Iklim degisikliginin cilt kanseri üzerindeki etkilerini vurgulayan Merve Zivali, “Daha sicak ve günesli iklimler ile karsi karsiyayiz. Artan sicakliklar, insanlarin günese daha fazla maruz kalmasina neden oluyor ve cilt kanser riskini artiyor. Leeds Üniversitesinde yapilan bir çalismayla ilgili klinisyen Julia Newton-Bishop, ‘Hava sicakliklari bu sekilde devam ederse günes yaniklarinin artacagini ve daha sonraki yillarda cilt kanseri türü olan Melanom’un görülme sikliginin yükselecegi uyarisinda bulunuyor” açiklamasini yapti. Özellikle sicakliklarin rekor seviyede artmasi, durumun ciddiyetini gösterdigini, saglik açisindan çok riskli günlerin kapida oldugunu” ifade etti.
Cilt kanseri ile günes arasinda iliski
Günes ve cilt kanseri iliskisinde bilinmesi gerekenlerine dikkat çeken Altinbas Üniversitesi Saglik Hizmetleri Meslek Yüksek Okulu Ögr. Gör. Merve Zivali, “Günesten gelen isinlarin UVA, UVB ve UVC olarak 3’e ayrildigini hatirlatti. Buna göre, günes isiginin büyük bir kismini olusturan Ultraviyole-A (UVA), cildin derin tabakalarina nüfuz ederek, erken yaslanma, kirisikliklar ve bazi cilt kanserlerine neden oluyor. Yüksek enerjiye sahip Ultraviyole-B (UVB), cildin üst tabakalarina nüfuz ederek bronzlasma, günes yanigi ve cilt kanseri gibi yan etkilere yol açiyor. En zararlisi olan Ultraviyole-C (UVC) ise atmosfer tarafindan neredeyse tamamen emilir. Ancak yapay kaynaklar veya sanayi uygulamalarinda kullaniliyor. Günes lambalari, solaryumlar, güneslenme, bazi tibbi ve endüstriyel cihazlar bu nedenle cilt kanseri riskini tetikliyor” dedi.
En yaygin cilt kanseri türleri:
Bazal Hücreli Karsinoma, Skuamöz Hücreli Karsinom ve Melanom
Yaygin cilt kanseri türlerine de vurgulayan Zivali,” Epidermis veya dermis tabakasindaki hücrelerin anormalce büyüme ve kontrolsüzce hücrelerin çogalmasi kanser vakalarinin görüldügünü belirtti.
Günes isinlarinin DNA sarmalina hasar verdigini söyleyerek, genel olarak da günese uzun süre maruz kalan bölgelerde görülüyor. Günes isinlarinin yani sira genetik faktörler, asiri bronzlasma, solaryum, fenotipik nedenler, bagisiklik sisteminin baskin olunmasi faktörlerinde riski oldugunu” ifade etti.
En yaygin görülen cilt kanserlerin Bazal Hücreli Karsinoma, Skuamöz Hücreli Karsinom ve Melanom hakkinda da önemli açiklamalarda bulundu.
Buna göre;
“En sik görülen cilt kanser tipi Bazal Karsinom, günese maruz kalinan bölgelerde yüz, boyun, eller ve kollarda daha fazla görülür, nadiren yayilir, yavas büyürler.
Skumöz Hücreli Karsinom ise hizli büyüyüp, yayilabilir. Günese maruz kalinan bölgelerde veya diger cilt lezyonlarinda gelisebilir.
Diger cilt kanseri tiplerine göre nadir görülen Melanom da hizli büyüyüp, yayilarak diger organlara metastaz yapabilir. Metastaz yapmalari nedeni ile daha riskli cilt kanserleri tipleri arasinda yer alir. Vücudun herhangi bir yerinde ortaya çikabilir, bazen vücutta var olan benin degisim göstermesi ile de belirti gösterebilir.”
Kanserlerin üçte biri cilt kanseri
Zivali, Amerika Deri Kanserleri Vakfinin verilerine göre tüm kanserlerin üçte birinin cilt kanseri oldugunun altini çizdi. Her yil 2-3 milyon yeni cilt kanseri vakasi tespit edildigini kaydederek, cografi bölge ve diger faktörlere göre cilt kanseri görülme oranlarinin degistigini ifade etti.
“Akdeniz, Ege ve Güneydogu Anadolu Bölgelerinde yüksek risk var”
Türkiye de ise her 100 bin erkekte 1,9, her 100 bin kadinda ise 1,3 oraninda cilt kanseri görüldügüne isaret eden, Zivali, “Bölgesel olarak en çok günes alan bölgeler olan Akdeniz, Ege ve Güneydogu Anadolu bölgelerinde özellikle yaz aylarinda yüksek güneslenme süreleri ve yogun günes isigina maruziyet cilt kanser riskini artirabilir. Cilt kanserinin herhangi bir bölgede ortaya çikabildigi unutulmamali. Herhangi bir cilt anomalisi veya süpheli lezyonun varliginda, bir dermatologa danismak ve gerekli önlemleri almak risk faktörünü en aza indirir. Erken teshis, cilt kanserini tedavide de basari oranini da artirir” uyarisini yapti.
Ultraviyole isinlarindan korunmak için ne yapmali?
Zivali, son olarak günes isinlarindan korunma yöntemleri hakkinda tavsiyelerde bulundu. UVA isinlarina karsi etkili günes koruyucu ürünlerin mutlaka kullanilmasini önerdi. ‘UVA/YVB koruma’ veya ‘Genis Spektrum’ ibaresi olan günes koruyucularinin tercih edilmesini, en az SPF 30 veya daha yüksek bir faktöre sahip koruyucu ürünler kullanilmasinin önemini vurguladi.
Hassas kisilerin koruyucu giysiler ile günes isinlarinin direkt ciltte temasini önlemelerini, günes gözlügü takarak gözlerin korunmasini istedi. Özellikle günesin en yogun oldugu ögle saatlerinde disarida uzun süreli aktivitelerden kaçinilmasini, mümkünse gölgeli alanlarda kalinmasini önerdi.
“Solaryumdan kaçinin, sigarayi birakin”
Zivali’nin diger dikkat edilmesini istedigi konular söyle; “Araç içinde UVA isinlarindan korunmak için koruyucu bir film kullanin. Yapay bronzlastirici cihazlar, cilt kanser riskini aritmasi nedeni ile solaryumdan kaçinin. Belirtilerin erken tespiti için cildinizi düzenli olarak belirli periyotlarla kontrol edin. Süpheli leke veya degisiklik durumunda dermatologa basvurun. Asiri günese maruziyet öyküsü, açik ten rengi, genetik cilt kanseri geçmisine sahip olmak, bagisiklik sistemi baskin olunmasi cilt kanser riskini artiracaktir. Siz de önlemlerinizi artirmalisiniz. Sigara içmek, cilt kanseri riskini artirabilir. Sigarayi birakmak ve sigara dumanindan uzak durmak cilt sagliginiz için oldukça önemlidir.”
Rekora Giden Sicaklik Artislarinda Cilt Kanser Riski
Son yillarin en sicak günleri yasaniyor. Iklim degisikliklerinin cilt kanseri riskini daha da arttirdigina dikkat çeken Ögr. Gör. Merve Zivali, “Günese maruz kalma düzeyi, hava kirliligi ve UV isinlarinin etkisinin artmasinin cilt kanseri riskini tetikledigini” söyledi.
