Uzmanindan 'Üçlü Salgin' Hakkinda Uyari

Saygi Hastanesi Gögüs Hastaliklari Doktoru Prof. Dr. Kürsat Uzun, tripledemi (üçlü salgin) hakkinda bilgilendirmede bulundu. Uzun, “Viral enfeksiyonlar genellikle üst veya alt solunum yollarini etkiler. Spesifik patojenler genellikle karakteristik klinik belirtilere neden olsa da, her biri viral solunum hastaliklarinin çoguna neden olabilir. Viral solunum yolu hastaliginin siddeti büyük ölçüde degiskendir, yasli hastalarda ve bebeklerde siddetli hastalik ihtimali daha yüksektir. Kisiler, ya dogrudan viral enfeksiyonun kendisinden etkilenerek ya da altta yatan akciger-kalp hastaliklarinin alevlenmesi ile veya zatürre, sinüzit veya orta kulak iltihabina yakalanarak doktor veya hastaneye basvurabilir. Solunum yolu virüsleri, toplumda grip benzeri hastaliklarin görülme sikligindan sorumludur. Solunum virüsleri agir hastaliklara da neden olabilir. Bu virüsler genellikle hafif seyreden hastaliklardir. Bazi rahatsizliklari olanlar, yaslilar, gençler ve hamile kadinlar gibi yüksek risk altindaki kisilerde potansiyel olarak hastaneye yatis veya ölümle sonuçlanabilecek ciddi hastaliklar gelisebilir. Grip ve COVID-19 belirtileri neredeyse birbirine çok benzerdir. Bu belirtiler, ates, üsüme, öksürük, hirilti, bogaz agrisi, burun akintisi, kas ve vücut agrilari, bas agrilari, yorgunluk, kusma, ishal ve tat veya koku kaybi gibi belirtilerdir. Grip belirtileri genellikle aniden ortaya çikarken, COVID-19 belirtileri yavas yavas gelisebilir. Bu viral enfeksiyon hastaliklarin tanisini dogrulamak için test yapilir. COVID-19 daha fazla sayida hastaneye yatisa neden olmaya devam ettigi ve grip ile RSV’nin toplamindan çok daha fazla ölüme yol açtigi bildirilmistir.

Son yillara kadar, normalde sonbaharin son, ilkbaharin ilk kismi ve kis aylarinda influenza (grip) hastaliklari ile birlikte soguk alginligi artarken, günümüzde corona pandemisiyle birlikte hem influenza hem de diger virüslerin sikliginda artis gözlendi. Fakat, günümüzde burun akintisi, öksürük, agri, tikaniklik ve belki de ates gibi viral enfeksiyon sikayetleri ile saglik kuruluslarina basvuranlarda hem Covid-19 hem de influenza testlerinin negatif olmasi bu hastalarin neye yakalandigini ögrenmek için doktorlari arastirmaya itmistir. Bu arastirmalar, birkaç tipik solunum yolu virüsünün ayni anda zirve yaptigi ve COVID, grip ve solunum sinsityal virüsünün (RSV) yani sira soguk alginligi, diger koronavirüsler ve ates, burun akintisi, öksürük, hapsirma ve bogaz agrisi gibi tipik solunum semptomlarina neden olan parainfluenza virüsleri gibi benzer semptomlara neden olan diger "grip benzeri hastaliklarin" yüksek seviyelerde oldugu bildirilmistir.

Bilim adamlari bu durum için tripledemi (üçlü salgin) terimini kullanmaya baslamistir. Tripledemi, grip, COVID-19 ve RSV vakalarinin sayisinin toplumda ayni anda önemli ölçüde arttigi bir durumu ifade eder. Üç solunum yolu virüsünden kaynaklanan enfeksiyonlarin sayisindaki artis, aile hekimlikleri, hastaneler ve acil servislere asiri basvurmaya neden olmustur. Üçlü salginda rolü olan virüslere bagli gelisen hastaliklar çogunlukla hafif atlatilmakla beraber, özellikle riskli gruplarda ölümcül olabilir. Ölümcül sonuçlari önlemeye çalismak veya viral hastaliklarin yayilmasini önlemek kismen, toplumlarin bu enfeksiyonlara karsi asilarin güncellenmesi ve bulasmayi önledigi bilinen diger halk sagligi önlemleri de dahil olmak üzere çesitli önlemlerin alinmasina bagli olabilir. Üçlü salgin önlenemeyebilir, ancak hazirlikli olmak ve koruyucu önlemler toplumlarimizdaki en savunmasiz kisilerin hastalanmasini, hastaneye kaldirilmasini ve hayatlarini kaybetmesini önlemeye yardimci olabilir. Sadece bu kis degil, bundan sonraki her kis bu virüslerin tekrar artmasini bekleyebiliriz. Unutmayalim bu virüsler çok bulasicidir. Üçlü salgin olarak COVID-19, grip ve RSV’nin yayilma yollari çok benzerdir. Bu virüsler, enfekte olmus bir kisinin öksürmek veya hapsirma ile solunum damlaciklarini baska bir kisinin agzina, burnuna veya gözlerine kolayca yayar. Ayrica bir kisi solunum damlaciklariyla kirlenmis bir yüzeye dokundugunda ve ardindan yüzüne dokundugunda da virüsler yayilabilirler. Bu nedenle herkes kendisini ve ailesini viral enfeksiyonlardan korunma konusunda bilgi düzeyini yüksek tutmaya çalismalidir. Peki bu durumdan en az hasarla nasil kurtulabiliriz? Ilk önce virüslerin nasil yayildigini bilip ona göre halk sagligi önlemlerini almaliyiz, bunlar özellikle kalabalik yerlerde maske takmak, hasta olan kisilerle yakin temastan kaçinmak, ellerinizi sik sik sabun ve suyla en az 20 saniye boyunca yikamak, sabun ve su yoksa alkol bazli bir el dezenfektani kullanmak, gözlere, buruna ve agiza dokunmaktan kaçinmak, bardaklari veya yemek kaplarini paylasmamak, hastaysaniz, baskalariyla temasi mümkün oldugunca sinirlamak, öksürük ve hapsiriklarinizi ellerinizle degil, bir mendille veya gömleginizin üst koluyla kapatmak ve sik dokunulan yüzeyleri temizlemek ve dezenfekte etmek.

Ikinci ve en etkili yol olarak basta riskli gruplar olmak üzere kisilerin asilanmasidir. Asilari güncel olan kisilerde ciddi semptomlar, hastaneye yatis ve ölüm riski daha düsüktür. Asilar özellikle astim, diyabet ve kalp ya da akciger hastaligi gibi kronik rahatsizliklari olan kisiler için önemlidir, çünkü bu kisilerde komplikasyon riski daha yüksektir. Eskiden beri, özellikle sonbahar ve kis aylarinda influenza asisinin yapilmasi önemlidir. Corona pandemisinden dolayi, bundan sonra Covid-19 asisinin yapilmasi önemli olacaktir. Günümüzdeki üçlü salgindan dolayi özellikle 60 yas ve üzeri yetiskinler doktor tavsiyesi ile RSV asisi olmalidir. Bundan sonra viral enfeksiyonlar, solunum virüslerinin zirve yaptigi ocak, subat ve mart aylarindan sonra havalarin isinmasi, açik hava aktivitelerinin artmasi ve daha iyi havalandirmayla birlikte azalmaya baslayacaktir” dedi.