarli yolaklari etkiler” dedi.



“Ketojenik diyet kimlere uygulanabilir?”

Ketojenik diyetin günlük nöbetleri olan, en az iki ilaç tedavisine ragmen nöbetleri kontrol altina alinamayan ve cerrahi sansi olmayan dirençli epilepsilerde tedaviye alternatif bir seçenek olusturdugunun altini çizen Prof. Dr. Güngör, “Diyetin çok yararli oldugu bilinen bazi hastaliklarda da olabildigince erken baslanmasi önerilmektedir. Bu özgün hastaliklar arasinda GLUT-1 eksikligi, piruvat dehidrogenaz eksikligi, infantil spazm (West sendromu), Dravet sendromu, Doose sendromu, Rett sendromu, tuberosklerozis kompleks, mitokondriyal hastalik ve çogunlukla hazir mama tüketen çocuklar sayilabilir. Ketojenik diyet her çocuk için özel olarak hazirlanir. Diyet bu konuda deneyimli çocuk nöroloji uzmani ve bu alanda egitim almis bir beslenme uzmani tarafindan yakin izlemle takip edilmelidir” seklinde konustu.



“Ketojenik diyet baslanmasinda yas önemli mi?”

Küçük yastaki çocuklarda daha iyi nöbet kontrolüne egilimi oldugunu söyleyen Prof. Dr. Güngör, “Literatürde erken yasta baslanan hastalarin daha fayda gördügü bildirilmektedir. Bununla birlikte, ergenlik döneminde ve hatta eriskinlerde de kullanilabilir. Diyete baslanmadan önce ketojenik diyet ekibiyle ailenin beklentisinin tartisilmasi, ketojenik diyetin basarisini etkiler. Her çocuk için beklenti gerçekçi bir sekilde saptanmali ve minimum 3 aylik tedaviden sonra tedaviye devam karari tekrar degerlendirilmelidir. Aileye ketojenik diyet egitiminde ögünlerin hazirlanmasi, hasta olundugunda nasil yönetilecegi, besinsel eklemeler ögretilir. Uzun ve kisa sürede meydana gelebilecek yan etkileri aileye belirtilir ve tedaviye baslanmadan önce onam formu alinir. Ketojenik diyette basarinin anahtari ailenin diyete uyumudur. Iyi bir diyet uygulamasi ve takibi ile çocugun nöbetlerinde azalma olabilir, algilarinda ve motor becerilerinde artis gözlenebilir” dedi.



“Ketojenik diyetin etkisini ne kadar sürede anlarim?”

Her çocugun metabolizmasinin farklilik gösterecegini söyleyen Güngör, “Bazi çocuklarda keton kisa sürede istenilen düzeye ulasirken bazilarinda bu süre daha uzun sürmektedir. Ketojenik diyetin tam etkinligi için diyet en az 3 ay süreyle uygulanmali, diyet iyi ilerliyorsa 2 yil devam ettirilmelidir. 2 yilin sonunda nöroloji uzmaninin degerlendirmesiyle sonlandirilmali veya devam edilmelidir” seklinde konustu.



“Ketojenik diyet alan çocugun takibi nasil yapilir?”

Ketojenik diyet alan çocugun birinci ay sonunda ve devaminda en az 3 ay araliklarla nöroloji uzmani tarafindan takip edilmesi gerektiginin altini çizen Güngör, “1 yasin altindaki çocuklarin daha sik takip edilmesi gerekebilir. Kontrollerde muayenenin yani sira laboratuvar incelemeleri ve EEG’ler yapilmaktadir. Gerekirse böbrek ultrasonu, EKO veya kemik mineral dansite ölçümü yapilmaktadir. Gerekli oldugunda izlemde EEG kontrolü yapilarak ketojenik diyet etkinligi izlenmektedir” ifadelerini kullandi.