Yenidogan dönemindeki bebeklere yapilan topuk kani taramasi, son zamanlarda tartisma konusu haline geldi. Bazi ebeveynler, hem bebeklerinin sagligi hem de toplum sagligi açisindan büyük önem tasiyor olmasina ragmen bebeklerine topuk kani taramasi yaptirmayla ilgili tereddütler yasayabiliyor. Çakmak Erdem Hastanesi Yenidogan Sorumlu Hekimi Uzm. Dr. Hafiz Mammadov, topuk kani taramasiyla ilgili anne-babalari bilinçlendirecek önemli bilgiler verdi.
“Geri dönüsü olmayan hastaliklar önceden tespit ediliyor”
Topuk kani taramasi sayesinde birçok genetik, metabolik, nörolojik, endokrinolojik ve bazi mikrobiyolojik hastaliklarin erken teshis edilerek önüne geçilebildigini vurgulayan Uzm.Dr. Hafiz Mammadov, “Topuk kani ile Fenilketonöri, Konjenital Hipotiroidi, Kistik Fibrozis, Konjenital Adrenal Hiperplazi, Spinal Müsküler Atrofi (SMA) ve Biyotinidaz Eksikligi gibi 6 hastalik taraniyor. Bazi yenidogan bebekler saglikli bir sekilde dünyaya gelmis gibi görünse de ileride klinik bulgular ortaya çikabiliyor ve bu klinik bulgularin birçogu geri dönüsümsüzdür. Zeka özürlülügü, görme ve isitme fonksiyonlarinin kaybedilmesi, yürümesinin, konusmasinin geri dönüsümsüz kaybedilmesi gibi Eger bu hastaliklar topuk kani sayesinde erken teshis edilirse, bebekler basit bir tedavi ile saglikli bireyler olarak hayatlarina devam edebiliyor. Bu tür hastaliklarla dogan ve teshis edilemedigi için tedavi de uygulanamayan bebeklerin birçogu çocuk yasta hayata veda ediyor” dedi.
“Oldukça basit bir islem”
Topuk kani taramasi için oldukça basit bir yöntem uygulandigini ifade eden Uzm. Dr. Mammadov, uygulanan islemi söyle anlatti:
“Bebek en az 6-8 kere annesini emdikten sonra, 24 ve 72’nci saatleri arasi ilk topuk kani aliniyor. Topugun iç ve dis kisminin biraz kanlanmasindan dolayi, steril igne ucuyla topuk delinerek oradan kan aliniyor. Guthrie kagidi dedigimiz bir kagida 5-10 damla kan emdirilerek testler yapiliyor ve Saglik Bakanliginin tarama programina dahil oluyor. Ikinci taramasi ise bebegin 5-15’inci günleri arasinda yapilmaktadir.”
“Bebek saglikli görünse de birkaç yil sonra ortaya çikiyor”
Topuk kani alinmasinin bebege herhangi bir zarari bulunmadiginin altini çizen Uzm. Dr. Hafiz Mammadov, “Bazi ailelerin topuk kani alinmasina karsi çikmasi maalesef sosyal medyada ve internette dolasan bilgi kirliliginden ve bilginin dogru kaynagina ulasilmamasindan kaynaklaniyor. Çocuk hekimleri olarak, bu hastaliklardan muzdarip birçok çocukla karsilasmaktayiz. Çocuk saglikli sekilde dünyaya gelmisken bazen 2, bazen 5 sene sonra isitme, konusma, yürüme ve zeka özürlülügü, durdurulamayan epileptik nöbetler ortaya çikabiliyor. Bu hastaliklarin birçogunu sadece erken yasta engellemek mümkün oluyor. Hastalik gözden kaçarsa klinik semptomlar ortaya çiktiktan sonra uygulanan tedavide hastaligi sadece durdurabiliriz. Ancak birçok fonksiyon kaybedilmis oluyor ve düzeltilemiyor. Normal bir çocuk engelli duruma geliyor. Topuk kani testinin yapilmamasi bir nevi çocuk istismarina girer de diyebiliriz” diyerek ebeveynlere uyarilarda bulundu.
Akraba evliliginden dogan çocuklar için büyük önem arz ediyor
Ailelerin tereddüt yasamamasi, bilim insanlarina, doktorlara ve Saglik Bakanligi’nin tarama programina güvenmesi gerektigini belirten Uzm. Dr. Hafiz Mammadov, özellikle akraba evlilikleri sonucu çocuklarda meydana gelecek hastaliklarin önlenmesi için topuk kani alinmasinin ne denli önemli oldugunu vurguladi.
Çakmak Erdem Hastanesi Yenidogan Sorumlu Hekimi Uzm. Dr. Mammadov, “Türkiye’de akraba evliligi yüzde 25’lerde, dogu illerde daha da fazla oluyor. Bu gibi riskli bölgelerde testin taptirilmasi özellikle önem arz ediyor. Topuk kani taramasinin hem aileler hem de çocuklar için çok büyük faydasi var. Her gün binlerce çocuga bu test uygulaniyor. Herhangi bir zarari yok. Bazi hastaliklar tespit ediliyor ve erken teshis sayesinde çocuklar tamamen sagligina kavusuyor. Tarama programi yapilmadiginda hastaliklarin agir durumlarini da görmüs bir hekim olarak topuk kani testinin yapilmasinin çok önemli oldugunu söyleyebilirim” diyerek sözlerini sonlandirdi.
Topuk Kaniyla Çocuklarin Gelecegi Kurtuluyor
Çocukluk döneminde ölüme kadar götürebilen birçok hastalik, yenidogan bebeklere yapilan topuk kani taramasi sayesinde önceden tespit edilerek önlenebiliyor. Geri dönüsü olmayan fonksiyon kayiplari ve zeka özürlülügü gibi hastaliklarin bu taramanin yapilmasi ile tedavi edildigini belirten Yenidogan Sorumlu Hekimi Uzm. Dr. Hafiz Mammadov, ebeveynlere önemli uyarilarda bulundu.
