Ünlü Modacilarin Gözdesi 'Tokali Örtme'

Bolu’nun Göynük ilçesinde yüzyil önceye kadar kadinlarin basörtülerde islemis oldugu motif ve desenler ünlü modaevlerinin gözdesi haline gelmis durumda. Göynük’e özgü basörtüsü olan ve 2016’da Türk Patent ve Marka Kurumu (TÜRKPATENT) tarafindan tescillenen tokali örtme, günümüzde önemli yerini koruyor. O dönemde kadinlarin pek konusmamasindan dolayi tokali örtmede mesajlar verilirdi. Insanlar kadinlarin duygu durumlarini, üzüntü ve mutlu oldugu anlari basörtüsünün motiflerine bakarak anlayabiliyorlardi. El emegi ile dokuma tezgahlarinda yapilan ve Bolu’nun tescilli ürünü olan örtmelerin gelecek nesillere aktarilmasi için kadinlar var gücüyle çalisiyor.

"Bolu’nun ilk cografi tescilli ürünüdür"

Göynük’e özgü tokali örtmeyle alakali bilgi veren El Sanatlari Egitmeni Merve Aki, "Basörtüsü ’tokali örtme’ olarak bilinir. Göynük’ün yöresel örtüsüdür. Tokali örtme, Bolu’nun ilk cografi tescilli ürünüdür. Yaptigimiz bir tokali örtme 2018 yilinda Cumhurbaskanliginin düzenledigi bir yarismada Türkiye ikincisi oldu. Tokali örtmenin özelligi, desenlerinin sosyal mesaj vermesi ve anlamli hikayeleridir. Tokali örtüsünün iki kisminda alinlik dedigimiz yer vardir. Örtünün bir kisminda daha canli, yesil, turuncu, sari yesil renkler var. Canli kismi alnima getirdigimizde ‘Ben bugün mutluyum, keyfim yerinde, neseliyim’ anlamini tasir. Örtünün ikinci yüzünü olan koyu rengi alin kisma getirilirse, özellikle siyah renk de varsa ‘Ben mutsuzum, keyfim yerinde degil’ diye sosyal mesaj verilir. Eskiden kadinlar çok konusmadigi için desenlerle mesaj veririlerdi. Tokali örtmede çok önemli manalar tasiyan desenler var. Elti çatlatan, ask mektubu, kaymakam basi, mezar tasi gibi isimleri var bu desenlerin. Örtüde mezar tasi varsa matemli oldugum, yakinimi kaybettigim manasi tasir ve halk arasinda ona göre davranilir. Örtüde asker basi varsa esinin veya oglunun asker oldugu manasini tasir ve halk arasinda ona göre davranilirdi. Eger örtüde yüzük kasi veya ask mektubu yazmasi varsa kisinin nisanli sözlü oldugu anlami çikiyordu. Elti çatlatan figürü varsa iki elti arasinda sikinti var demekti" dedi.



"Modacilarin dikkatini çekti"

2018’de düzenlenen yarismada yaptiklari tokali örtmenin Türkiye ikincisi olduktan sonra ünlü modacilarin dikkatini çektigini aktaran Aki, "Biz o dönem Belediyenin kontrolünde bu isin büyümesini istedik. Elti çatlatan veya bir mezar tasini bir pantolon paçasinda görmek istemiyoruz, sadece basörtüsü olarak dokuyoruz. Perdede makascik; kirlentlerimizde kabak çekirdegi kullaniyoruz. Bunlari ev tekstilinde veya kiyafette kullaniyoruz ama anlam ve hikayesi olan desenleri basörtüsü olarak kullaniyoruz" diye konustu.



"Ünlü moda evleri siparis veriyor"

Il Kültür Turizm Müdürü Hakan Doganay ise, "Göynük birçok medeniyete ev sahipligi yapmistir, ayni zamanda Aksemseddin’in diyaridir. Ecdadimizin yapmis oldugu her figürde bir anlam var. Ecdadimiz su an emoji dedigimiz bu figürleri 600 yil önce yapmis. Bu örtüler 100 yillik tarihi dokuma tezgahlarindan isleniyor. Sadece Göynük’e özgü tokali yazma basmalari için ünlü moda evleri siparis veriyor" seklinde konustu.

Bolu Il Kültür Turizm Müdür Yardimcisi Semra Baykir ise tokali örtü ile figürlerin çok anlamli oldugunu söyledi.