Medipol Mega Üniversite Hastanesi Ruh Sagligi ve Hastaliklari Bölümünden Doç. Dr. Taha Can Tuman, trikotillomani hastaligi hakkinda önemli açiklamalarda bulundu. Doç. Dr. Taha Can Tuman, trikotillomaninin saç ve kil yolma olarak tarif edildigini belirterek “Trikotillomani genellikle kafa derisi, kirpik ve kaslar olmak üzere belirgin bir saç kaybi ya da vücutta kilsiz alanlar olusturacak sekilde yineleyici saç ve kil yolma olarak tarif edilebilir. Trikotillomani beden odakli tekrarlayici davranislardan birisidir. Kafa derisi, hem çocuklarda hem de yetiskinlerde en sik yolunan alandir, kafa derisinde yaygin ve tuhaf sekilli kel alanlar seklinde kendisini gösterir. Saç telleri, farkli zamanlarda farkli kirilma ve çekilme noktalarindan dolayi tipik olarak farkli uzunluktadir. Yineleyici saç ve kil yolma sonucunda deride enfeksiyonlar ve yaralar, kopartilan kil ve saçlarin yutulmasina bagli mide ve bagirsak sisteminde kil yumaklari ve bagirsak tikanikliklari gibi nadir ve ciddi komplikasyonlar görülebilir. Dürtü kontrol bozuklugu olarak siniflandirilan trikotillomani hastalarinda basta depresyon ve anksiyete bozukluklari olmak üzere psikiyatrik es tani orani da oldukça yüksektir” diye konustu.
Saç ve kil yolmayi stres azaltici olarak kullaniyorlar
Trikotillomaninin özgüven düsüklügüne sebep olabilecegine deginen Doç. Dr. Tuman, söyle devam etti: “Stres, trikotillomani etiyolojisinde önemli rol oynar. Saç ve kil yolma öncesinde yogun gerginlik ve kaygi, yolma ile azalabilir. Bu hastalar, günlük yasam stresleri ve huzursuz edici düsüncelerden kurtulmak için saç ve kil yolma eylemini stres azaltici bir yöntem olarak kullanir. Ayni zamanda bu hastalarin bir kismi yolma eylemi sonrasinda belirgin haz duygusu yasar, bu olumlu pekistirme de saç ve kil yolma davranisinin yinelemesinde önemli rol oynar. Trikotillomani hastalarinin bir kisminda çocukluk çagi cinsel veya fiziksel istismar öyküsü olsa da trikotillomani ve çocukluk çagi travmasi iliskisi net degildir. Saç ve kil yolma nedeniyle dis görünümde bozulma olmasi, hastalarda özgüvende azalma, kaygi, depresif belirtiler ve yolma davranisini kontrol edememe nedeniyle hayal kirikligi olusturabilir. Ayrica ikizler üzerinde yapilan çalismalar genetik faktörlerin de hastaligin gelisiminde rol oynayabilecegini düsündürür.”
Çocukluk ve ergenlik döneminin önemi büyük
Doç. Dr. Tuman, trikotillomaninin çocukluk ve ergenlik döneminde basladigina dikkati çekerek, su ifadeleri kullandi: “Trikotillomani daha çok çocukluk ve ergenlik döneminde baslamakla birlikte her yasta görülebilir. Kadinlarda daha sik oldugu bildirilir ama verilere bakildiginda her iki cinsiyette neredeyse aynidir. Kadinlarin erkeklere göre poliklinige daha fazla basvurmasi sonucu bu farkin olustugu tahmin ediliyor. Lise ögrencileri ile yapilan çalismalarda yüzde 1 ila 1.5 civarinda görülüyor. Genel toplumda ise en az yüzde 1 oraninda trikotillomani hastasi oldugu düsünülüyor.”
Yolmayi tetikleyen uyaranlara dikkat edilmeli
Çok erken baslangiçli trikotillomani hastalarinda kirpik yolmanin geç baslangiçli vakalara göre daha fazla görüldügünü belirten Doç. Dr. Tuman, “Bunun disinda yolmayi tetikleyen duyusal, emosyonel ve bilissel uyaranlara dikkat edilmeli. Yolma davranisi farkina varmadan otomatik mi oluyor yoksa sikinti ve stresi azaltmak için odaklanmis olarak mi ortaya çikiyor, yoksa her iki tipte de mi görülüyor bunu belirlemek gerekir. Genellikle trikotillomani kronik bir seyir izler ve uzun dönemde dis görünümü nedeniyle özgüvende azalma ve sosyal ortamlardan kaçinma ve yasam kalitesinde düsme görülebilir” dedi.
Ilk yöneldikleri yer saç oluyor
Doç. Dr. Tuman, en yaygin yolunan bölgenin saç olduguna isaret ederek, su bilgileri verdi: “Ülkemizde de çocukluk, ergenlik ve eriskinlik dönemlerinde görülen trikotillomani vakalari mevcuttur. En yaygin yolunan bölge saç olarak bilinir, bu siralama kas, kirpik ve pubik killar olarak devam eder. Ayrica ülkemizde de trikotillomani vakalarinda basta depresyon, obsesif kompulsif bozukluk ve anksiyete bozukluklari olmak üzere psikiyatrik es tani orani yüksektir. Çalismalarda psikiyatrik es tanisi olan trikotillomani olgularinda hastalik siddetinin daha fazla oldugu bildirilmistir.”
Aliskanligi tersine çevirme yöntemleri aksatilmamali
Trikotillomaninin anksiyete ve depresyonla esdeger oldugunu belirten Doç. Dr. Tuman, “Trikotillomani tedavisinde ilaç tedavileri, belirtilerin obsesif kompulsif bozukluktaki kompulsiyonlara benzer dogasi ve eslik eden anksiyete bozuklugu ve depresyon es tanilari nedeniyle gündeme gelmistir. Bir çalismada ilaçlarin trikotillomani tedavisinde orta etki büyüklügüne sahip olduklari bildirilmistir. Bunun disinda bilissel davranisçi terapi yaklasimlarinin birçok hastada etkili oldugu gösterilmistir. Özellikle aliskanligi tersine çevirme egitimi uygulamasinin yolma belirtilerinde önemli ölçüde azalma olusturdugu bilinir. Aliskanligi tersine çevirme yöntemi, rahatsizligin gözden geçirilmesi, hastanin yolma davranisi ve bu davranisi tetikleyen bilissel, emosyonel ve duyusal uyaricilarin farkina varmasini içeren farkindalik egitimi, saç yolmaya karsi en az birkaç dakika süren, günlük aktiviteler ile uyumlu elleri yumruk yapmak ve kenetlemek gibi rakip bir davranis gelistirme yani alternatif davranis egitimi, gevseme egitimi, motivasyon ve uyumun genellestirilmesi, sosyal destek ve günlük ile kendini izleme ve degerlendirme uygulamalarini içerir” dedi.
'Toplumun Yüzde 1'I Trikotillomani Hastasi'
Trikotillomani hastalarinin stres ve huzursuz edici düsüncelerden kurtulmak saç ve kirpiklerini yolduguna dikkati çeken Doç. Dr. Taha Can Tuman, “Yineleyici saç ve kil yolma sonucunda deride enfeksiyon ve yara, kopartilan kil ve saçlarin yutulmasina bagli midede kil yumaklari ve bagirsak tikanikliklari gibi nadir ama ciddi komplikasyonlar görülebilir. Trikotillomanide uzun dönemde dis görünüm nedeniyle özgüvende azalma, sosyal ortamdan kaçinma ve yasam kalitesinde düsme ortaya çikabilir. Toplumun yüzde 1’inin bu hastaliga sahip oldugu düsünülüyor" dedi.
