ORTA DOĞU SAVAŞI KÜRESEL AÇLIK KRİZİ

Orta Doğu'daki savaşın etkileri büyüyor. WFP'ye göre Hürmüz Boğazı'ndaki risk ve artan maliyetler küresel gıda krizini derinleştirerek milyonlarca insanı açlık tehlikesiyle karşı karşıya bırakabilir. Birleşmiş Milletler Dünya Gıda Programı (WFP), Orta Doğu'da süren savaşın yalnızca bölgesel değil, küresel ölçekte ciddi sonuçlar doğurabileceği uyarısında bulundu. Kuruluş, artan gerilimlerin gıda tedarik zincirlerini bozarak dünya genelinde milyonlarca insanı açlık riskiyle karşı karşıya bırakabileceğini açıkladı.

Savaştan dolayı yaşanabilecek olası bir durum ve Kızıldeniz'de artan güvenlik riskleri, küresel ticareti doğrudan etkiliyor. Bu durum özellikle enerji, yakıt ve gübre fiyatlarında ciddi artışlara yol açarak tarım üretim maliyetlerini yükseltiyor. Artan maliyetler ise doğrudan gıda fiyatlarına yansıyor ve kırılgan ekonomilerde yaşayan milyonlarca insan için temel gıdaya erişimi daha da zorlaştırıyor. Bu senaryoda dünya genelinde açlıkla mücadele eden kişi sayısının 363 milyona ulaşabileceği ifade ediliyor. Uzmanlara göre bu tablo, 2022'de Rusya-Ukrayna savaşı sonrası ortaya çıkan küresel gıda krizini dahi geride bırakabilir.

WFP, enerji ve gıda piyasalarının birbirine sıkı şekilde bağlı olduğuna dikkat çekerek, deniz ticaretindeki aksaklıkların özellikle ithalata bağımlı ülkeleri vuracağını vurguladı. Sudan ve Somali gibi ülkelerde zaten yüksek seyreden gıda fiyatlarının daha da artması bekleniyor. Kuruluş, Sahra Altı Afrika ve Asya'da yaşayan yoksul kesimlerin bu krizden en ağır şekilde etkileneceğini ve gıda güvensizliği yaşayan kişi sayısında yaklaşık yüzde 20'lik bir artış öngörüldüğünü bildirdi. Uzmanlar, enerji arzı ve lojistik hatlar üzerindeki baskının artmasıyla birlikte gıda krizinin daha geniş coğrafyalara yayılabileceği uyarısını yapıyor. Küresel ölçekte artan belirsizlik ise hem piyasaları hem de en savunmasız toplulukları doğrudan etkilemeye devam ediyor. Yapay zekâdan, teknolojideki büyük sıçramalardan söz edilen bir çağda, dünyada açlık sorunun yaygınlaşması gerçekten trajik. Geçmişten, yoksul ülkelerde gıda fiyatlarının yükselmesinin ayaklanmalara yol açtığını, ciddi politik sarsıntılar yarattığını biliyoruz.

Önümüzdeki dönemde benzer gelişmelere tanık olabiliriz. WFP savaştan kaynaklanan tarımsal gıda üretimi sorunlarına karşı kısa, orta ve uzun vadeli olmak üzere kademeli önlemler öneriyor. Kısa vadede, alternatif ticaret rotalarının kullanılması, piyasaların kontrolü, kırılgan ülkelere destek sağlanması ve tedarik zincirlerinin istikrar kazanması ve insanların korunması için çiftçilere finansal yardım eli uzatılması gereğini vurguluyor. Orta vadeli stratejiler; ithalat kaynaklarının çeşitlendirilmesi, bölgesel koordinasyon ve acil durum planlaması olarak belirtiliyor. Uzun vadede ise, ülke içi tarımın geliştirilmesi, sürdürülebilir gübre üretimi, yenilenebilir enerji kaynaklarına yatırım, fiyat oynaklıklarına karşı yapısal değişim şeklinde sıralanıyor.