Sel Sularini Yer Yarigi Yuttu

Son günlerde Konya ve çevresinde etkili olan yagmur yagisi çiftçilerin yüzünü güldürmeye devam ediyor. Yogun yagislarla beraber bazi yerlesim yerlerinde ve arazilerde sel ve su taskinlari meydana geldi. Geçtigimiz günlerde Karapinar ilçesi Islik Mahallesi’nde ise kum ocagi içinde sel sulari, yer yarigi içerisine akti. Vatandaslarin cep telefonu ile görüntüledigi o anlarda, kum ocaginin çesitli yönlerinden akan sularin yer yariginda kayboldugu görüldü.



“Bölge içerisinde çok sayida obruk yapisi ve yer yarigi olusmaya basladi”

Kurakliktan, kurakliga bagli sikisma ve yer altindaki yapilardan kaynakli olarak yüzey yariklarinin meydana geldiginin altini çizen Konya Teknik Üniversitesi Obruk Uygulama ve Arastirma Merkezi Müdürü Prof. Dr. Fetullah Arik, “Konya Kapali Havzasi disardan herhangi bir akarsuyla beslenmeyen, sadece yagislarla dengelenen bir su bilançosuna sahip. Bu yil özellikle Mayis, Haziran ayi içerisindeki yagislar gerçekten normallerin çok çok üzerinde gerçeklesti. Bu süreçte de toprak, asiri yagislardan dolayi ani bir sekilde yüzey akisina dönmekte ve bazi yerlerde de sel, taskin seklinde kendisini gösteriyor. Islik Yaylasi bölgesi Karapinar’in güneyinde, Hotamis’in dogusunda bir bölge. Burada da geçmis yillarda kuraklik, asiri su kullanimi nedeniyle çesitli çaplarda obruklar ve yüzey yariklari meydana gelmisti. Su anda suyun yogun bir sekilde yer altina gittigi düdenlerin oldugu bölge hemen Islik bölgesinin dogusundaki kum ocaklarinin oldugu bölge. Bu bölge de havza kenarlarinda meydana gelen kurakliktan dolayi, sikisma ve yer altindaki yapilardan kaynakli olarak yüzey çatlaklari, yüzey yariklari meydana gelmisti. Su anda oradaki çiplak tepelerden meydana gelen yüzey akisi, buradaki düdenlerden yer altina karisiyor. Yani karstik sistem aslinda yüzey ve yar alti baglantili büyük bir sistem. Yer altina giden sular da tabii ki bu karstik sistem içerisinde daha kuzeye dogru hareket ediyor" dedi.



“Uzun yillar devam eden kuraklik, asiri yer alti su kaynaklarinin kullaniminin bir neticesi”

Yogun yagislarin bazi sorunlari da beraberinde getirdigini ifade eden Prof. Dr. Fetullah Arik, "Bütün bölge içerisinde son yillarda kurakligin da etkisiyle birlikte çok sayida obruk yapisi ve yer yarigi olusmaya basladi.

Kuraklik tabii geçmisten günümüze devam eden bir olgu. Hemen bugünlerde kuraklik ve çöllesmeyle mücadele ile ilgili adimlar da atiliyor. Gördügümüz gibi bu havza içerisinde yagislarin azligi ciddi bir problem ama fazla olmasi da bir problem. Yani dengeli olmasi gerekiyor. Bu bölge içerisinde metrekareye 400 ile 450 kilogram aslinda yeterli bir yagis olarak görünüyor. Çünkü havza içerisinde özellikle genç sedimanlar içerisinde yogun killi, su ile karsilastigi zaman çözülebilecek malzeme mevcut. Burada daha önce var olan yer yariklarin içerisinde ince taneli malzemenin yüzey akisi ile yer altina hareket etmesi ve olusan bosluktan da kalan suyun bosalmasi seklinde bir durum izliyoruz Islik bölgesinde. Bu bölge içerisindeki yer yariklari sadece Islik yöresinde sinirli degil, Karapinar’in birçok yerinde, geçtigimiz yillarda Emirgazi’de yine yasamistik. Hemen Konya’nin çevresindeki daglik alanlarin sinirlarindaki bölge Yukari Pinarbasi, Asagi Pinarbasi, Aslim Sanayi Bölgesinde de mevcut. Tabii, havzanin kuzeyinde Yunak, Çeltik, Aksehir bu bölgelerde de yer yariklarinin oldukça yaygin oldugunu görüyoruz. Bu aslinda bugün meydana gelmis olan bir olay degil. Uzun yillar devam eden kuraklik ve asiri yer alti suyu kullaniminin bir neticesi” seklinde konustu.



“Yüzey yariklari aslinda kurakligin ve kurakliga bagli sikismanin en önemli göstergelerinden bir tanesi"

Islik yöresinde meydana gelen yariklardan suyun yer altina hareketi oldugunu anlatan Prof. Dr. Arik, “Son yillarda yapilan arastirmalarin büyük bir çogunlugu, aslinda yer altindaki karstik sistemin gelismesinin en önemli nedenlerinden birisinin yer alti su seviyesindeki hareketlenmeler yani yükselme ve alçalmalar oldugunu belirtiyor. Nitekim bölgemizde de bunun tezahürünü görüyoruz. Özellikle Konya Kapali Havzasi içerisinde yagisin da azligi nedeniyle, kis mevsimlerinin bir miktar su yükselimi gerçeklesse de sulama dönemiyle birlikte yer alti su seviyesinde düsümler meydana geliyor ve böylece su seviyesindeki oynamalar, çözülebilir nitelikteki karbonati daha çok çözüyor ve yer altindaki karstik sistem genisliyor. Böylece üstteki örtü tabakasi dayanmadigi yerde de obruklar meydana geliyor. Kimi yerde de yer altindaki yapilara bagli olarak, biraz daha yüksek alanlarda alüvyal örtüsünün inceldigi yerlerde yüzey yariklari meydana gelebiliyor. Bu meydana gelen yüzey yariklari aslinda kurakligin ve kurakliga bagli sikismanin en önemli göstergelerinden bir tanesi. Islik yöresinde yasanan olay da meydana gelen yariklardan suyun yer altina hareketi olarak özetleyebiliriz” ifadelerini kullandi.

"Vatandaslar dogrudan izlemek için oraya gitmeseler iyi olur"

Bölgede bulunan vatandaslara uyarilarda bulunan Arik, “Vatandaslar dogrudan izlemek için oraya gitmeseler iyi olur. Çünkü yer altinda boslugun boyutlari net olarak bilinmiyor. Bölge içerisindeki asiri yer alti sularinin kullanimi, su seviyesindeki oynamalari belirledigi için bütün hem dogal jeolojik etkenler hem de antropojenik etkenlerle burada hem obruk olusumu hem de yariklarin olusumu devam ediyor. Su anki suyun kaçtigi noktayla ilgili düdenle ilgili söylememiz gereken durum ise, vatandaslarimiz uzaktan izleyebilirler ama çok yakinina yaklasmasinlar çünkü su hareketi ile yer altinda oradaki ince taneli malzemenin hareketlenmesi artacaktir, belki yeni göçükler meydana gelebilecektir. O nedenle mümkün oldugunca yaklasmamalarini tavsiye ediyorum" diye konustu.