'Abd'nin Orta Doğu'daki Yeni Rakibi Türkiye' Ankara

- " ABD ' NİN ORTA DOĞU ' DAKİ YENİ RAKİBİ TÜRKİYE "

ANKARA ( A . A ) - 02 . 06 . 2010 - ABD ' de yayımlanan Foreign Policy dergisinde çıkan yorum yazısında , ABD yönetiminin eskiden " model ortak " olarak tanımladığı Türkiye ' nin , artık ABD ' nin Orta Doğu ' daki yeni rakibi konumuna geldiği öne sürüldü .

Merkezi New York ' ta bulunan " Dış İlişkiler Konseyi " uzmanlarından Steven Cook tarafından , Foreign Policy dergisinin dünkü sayısında kaleme alınan yazıda , son gelişmeler ışığında Türkiye ile ABD ilişkileri masaya yatırıldı .

" Frenemy ' nin ( ' arkadaşımsıdüşman ' ) Türkçesi nedir " başlıklı yazıda " Türk iç ve dış politikalarıyla değişen uluslararası sistemde beliren yön değişikliğinin mantıklı sonucu olarak " Türkiye ile ABD arasında süren " 60 yıllık stratejik işbirliğinin ardından iki ülke stratejik rakipler haline geldiğine " dikkat çekildi .

İsrail ' in Türkiye ' ye ait gemileri 9 eylemciyi öldürdükten sonra enterne etmesine Türkiye ' nin verdiği sert karşılığın bu realiteyi açıkça ortaya çıkardığı ifade edilen yazıda , Dışişleri Bakanı Ahmet Davutoğlu ' nun İsrail ' in eylemlerini " bir ülke tarafından işlenen cinayet olarak nitelendirmesinin ve Türkiye ' nin BM Güvenlik Konseyinde İsrail ' e yönelik sert bir açıklama yapılması yolundaki çabalara öncülük etmesinin , Türk dış politikasında görülen yön değişikliğinin en büyük delili olduğu önü sürüldü .

Yazıda , İsrail ' in Türk gemilerine enterne etmesine Türkiye ' nin verdiği sert tepkinin , ABD ' nin dış politika yönetimi içindeki , " Sovyetler tehdidi nedeniyle Türkiye ile ABD ' nin güvenlik çıkarlarının birleştiği dönemleri özleyen " bazı çevreleri uyandırmak için yapılmış bir çağrı olması gerektiği savunuldu .

Obama yönetiminin " diplomatik ilişkilere , çok taraflılığa ve bölgesel istikrara önem veren uluslararası yaklaşımın " , Türkiye ' deki iktidarda bulunan AK Parti ile güzel bir birliktelik oluşturacağına yönelik umutların belirmesine neden olduğu belirtilen yazıda , yeni Washington yönetiminden gelen , Türkiye ile ABD için " model ortaklık " kavramını ortaya atan Obama ' nın ilk önceliğinin Türkiye olacağı yönündeki açıklamalara karşın , zaman ilerledikçe durumun farklı bir boyut kazandığının görüldüğü ileri sürüldü .

Teorik olarak Türkiye ' nin sahip olduğu nitelikler ve değerlerin , ABD ' nin Orta Doğu , Orta Asya ve Kafkasya ' daki amaçlarını yerine getirmesinde yardımcı olacağı yönünde yapılan değerlendirmelere karşın , " Sovyetlerle oynanan satranç oyununda " , " kavgacı küçük ortak " konumundaki Türkiye ' nin bugün büyüyerek dünyadaki 16 . büyük ekonomi haline gelmesinin ardından ortaya farklı bir durumun çıktığı yorumunda bulunuldu .

- " BÖLGEDEKİ NÜFUZLU OYUNCU " -

Yazıda , Türkiye ' nin diplomatik açıdan kendini bulmaya başladığı ve son 8 yıl içinde " Orta Doğu ' daki ılımlı gözlemci " konumundan çıkarak , " bölgedeki nüfuzlu oyuncu " konumuna geldiğine dikkat çekildi .

Washington ile Ankara yönetiminin genel kapsamda , " İsrail ile Filistinliler arasında barış sağlanması " , " istikrarlı ve toprak bütünlüğü korunmuş bir Irak " , " nükleer silahlardan arınmış bir İran " , " Afganistan ' da istikrar " ve " Batıya yönelmiş bir Suriye " olarak sıralanabilecek aynı hedefleri paylaşmasına karşın , detaylara bakıldığında ABD ile Türkiye ' nin tamamen ayrı uçlarda olduğunun görüldüğü öne sürüldü .

Yazıda , " İslamcı bir geçmişi bulunan Başbakan Tayyip Erdoğan ' ın partisinin yönetimindeki Türkiye ' nin " , İsrail ' den Gazze ' ye uyguladığı ambargoyu kaldırmak için adımlar atmasını talep ederek ve aksi takdirde bunun ( açıkça ifade edilmeyen ) ' sonuçlarına ' katlanmak zorunda kalacağını " kaydederek , İsrail-Filistin ihtilafında ilk kez taraflardan birini seçtiğine dikkat çekildi .

Bu bağlamda Türkiye ' nin Hamas ' a verdiği desteğin , İsrail ' in yanı sıra aralarında Mısır , Filistin Yönetimi ve Suudi Arabistan ' ın da bulunduğu , ABD ' nin diğer bölgesel müttefiklerini de kızdırdığı savunulan yazıda , Türkiye ' nin Suriye rejimiyle kurduğu iyi ilişkilerin de başlangıçta George W . Bush yönetimince tepkiyle karşılandığı ifade edildi .

Türkiye ' nin İran ile yaptığı uranyum takası anlaşmasına da değinilen yazıda bunun , İran ' a nükleer programı nedeniyle sert BM yaptırımları uygulanması yönünde çaba gösteren ABD ' nin dış politika hedefleriyle çelişen diğer bir önemli konu olduğunun altı çizildi .

" Türkiye ' de yavaş yavaş yol almaya başlayan İslamlaşmayı " , Türk dış politikasında görülen yön değiştirmenin nedeni olarak görmenin işin kolayına kaçmak olduğu ifade edilen yazıda , Erdoğan ' ın , özellikle İsrail ' e ilişkin söylemlerinin büyük bir kısmınını ideolojik bir boyutunun bulunmasına karşın , şimdiki Türk dış politikasının mimarının Erdoğan değil , Dışişleri Bakanı Davutoğlu olduğu belirtildi .

Yazıda , Türkiye ' nin uluslararası alanda aktifleşmesini savunan Davutoğlu ' nun , " okumaya düşkün , yumuşak sözlü ve fazlasıyla zeki " bir kişi olduğuna ve İslamcılıkla ilgisi bulunmadığına işaret edildi .

Türkiye ile ABD ' nin , Orta Doğu ' da düşman olmamakla birlikte , birbirlerinin hızla rakibi olmaya başladıkları yorumunda bulunulan yazıda , Türkiye ' nin , Orta Doğu ' daki tek hakim güç olmayı isteyen ve hedeflerine daha kolay ulaşmasını sağlayacağı için siyasi bir düzeni muhafaza etme arzusundaki ABD ' den farklı değerlendirmeleri bulunduğuna dikkat çekildi .