Tahran'da Her Kis Yüzlerce Can Alan Hava Kirliligi Kabus Olmayi Sürdürüyor

MUHAMMET KURSUN - Iran'in baskenti Tahran'da her yil kis aylarinda yüzlerce kisinin ölümüne yol açan hava kirliligi günlük yasami olumsuz etkilemeye devam ediyor.

Tahran, dünya genelinde sehirlerdeki hava kirliligi bakimindan 12. sirada yer aliyor ve her sene kis aylarinin baslamasiyla hava durumu baskentliler için adeta bir kabusa dönüsüyor.

Sehrin hava sirkülasyonuna uygun olmayan fiziki yapisi ve nüfus yogunlugu gibi birçok etken her sene kis aylarinda ayni manzaralarin yasanmasina neden oluyor. Eski araçlar, kötü yakit, yaygin olarak kullanilan motosikletler ve sehir içindeki fabrikalar hava kirliliginin ana sebepleri olarak gösteriliyor.

Tahran Dogal Gaz Sirketi verilerine göre, 5 milyon 568 bin 902 abonesi bulunan baskentte konutlarin yüzde 99,99'unda dogal gaz kullaniliyor ancak bu da hava kirliliginin önlenmesinde etkili olmuyor.

Tahran Büyüksehir Belediyesinin bu sorunu çözmek için bisiklet kullanimini tesvik, tek ve çift plaka uygulamasi, yeni metro hatlarinin hizmete sokulmasi, eski araçlarin trafikten men edilmesi ve fabrikalarin sehir disina çikarilmasi gibi birçok proje gelistirmesine ragmen sorun bir türlü çözülmedi.

Iran Saglik Bakanligi Hava Sagligi ve Iklim Degisikligi Daire Baskani Dr. Abbas Sahsuni, Tahran'da geçen sene 3 bin 751 kisinin hava kirliligine bagli hastaliklar nedeniyle hayatini kaybettigini bildirdi. Sahsuni, bu sorunun her yil yasandigini ve temiz havayla ilgili çikarilan kanunun uygulanmadigini söyledi.

AA ekibi Tahran sokaklarinda hava kirliliginden etkilenen halkla konustu. Tahranlilar, yönetimden kalici bir politika ile bu soruna çözüm bulmasini beklediklerini ifade etti.

- "Ne zaman disari çikip biraz yürüsem basima agri giriyor"

Emekli Mecid Hariri, sehirdeki araç sayisi, kullanilan yakit ve düzensiz fabrikalarin kirlilik yaydigini belirterek, "Ne zaman disari çikip biraz yürüsem basima bir agri giriyor. Gözlerim yaniyor. Özellikle kalp hastalari ve yaslilar evden disari çikamiyor. Fakat insanlar bazen çikmaya mecbur, çare yok." dedi.

Fabrikalarin sehrin 50 kilometre disina çikarilmasi halinde hava kirliliginin yüzde 50 azalacagini söyleyen Hariri, söyle konustu:

"Yönetim bu konuda yüzde yüz zayif davraniyor. Mühendislerden ve çevre uzmanlarindan destek alip çözüm gelistirse çok iyi olur. Birkaç sene öncesine kadar kirlilik bu derece degildi. Her sene kirlilik artiyor. Yagmur da yagiyor ama azalmiyor. Kirliliginin yogunlugu o kadar fazla ki yagmurla gitmiyor."

- Çalisabilmek için mecburen Tahran disina çikiyor

Yazilim mühendisi Mahan Cevadi, bilgisayarina hava kirliligi ile ilgili bir uygulama indirdigini ve Tahran, Pekin, Yeni Delhi, Berlin ve Sidney'deki hava durumunu sürekli takip ettigini aktardi.

Tahran'daki hava kirliligi meselesinin baskentlilerin acil çözüm bekleyen ana sorunlarindan biri oldugunu vurgulayan Cevadi, "Bazi zamanlar çalismak için mecburen Tahran disina çikiyorum. Sanayi için dogru yerlerin belirlenmedigini düsünüyorum. Burada kullanilan yakit ve sanayi tesisleri iyi kontrol edilmeli. Etkisi ise çok açik. Benim gibi birisi bile uygulama indirip bu konulari takip ediyor." görüslerini paylasti.

Yasanan problemin aralik ayindan mart ayina kadar devam ettigini kaydeden Cevadi, insanlarin bu süre boyunca disari çikip gezmekte zorlandigini ifade etti.

- "Kalp rahatsizligim oldugu için hava kirliliginden çok etkileniyorum"

Tahranli ev hanimi Nesrin Fehimi ise sunlari söyledi:

"Hava kirliliginin asil nedeni araçlar, kalitesiz benzin. Fabrikalar hep sehrin içinde. Bunlarin disari çikmasi gerekiyor. Fabrikalardan çikan dumanlar sehrin içine geldigi için dogrudan kirlilige yol açiyor. Kalp rahatsizligim oldugu için hava kirliliginden çok etkileniyorum. Yokusu çikana kadar 5-6 defa duruyorum."