ABD İran'a Saldırırsa Neler Olacak? İngiliz Basınından Çarpıcı Açıklama

BBC'e göre, müzakerelerin başarısız olması ve ABD Başkanı Donald Trump'ın saldırı emri vermesi halinde, hedeflerin büyük ölçüde tahmin edilebilir ancak sonuçların son derece öngörülemez olacağı ifade ediliyor. İşte öne çıkan yedi olası senaryo:


1. HEDEFLİ VE HASSAS SALDIRILAR, MİNİMUM SİVİL KAYIP VE DEMOKRASİYE GEÇİŞ

BBC'ye göre ilk ve en iyimser senaryoda, ABD hava ve deniz kuvvetleri İran İslam Devrim Muhafızları Ordusu (IRGC) ve IRGC'ye bağlı Besiç milislerinin üslerini, balistik füze tesislerini ve İran'ın nükleer programına ait altyapıyı hedef alan sınırlı ve hassas operasyonlar düzenleyebilir.

Bu senaryoda zaten zayıflamış olan rejimin devrilebileceği ve İran'ın dünyanın geri kalanıyla yeniden bütünleşebileceği demokratik bir geçiş sürecinin başlayabileceği öngörülüyor. Ancak bu tablo, oldukça iyimser bir ihtimal olarak değerlendiriliyor.


2. REJİM AYAKTA KALIR, POLİTİKALAR YUMUŞAR: 'VENEZUELA MODELİ'

Habere göre ikinci senaryo, 'Venezuela modeli' olarak tanımlanıyor. Bu modelde ABD'nin hızlı ve güçlü müdahalesi rejimi devirmese de politikalarını yumuşatmaya zorlayabilir.

İran örneğinde bu, İran İslam Cumhuriyeti'nin varlığını sürdürmesi anlamına geliyor. Ancak Tahran yönetimi, Orta Doğu'daki milislere verdiği desteği azaltmak, nükleer ve balistik füze programlarını sınırlamak ve protestoları bastırma yöntemlerini hafifletmek zorunda kalabilir.

Bununla birlikte BBC'ye göre, 47 yıldır değişime direnç gösteren yönetimin böylesi bir dönüşüme gitmesi düşük bir ihtimal olarak görülüyor.


3. REJİM ÇÖKER, ASKERİ YÖNETİM GELİR

Bir diğer olası senaryoda rejimin çökmesi ancak yerini sivil bir demokrasi yerine askeri bir yönetimin alması öngörülüyor. Analize göre, yönetim her protesto dalgasında zayıflasa da statükoyu korumakta çıkarı olan güçlü bir güvenlik aygıtı varlığını sürdürüyor.

ABD saldırısı sonrası oluşabilecek kaos ortamında, ülkenin büyük ölçüde Devrim Muhafızları kadrolarından oluşan bir askeri yönetim altına girmesi mümkün görülüyor.


4. İRAN'DAN ABD VE BÖLGE ÜLKELERİNE MİSİLLEME

BBC'ye göre Tahran yönetimi, herhangi bir ABD saldırısına karşılık vereceğini ve 'parmakların tetikte olduğunu' açıkladı. İran'ın ABD Donanması ve Hava Kuvvetleri ile doğrudan boy ölçüşemeyeceği belirtilse de, yer altı tesislerinde ve ücra bölgelerde saklanan balistik füze ve insansız hava aracı kapasitesiyle karşılık verebileceği ifade ediliyor.

Basra Körfezi'nin Arap yakasında, özellikle Bahreyn ve Katar'daki ABD üsleri potansiyel hedefler arasında yer alıyor. İran ayrıca saldırıya destek verdiğini düşündüğü Ürdün gibi ülkelerin kritik altyapısını da hedef alabilir.


5. HÜRMÜZ BOĞAZI'NA MAYIN TEHDİDİ

Habere göre İran'ın 1980-88 İran-Irak Savaşı sırasında yaptığı gibi deniz yollarına mayın döşemesi ihtimali uzun süredir küresel denizcilik ve petrol arzı için potansiyel bir tehdit olarak değerlendiriliyor.

İran ile Umman arasındaki dar Hürmüz Boğazı, dünya LNG ihracatının yaklaşık yüzde 20'sinin ve petrol ile petrol türevlerinin yüzde 20-25'inin geçtiği kritik bir geçiş noktası. Tahran'ın mayın döşemesi durumunda dünya ticareti ve petrol fiyatlarında sert dalgalanmalar yaşanabileceği belirtiliyor.


6. ABD SAVAŞ GEMİSİNİN BATIRILMASI

BBC'nin analizine göre, Basra Körfezi'nde görev yapan bir ABD Donanması kaptanı, en büyük endişesinin İran'dan gelebilecek 'toplu saldırı' olduğunu ifade etti. Bu senaryoda İran, çok sayıda patlayıcı yüklü insansız hava aracı ve hızlı torpido botuyla eş zamanlı saldırı düzenleyerek ABD'nin yakın savunma sistemlerini aşmayı hedefleyebilir.

İran Devrim Muhafızları Donanması'nın uzun süredir 'asimetrik savaş' yöntemlerine odaklandığı ve ABD Beşinci Filosu'nun teknik üstünlüğünü dengelemeye yönelik taktikler geliştirdiği belirtiliyor.

BBC, böyle bir durumda bir ABD savaş gemisinin batırılmasının ve mürettebatın esir alınmasının Washington için büyük bir utanç olacağını vurguluyor. Bu senaryonun gerçekleşme olasılığı düşük görülse de, milyar dolarlık USS Cole destroyeri 2000 yılında Aden limanında El Kaide'nin düzenlediği bir intihar saldırısında ağır hasar görmüş ve 17 Amerikan askeri hayatını kaybetmişti.




7. REJİMİN ÇÖKÜŞÜ VE KAOS

BBC'ye göre en büyük risklerden biri, rejimin çökmesiyle birlikte ülkenin kaosa sürüklenmesi. Suudi Arabistan başta olmak üzere komşu ülkelerin bu ihtimalden ciddi endişe duyduğu belirtiliyor.

Suriye, Yemen ve Libya örneklerinde olduğu gibi bir iç savaş ihtimali gündeme gelebilir. Ülke genelinde oluşabilecek bir iktidar boşluğunda Kürtler, Beluçlar ve diğer azınlık gruplar arasında etnik gerilimlerin silahlı çatışmaya dönüşme riski bulunuyor.

Analize göre, bölgedeki İran destekli güçlere ağır darbeler indiren ve İran'ın nükleer programını varoluşsal bir tehdit olarak gören İsrail ise İran'ın yıkılmasını memnuniyetle karşılayabilir.