Civarda Müftü Baskapan olarak taninmis Baskapanzâde Haci Hafiz Mustafa Vehbi Efendi, Birinci Cihan Harbi’nde Ermeni çetelerine karsi kurdugu teskilat ile büyük bir müdafaa hatti olusturarak Kurtulus Savasi’na örneklik eden bir mücadele verdi. Iste bu mücadelenin anlatildigi Birinci Cihan Savasi’nda Ispir Müdafaasi kitabi gözden geçirilmis yeni baskisiyla okurlara sunuldu.
Kitap, 1950’li yillarda dönemin Ispir kaymakami Süreyya Hâmi Sehidoglu tarafindan bizzat olaylarin taniklarinin verdigi bilgiler dogrultusunda kaleme alindi.
Birinci Cihan Savasi’nda Ispir Müdafaasi kitabini yeniden gözden geçiren ve yayimlayan Vehbi Baskapan ve Hatice Baskapan; dedelerinin aziz hatirasini diri tutmak, vatan ve millet ugruna neler yapildigini gelecek nesillere aktarmak için bu baskiyi çok önemsediklerini söyledi.
Hatice Baskapan, agabeyi Vehbi Baskapan ile yaptiklari titiz çalisma sonucu ortaya çikan bu eserle ilgili su bilgileri verdi:
“Birinci Cihan Savasi’nda Ispir Müdafaasi kitabi 1950’li yillarda dönemin kaymakami Süreyya Hâmi Sehidoglu tarafindan bizzat olaylarin taniklarinin verdigi bilgiler dogrultusunda kaleme alinmis tarihe tanik bir eserdir.
Eserde Sehidoglu hem 50’li yillardaki Ispir ve çevresinin sosyoekonomik ve kültürel durumu hakkinda bilgi vermekte hem de Birinci Dünya Savasi’nda Ispir’de yasanan esaret yillarini ve yapilan muazzam vatan savunmasini birinci agizlarin anlatimiyla aktarmaktadir. Kitap bu yönüyle tarihî bir vesika, yazildigi döneme isik tutan kiymetli bir kaynak olma özelligine sahiptir.
Kitaptan anlasildigina göre Ispir’de, Istiklal Mücadelesi’ne benzer bir mücadele verilmis ve ilk yararli cemiyet tesekkül ettirilerek tüm imkânsizliklara ragmen olaganüstü bir gayretle memleket kurtarilmistir. Eseri okuyanlar Türklerdeki teskilatçiligin, kararliligin, vatan söz konusu olunca her seyin nasil da göze alindiginin essiz örneklerinden biriyle daha karsilasmis olacaklardir.”
Baskapanzâde Haci Hafiz Mustafa Vehbi Efendi kimdir?
Baskapanzâde Haci Hafiz Mustafa Vehbi Efendi, meshur ismiyle Müftü Baskapan, resmî nüfus kayitlarina göre Rûmî 1 Temmuz 1279 [Miladi: 13 Temmuz 1863] yilinda Erzurum ilinin Ispir ilçesine bagli Ortaköy köyünde (Mahalle) dünyaya gelmistir. Babasi, yörenin ileri gelenlerinden Mustafa Aga’nin oglu Ali Efendi, annesi ise Incesulu Haci Osman Efendi’nin bacisi Zelha (Balli Ebe) Hanim’dir.
Mustafa Vehbi Efendi, egitimine küçük yaslardan itibaren babasi Ali Efendi’den dinî dersler alarak baslamis ve dinî tahsilini hafizlik egitimiyle beraber Haci Osman Efendi’yle sürdürmüstür. Hafizligini tamamlamasinin ardindan egitimine, bölgenin en önemli ve köklü egitim kurumu olan Ispir Kadioglu Medresesinde devam etmistir.
Bu medresede dönemin önde gelen âlimlerinden fikih, tefsir, Kur’an, kelam, hadis gibi dinî ilimlerin yani sira matematik, astronomi, felsefe, cebir, tarih gibi müspet ilimleri de tahsil etmistir. Hafiz Mustafa Vehbi Efendi, üç yüzden fazla talebenin egitim gördügü medresenin ahlaki ve çaliskanligiyla öne çikan en seçkin talebelerinden biri olmustur. Tahsilini tamamlayip icazetini aldiktan sonra Ispir’in önemli isimlerini yetistiren Kadioglu Medresesinde müderrislige getirilmis ve burada uzun yillar görev yapmistir.
Hafiz Mustafa Vehbi Efendi, müderrisligi süresince birçok âlim ve hafiz yetistirmistir.
Kendisini milletine adamis bir din ve devlet adami olan Müftü Baskapan, Ispir ve yöresinin düsmanlardan temizlenmesinden kisa bir süre sonra 16 Subat 1919 [Rûmî: 27 Kânûn-i Sânî 1335 ve Hicri: 15 Cemâziye’l Evvel 1337] günü alaturka saate göre 12:00’de (yani takvimlerde gösterilen aksam namazi vakti), görevi basinda vefat etmistir.
Müftü Baskapan'a Torunlarindan Vefa
Birinci Cihan Savasi’nda Ispir Müdafaasi kitabini yeniden gözden geçiren ve yayimlayan Vehbi Baskapan ve Hatice Baskapan; dedelerinin aziz hatirasini diri tutmak, vatan ve millet ugruna neler yapildigini gelecek nesillere aktarmak için bu baskiyi çok önemsediklerini söylediler.
