Prof. Dr. Davut Alptekin, 25 Nisan Dünya Sitma Günü dolayisiyla yaptigi açiklamada Dünya Saglik Örgütü (DSÖ) tarafindan sitma hastaligini kontrol etmek amaciyla dünya genelinde yürütülen basarili çalismalar neticesinde son yillarda önemli ilerlemeler kaydedildigini hatirlatarak, “Bu gelismelere ragmen DSÖ’nün 2019 yili raporuna göre 2018 yilinda 228 milyon vaka, 405 bin ölüm geçeklestigi, 2020 yili raporuna göre de 2019 yilinda 229 milyon vaka, 409 bin ölüm gerçeklestigi bildirilmistir. Bu ölümlerin çogunlugunu da bes yas alti çocuklar olusturmaktadir” dedi.
2014’den sonra yerli vaka görülmedi
Türkiye’de sitma hastaligina neden olan parazitin plasmodium vivax oldugunu kaydeden Prof. Dr. Alptekin, “Bu parazitin neden oldugu sitma geçmiste yaygin görülen bir hastalik iken, yürütülen basarili çalismalar neticesinde 2010-2013 yillarinda Diyarbakir, Mardin ve Sanliurfa’da son vakalar görülmüs, bunlarin da nüks vaka oldugu bildirilmistir. 2014 yilindan sonra yerli vaka görülmemistir. Tespit edilen yeni vakalarin yurt disi kaynakli oldugu bildirilmistir. Halen de yurt disi kaynakli sitma vakalari tespit edilmektedir. Ancak ülkemizde sitma etkenini nakleden anofel türlerinin bulunmasi, iklim ve çevresel faktörler, özellikle savas nedeniyle Suriye’den gelen mülteci hareketleri, sitma vakalarinin görüldügü ülkelere seyahat edenlerin sayisinin ve ticaret iliskilerinin artmasi nedeniyle yurt disi kaynakli sitma vakalarinda artis görülmektedir. Ayrica ülkemizin sitmanin yayilabilecegi subtropikal bölgede yer almasi ve iklim degisikligi nedeniyle sitma riski halen devam etmektedir” diye konustu.
"Sinek sokmasi neden olabilir"
Sitmanin genellikle parazit tasiyan sivrisineklerin kan emmek için insanlari sokmasiyla bulasan bir hastalik oldugunu belirten Alptekin, söyle devam etti:
“Hastalik belirtileri, hastalik tasiyan sivrisinegin sokmasindan 7 ila 15 gün sonra ortaya çikmakla beraber bulgularin daha uzun sürede ortaya çikmasi da mümkündür. Ilk belirtileri ates, bas agrisi, üsüme ve kusmadir. Hastaligin tanimlanabilmesi özellikle son yillarda vaka olmamasi nedeniyle bilmeden uzayabilir. Sitma tedavisi olan bir hastaliktir. Erken teshis edilip tedavi edildiginde tam iyilesme olur. Sitma tedavisinde parazitin alindigi bölgedeki ilaç direncine göre farkli grup ilaçlar kullanilmaktadir. Plasmodium falciparum türü sitmanin dirençli susu tedavi edilmezse ölümle sonuçlanabilir. Sitma tedavisinde kullanilan ilaçlar bakanligimiz tarafindan ücretsiz temin edilmektedir.”
Sitmanin görüldügü ülkelere seyahat edenlere uyarilarda bulunan Prof. Dr. Davut Alptekin sunlari söyledi:
“Sitma riski yüksek olan bölgelere seyahat edenler, koruyucu ilaçlari kullanarak kendilerini koruyabilirler. Bu ülkelerden dönüste bas agrisi, halsizlik, yorgunluk, karin agrisi, kas ve eklem agrisi sikayetleri olmasi durumunda koruyucu ilaç kullanilmis olsa dahi en kisa sürede bir saglik kurulusuna basvurulmasi son derece önemlidir. Ilaç tercihi, seyahat edilen yere, vektörlere maruz kalma süresine, parazit direnç durumuna, bulasin seviyesine ve mevsimselligine, kisinin yasi ve gebe olma gibi durumlara göre degisir. Ülkemizde korunma amaçli sitma ilaçlari bakanligimizin Türkiye Hudut ve Sahiller Saglik Genel Müdürlügü’ne bagli Seyahat Sagligi Merkezlerinden ücretsiz olarak temin edilebilmektedir.”
"Mücadeleye devam edilmeli”
Ülkemizde sitma eradike edilmesine ragmen vektör sivrisineklerin tehlike arz ettigini vurgulayan Alptekin, “Zika virüsü vektörü Asya kaplan sivrisinegi ülkemizde bulunmazken, Karadeniz, Trakya ve Ege bölgelerinde yerli duruma geçmistir. Ayrica bu türler Uzakdogu’da DSÖ verilerine göre Dank hummasi, sarihumma, Zika virüsü gibi hastaliklari bulastirarak yilda 725 bin kisinin ölümüne neden olmaktadir. Dang hummasi 110’dan fazla ülkede görülmektedir. Her yil dünya genelinde 50 ila 100 milyon arasi insan hastaliga yakalanmaktadir. Ayrica yarim milyon kisinin hastaneye yatmasina ve her yil yaklasik 12 bin 500 ila 25 bin kisinin ölümüne neden olmaktadir. Tüm bu nedenlerden dolayi çevre sartlari da dikkate alinarak çevreye ve insan sagligina zarar vermeden sivrisineklerle mücadeleye devam edilmelidir” diye konustu.
Prof. Dr. Alptekin Açiklamasi 'Sitma Riski Devam Ediyor'
Çukurova Üniversitesi Tip Fakültesi Tibbi Biyoloji Anabilim Dali’nda görev yapan Prof. Dr. Davut Alptekin, Türkiye’de hala sitma tehlikesi olduguna dikkat çekerek, çevreye ve insan sagligina zarar vermeden sivrisineklerle mücadeleye devam edilmesi gerektigini bildirdi.
