Yumurta Çiftlikten Pazara Kadar En Az Iki El Degistiriyor

Bandirma’da 50 yildir yumurta sektörünün içerisinde bulunan is adami Özkan Zivane Irak basta olmak üzere Ortadogu ülkeleri ve Türki cumhuriyetlere yapilan yumurta ihracati ile üretim kalemlerindeki artisin yumurta fiyatlarini arttiran ana unsurlar oldugunu ifade etti.

Arz ve talep dengesinin bozulmasi ile yumurtanin piyasada 80 kurus hatta 1 liralara kadar yükseldigini belirten Zivane, "Üretim ile tüketim arasinda resmi bir kota olmadikça maalesef bugüne kadar yumurta fiyatlari düzenlenemedi. Bu sekilde giderse düzenlenemez de. Bir maliyet ölçüsü var. Üç yumurta bir kilo yem aldigi zaman bu tesis ayakta kalip yürüyebiliyor. Kazanmasi gereken parayi kazanabiliyor. Ama su anda çok yüksek denilen fiyatlarla bile 6 yumurta satip bir kilo yem alabiliyorsunuz. Yumurta yillardir belki 50 yildir ihracat varsa yumurta disari gidiyorsa fiyatlar yükseldi ama gitmiyorsa fiyatlar düstü. Içerideki tüketimin iki misli yumurta çikiyorsa ve bunu disariya satamiyorsaniz fiyatlar korkunç düsüse geçiyor. Disariya satis oldugu zaman aniden yükseliyor. Içerideki üretim ve tüketimin dengeye gelmedi lazim ama çok zor" dedi.



"Eskiden küçük üreticiler vardi"

Yumurta sektöründen eskiden 3 bin - 5 bin adet üretim yapan küçük üreticilerin oldugunu ve bunlarin piyasalari regüle ettigini ifade eden Zivane, "Her yil 10-20 tane küçük üretici sektörü birakti. Ama bunlarin sektörü birakmasi ile azalan hayvan sayisina tek bir kisi bir milyon hayvan üretimi yaparak ilave yapti. Artik piyasa büyüklerin eline geçti. Tesisler büyüdü. 1-3 hatta 5 milyon hayvandan olusan tesisler var. Onlar da memnun degil. Yatirdiklari paranin karsiligini alamiyorlar. Neden alamadiklarinin sebebi de yok. Yumurta bugün 80 kurus. Ama bu resmi rakam. Satilmadigi zaman çiftlik çikisi 60 kurusa kadar inebiliyor. Satilmasi lazim, paraya dönmesi lazim. Aradaki fiyatlar yüksek olunca komisyoncularin da rakami yüksek oluyor. Bugün 80 kurusa alip satan bir toptanci düsünün. Çiftlikten toptanci alacak. Toptanci pazarciya verecek. En az iki el degistiriyor. Markete, pazara gidene kadar en az iki el degisiyor. 80 kurusluk yumurtaya bu iki el yüzde 10’ar fiyat koyuyor. Bunun da önüne geçemiyorsun. Pazarci yumurtayi önüne koydugunda bir sey kazanmadan satabilir mi? Bu kez deniyor ki, çiftlik çikisi 60 kurus ama perakendede 1 lira. Bu maalesef çiftlikten pazara kendiliginden gitmiyor. En az iki el degistiriyor. Maliyetine dönersek tekrar 6 yumurta ile bir kilo yem alabiliyorsun. Yani bu dengesizlik yillardir böyle gidiyor" dedi.



"Çözüm için üretim ve tüketim dengelenmeli"

Yumurta sektörünün içerisinde bulundugu durumun çözüm noktasinin üretim ve tüketimi dengelemekten geçtigini ifade eden Özkan Zivane, "Yumurta sektörünün içerisinde bulundugu bu durumu çözmek için üretim ve tüketim dengelenmeli. O da bir kaç senede olacak bir sey degil. Baslama ile durmanin arasinda iki sene oynuyor. Biz yumurtadaki ihracatimizin yüzde 80’ini Irak’a yapiyoruz. 40-50 yildir da bu böyle. Irak ’ihtiyacim var yumurta aliyorum’ dedigi zaman ciddi rakamlarda yumurta gidiyor ve yumurta fiyatlari kendini toparliyor. Ama Irak yumurtaya doyup da ’ihtiyacim yok almiyorum’ dedigi zaman yumurta fiyatlari düsüyor. Zaman zaman son iki senedir özellikle pandemi biraz ihracati etkiledi. Bir de yumurta zaten uzun ömürlü bir sey degil. Yazin 10 gün, kisin da 1 ay dayanir. Milyonlarca yumurtayi buzhaneye dolaba koyamazsiniz. Tavuktan çikan yumurtanin 1 hafta 10 gün içinde tüketilmesi lazim" diye konustu.