TCMB Açiklamasi 'Üretici Fiyatlarindaki Yüksek Artis Enerji Ve Ara Mallari Kaynakli'

Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankasi (TCMB), Para Politikasi Kurulu (PPK) toplanti özetini yayinladi. Özette, enflasyon gelismeleriyle ilgili “Aralik ayinda tüketici fiyatlari yüzde 13,58 oraninda artmis, yillik enflasyon 14,77 puan yükselisle yüzde 36,08 olmustur. Bu gelismede, temel mal ve gida gruplarindaki fiyat artislarinin etkisi öne çikarken, yillik enflasyon tüm ana gruplarda yükselmistir. Bu dönemde döviz kuru gelismelerinin yansimalari, kur geçiskenliginin yüksek oldugu temel mal grubunda dayanikli tüketim mallari öncülügünde hissedilirken, gida grubunda taze meyve ve sebze disi ürünlerde fiyatlar kayda deger bir oranda yükselmistir. Türk lirasindaki deger kaybi, uluslararasi emtia fiyatlarinin yüksek seyri ile birlikte süregelen tedarik sorunlari üretici fiyatlarindaki yükselisin hizlanarak devam etmesine neden olmustur. Bu görünüm altinda, B ve C göstergelerinin yillik enflasyonlari ve yakin dönem ana egilimleri belirgin bir yükselis göstermistir.

Gida ve alkolsüz içecekler grubu fiyatlari Aralik ayinda yüzde 15,99 oraninda artmis, grup yillik enflasyonu 16,69 puan yükselerek yüzde 43,80 seviyesine ulasmistir. Yillik enflasyon islenmemis gida grubunda yüzde 39,83’e, islenmis gida grubunda yüzde 47,57’ye yükselmistir. Islenmemis gida grubunda mevsimsellikten arindirilmis veriler taze meyve ve sebze fiyatlarinda aylik bazda görece daha ilimli bir artis gösterirken, süt, beyaz et, yumurta, patates ve kirmizi et gibi kalemler basta olmak üzere diger islenmemis gida grubunda belirgin fiyat artislarina isaret etmistir. Aralik ayinda islenmis gida fiyatlarinda aylik bazda yüzde 16,47 oraninda yüksek bir artis kaydedilmis, bu grupta ekmek ve tahillar, kati-sivi yaglar, peynir ve diger süt ürünleri ve et ürünleri öne çikan gruplar olmustur. Bu gelismelerde döviz kuru, tarimsal emtia fiyatlari gelismeleri ve tarimsal kurakligin yansimalari hissedilmistir.

Enerji fiyatlari Aralik ayinda yüzde 9,75 oraninda artarken, grup yillik enflasyonu 10,79 puan yükselisle yüzde 42,93 olmustur. Bu dönemde, uluslararasi enerji fiyatlarinda düsüs görülmesine ragmen, döviz kurundaki gelismeler sonucu yurtiçi fiyatlar artis sergilemistir. Kati yakit, tüp gaz ve akaryakit devam eden yüksek fiyat artislariyla dikkat çeken alt kalemler olmustur. Enerji enflasyonundaki yükselisin Ocak ayinda belirginleserek sürmesi beklenmektedir. Bu gelismede yeniden yükselise geçen uluslararasi enerji fiyatlarinin yanisira Ocak ayinda meskenlere yönelik olarak elektrik ve dogalgaz kalemlerinde yapilan fiyat ayarlamalari etkili olmaktadir.

Temel mal grubu yillik enflasyonu 22,19 puanlik yüksek bir artisla yüzde 40,55 seviyesine ulasmistir. Yillik enflasyon Türk lirasindaki gelismeler paralelinde kur geçiskenligi yüksek olan dayanikli mal grubu öncülügünde tüm alt gruplarda belirgin sekilde yükselmistir. Otomobil basta olmak üzere beyaz esya, diger elektrikli ve elektriksiz aletler ve mobilya gibi alt kalemlerde yüksek fiyat artislari kaydedilmesi neticesinde dayanikli tüketim mallari fiyatlari aylik bazda yüzde 30,33 oraninda yükselmistir. Sezon indirimlerinin basladigi giyim ve ayakkabi grubunda ise fiyatlar bu dönemde mevsimsel hareketinden farkli bir seyir izleyerek aylik bazda artis göstermistir. Bu dönemde diger temel mallarda da genele yayilan fiyat artislari izlenmistir.

Hizmet fiyatlari Aralik ayinda yüzde 5,27 oraninda yükselmis, grup yillik enflasyonu 5,45 puan artisla yüzde 22,33 olmustur. Yillik enflasyon haberlesmede gerilerken, lokanta-otelde belirgin olmak üzere, diger alt gruplarda artis sergilemistir. Gida fiyatlarindaki olumsuz görünümün de yansimalariyla artan yemek hizmetleri fiyatlari ve bu dönemde de yükselisini sürdüren konaklama hizmetleri fiyatlari neticesinde lokanta-otel grubunda yillik enflasyon yüzde 40,85 seviyesine ulasarak hizmet sektörü enflasyonunu yukariya çekmeye devam etmistir. Ulastirma hizmetlerindeki fiyat artisinda karayoluyla sehirlerarasi ve havayolu tasimaciligi ücretlerindeki yükselisler etkili olurken, diger hizmetler fiyatlarindaki artista sigorta ücretleri ve kura duyarliligi yüksek olan bakim ve onarim kalemleri öne çikmistir. Mevsimsel etkilerden arindirilmis verilerle kira enflasyonundaki yükselis egilimi Aralik ayinda da sürmüstür. Hizmet sektöründe geriye dönük endeksleme mekanizmasinin güçlü olusu önümüzdeki döneme dair riskleri canli tutmaktadir.

Aralik ayinda tütün ürünleri fiyatlarinda üretici firmalar kaynakli olarak yaklasik 2 TL düzeyinde artis gerçeklesmis, bu gelismenin tüketici enflasyonuna etkisi yaklasik 0,49 puan olmustur. Ocak ayi itibariyla alkollü içecekler ve tütün grubunda geçmis alti aylik ÜFE artisi maktu ve asgari maktu vergilere yansitilmis, sigara fiyatlari vergi artisina istinaden paket basina ortalama 4 TL civarinda yükselmistir.

Piyasa Katilimcilari Anketi Ocak ayi sonuçlarina göre cari yil sonu enflasyon beklentisi yüzde 29,75 olurken, gelecek on iki aya iliskin enflasyon beklentisi 3,98 puan artisla yüzde 25,37’ye yükselmistir. Uzun döneme iliskin veriler incelendiginde ise gelecek bes yila iliskin enflasyon beklentisindeki güncellemenin görece sinirli kaldigi ve 0,20 puan artisla yüzde 8,92’ye yükseldigi gözlenmistir” denildi.

ENFLASYONU ETKILEYEN UNSURLAR VE RISKLER

Öncü göstergelerin, küresel ekonomideki güçlü toparlanmanin sinirli bir ivme kaybina karsin devam ettigine isaret ettiginin belirtildigi metinde, “Küresel iktisadi faaliyette yasanan toparlanma ve asilama oranlarindaki artisa ragmen salginda yeni varyantlar ve artan jeopolitik riskler, küresel iktisadi faaliyet üzerindeki asagi yönlü riskleri canli tutmakta ve belirsizliklerin artmasina yol açmaktadir.

Küresel talepteki toparlanma, emtia fiyatlarindaki yüksek seyir, bazi sektörlerdeki arz kisitlari ve tasimacilik maliyetlerindeki artis uluslararasi ölçekte üretici ve tüketici fiyatlarinin yükselmesine yol açmaktadir. Yüksek küresel enflasyonun, enflasyon beklentileri ve uluslararasi finansal piyasalar üzerindeki etkileri yakindan izlenmekle birlikte, gelismis ülke merkez bankalari artan enerji fiyatlari ve arz-talep uyumsuzluguna bagli olarak enflasyonda görülen yükselisin beklenenden uzun sürebilecegini degerlendirmektedir. Bu çerçevede iktisadi faaliyet, isgücü piyasasi ve enflasyon beklentilerinde ülkeler arasinda farklilasan görünüme bagli olarak gelismis ülke merkez bankalarinin para politikasi iletisimlerinde ayrisma gözlenmekle birlikte, merkez bankalari destekleyici parasal duruslarini sürdürmekte, varlik alim programlarina devam etmektedir.

Gelismekte olan ülke borçlanma senedi piyasalarindan çikislar durmus hisse senedi piyasalarina girisler ise belirgin sekilde artmistir. Gelismis ülkelerde uzun vadeli tahvil faizlerindeki oynaklik ve küresel finansal kosullarin seyri gelismekte olan ülkelere yönelen portföy akimlarina iliskin riskleri canli tutmaktadir. Söz konusu risklerin Türkiye’ye yönelik portföy akimlari kanaliyla yaratabilecegi etkilerin, yurt disinda yerlesiklerin portföy pozisyonlanmalarindaki mevcut seviyeler dikkate alindiginda daha sinirli kalabilecegi degerlendirilmektedir.

Enflasyonda yakin dönemde gözlenen yükseliste; döviz piyasasinda yasanan sagliksiz fiyat olusumlarina bagli döviz kurlarina endeksli fiyatlama davranislari, küresel gida ve tarimsal emtia fiyatlarindaki artislar ile tedarik süreçlerindeki aksakliklar gibi arz yönlü unsurlar ve talep gelismeleri etkili olmaktadir.

Aralik ayinda üretici fiyatlarinin yüksek artis egilimi özellikle enerji ve ara mallari öncülügünde sürmüstür. Fiyat artislarinin genele yayildigi izlenirken, petrol ve ana metal hariç imalat sanayi fiyatlarinin egilimi önemli ölçüde yükselmistir. Bu dönemde ana metal, enerji, tekstil, kagit ve kimyasal ürünler gibi temel girdilerde fiyatlar kayda deger oranlarda artmistir. Türk lirasindaki deger kaybi, emtia fiyatlarindaki yüksek seyir ve tedarik zincirlerinde devam eden aksakliklar üretici fiyatlarini sürükleyen temel unsurlar olmustur. Küresel arz zincirindeki baskilara yönelik olarak takip edilen göstergelerin tarihsel olarak en yüksek düzeyine ulasmasi dikkat çekmistir.

Kapasite kullanim seviyeleri ve diger öncü göstergeler yurt içinde iktisadi faaliyetin, dis talebin de olumlu etkisiyle güçlü seyrettigine isaret etmektedir. Sanayi Üretim Endeksi (SÜE) Kasim ayinda mevsim ve takvim etkilerinden arindirilmis olarak bir önceki aya kiyasla yüzde 3,3 oraninda artmis ve yilin dördüncü çeyreginde üretimdeki artis egiliminin güçlenerek devam ettigini göstermistir. Üretim, tüm ana sanayi gruplarinda artis gösterirken, özellikle dayanikli mallar ve sermaye mallari üretimindeki artislar manset degerden daha kuvvetli gerçeklesmistir. Sanayi ciro endeksleri hem yurt disi hem de yurt içi talebin kuvvetli olduguna isaret etmektedir. Aralik ayi itibariyla, imalat sanayi firmalarinin gelecek on iki aylik döneme iliskin yatirim egilimlerindeki yüksek seyir devam etmektedir.

Son dönemde vaka sayilarindaki artisa karsin asilamanin toplum geneline yayilmasi salgindan olumsuz etkilenen hizmetler ile turizm ve baglantili sektörlerin gücünü korumasina ve iktisadi faaliyetin daha dengeli bir bilesimle sürdürülmesine olanak tanimaktadir. Nitekim, kartla yapilan harcamalara iliskin verilere göre salgindan daha çok etkilenen hizmet sektörlerinde artis oranlari daha yüksektir. Perakende satis hacmi ve hizmet ciro endekslerindeki artislar ise güçlenerek sürdürmektedir.

Isgücü piyasasindaki iyilesme iktisadi faaliyet görünümüyle uyumlu olarak devam etmektedir. Kasim ayinda istihdamdaki artis sektörler geneline yayilirken, isgücüne katilim orani yükselmistir. Böylelikle, mevsimsellikten arindirilmis olarak issizlik orani yüzde 11,2 düzeyinde gerçekleserek önceki seviyesini korumustur. Anket göstergeleri ve yüksek frekansli veriler, istihdam görünümündeki iyilesmenin ve isgücü piyasasindaki olumlu seyrin sürdügüne isaret etmektedir. Bununla birlikte, asgari ücrette gerçeklesen ve diger ücretlerde beklenen artislarin basta kayitli istihdam olmak üzere isgücü piyasasi üzerindeki etkileri yakindan takip edilmektedir.

Olumlu dis talep kosullari cari islemler dengesini pozitif etkilemektedir. Cari islemler dengesi Kasim ayinda 2,7 milyar ABD dolari açik vermis, 12 aylik birikimli olarak ise cari islemler açigi 0,9 milyar ABD dolari azalisla 14,3 milyar ABD dolarina gerilemistir. Geçici dis ticaret verileri Aralik ayinda ihracatin gücünü koruduguna, ithalatin ise enerji ithalatindaki yüksek oranli artisin da etkisiyle artmaya devam ettigine isaret etmektedir. Iktisadi faaliyetin güçlü seyri yaninda, yüksek enerji fiyatlari ve isinma ihtiyacindaki artisa bagli olarak enerji ithalatindaki kuvvetli seyrin etkisiyle dis ticaret dengesi son çeyrekte bozulma kaydederken fiyat etkileri hariç bakildiginda dis ticaretteki reel dengelenme sürmektedir. Dis ticaret dengesindeki bu görünüme karsin, hizmet gelirlerindeki olumlu seyir cari islemler dengesini desteklemeye devam etmektedir. Büyümenin kompozisyonunda sürdürülebilir bilesenlerin payi artarken, cari islemler dengesinin 2022 yilinda fazla vermesi öngörülmektedir. Cari islemler dengesindeki iyilesme egiliminin güçlenerek devam etmesi fiyat istikrari hedefi için önem arz etmekte, bu baglamda ticari ve bireysel krediler yakindan takip edilmektedir” ifadelerine yer verildi.



PARA POLITIKASI

Para politikasi durusunu, enflasyon görünümüne yönelik risklerin kaynagina, kaliciligina ve para politikasi ile ne ölçüde kontrol altina alinabilecegine dair degerlendirmeler dikkate alinarak, temkinli bir yaklasimla sürdürülebilir fiyat istikrari hedefine ulasilmasi odaginda belirleneceginin ifade edildigi metinde, “Kurul, sürdürülebilir fiyat istikrari ve finansal istikrarin tesisi için atilan adimlar ile birlikte, enflasyonda baz etkilerinin de ortadan kalkmasiyla dezenflasyonist sürecin baslayacagini öngörmektedir. Bu çerçevede Kurul, politika faizinin sabit tutulmasina karar vermistir.

Alinmis olan kararlarin birikimli etkileri yakindan takip edilmekte ve bu dönemde fiyat istikrarinin sürdürülebilir bir zeminde yeniden sekillenmesi amaciyla TCMB’nin tüm politika araçlarinda Türk lirasini öncelikleyen genis kapsamli bir politika çerçevesi gözden geçirme süreci yürütülmektedir. Bu süreçte, politika araçlarinin Türk lirasi mevduat gelisiminin desteklenmesi, API fonlamasinin teminat yapisinda Türk lirasi cinsi varliklarin artirilmasi, swap miktarinin kademeli sekilde azaltilmasi ve döviz rezervlerinin güçlendirilmesi istikametinde gelistirilmesine odaklanilacaktir. Kurul, para politikasinda fiyat istikrari hedefi dogrultusunda finansal istikrara yönelik riskleri de gözeten bir yaklasim sergilemeyi sürdürecektir.

Bu çerçevede, Türk lirasi likiditesinde yasanan gelismelerin mevduat ve kredi fiyatlamalari üzerindeki etkileri, döviz kurundaki gelismelerin enflasyon beklentileri üzerindeki gecikmeli etkileri, kur korumali mevduat ürünlerine yönelik gelismelerin ters dolarizasyon, kur istikrari ve fiyat istikrari üzerindeki etkileri analiz edilmekte ve gerekli politika tedbirleri olusturulmaya devam edilmektedir.

TCMB, fiyat istikrari temel amaci dogrultusunda enflasyonda kalici düsüse isaret eden güçlü göstergeler olusana ve orta vadeli yüzde 5 hedefine ulasincaya kadar elindeki tüm araçlari kararlilikla kullanmaya devam edecektir.

Fiyatlar genel düzeyinde saglanacak istikrar, ülke risk primlerindeki düsüs, ters para ikamesinin ve döviz rezervlerindeki artis egiliminin sürmesi ve finansman maliyetlerinin kalici olarak gerilemesi yoluyla makroekonomik istikrari ve finansal istikrari olumlu etkileyecektir. Böylelikle, yatirim, üretim ve istihdam artisinin saglikli ve sürdürülebilir bir sekilde devami için uygun zemin olusacaktir.

Kurul, fiyat istikrarinin saglanmasi için, güçlü bir politika koordinasyonuyla tüm paydaslari içeren bütüncül bir makro politika bilesimi olusturulmasini desteklemektedir. Kurul, kararlarini seffaf, öngörülebilir ve veri odakli bir çerçevede almaya devam edecektir” denildi.