Bakan Fatih Dönmez'den Bati'ya 'Kömür' Elestirisi

Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakani Fatih Dönmez, Bartin ziyaretinde Türkiye Taskömürü Kurumu (TTK) Amasra Müessesesinde isçilerle bir araya geldi. Madencilik sektöründe "geçmis olsun" tabirinin sikça kullanildigini ve sektörün risklerine dikkat çeken Bakan Dönmez, çalisanlarin can güvenligine de önem verdiklerini ifade ederek söyle dedi:

"Her vardiya dönüsü ’geçmis olsun’ denir. Bu is kolunda isçilerin birbirine iyi dilek temennisi olarak birbirine söyledigi bir sey. Ocaga inerken de belki bir daha Allah göstermesin sevdiklerinizle bulusabilir misiniz? Bulusamaz misiniz? Bu düsüncede de olabilirsiniz. Bir kere sunu ilk bastan söyleyeyim. Önce güvenlik. Sizin caninizin güvenligi biz su tesisin tamamina degismez. Onun için de ilk talimatimiz yöneticileri atadigimizda genel müdürümüz de burada. Bir isçimizin kilina, tirnagina zarar gelmesin. Onu kaldiramayiz, telafi de edemeyiz. Zaman içerisinde çok trajik, üzüntü verici kazalarimiz da olmadi degil. Bunlari hep birlikte yasadik. Buna ragmen belki içinizde arkadaslarini, babasini, büyüklerini kaybetmis olan arkadaslariniz da olabilir. Ama ben Zonguldak’ta benzer sekilde Soma’da gördügüm bir husus var. Is kazalarina ragmen kömür isletmesi adeta sehrin en kilcal damarlarina kadar islemis. Severek yapiyor. Insan sevmeden o sahaya inemez çalisamaz. Büyük emek harciyor. Biz müteaddit defalarca ocaga da girmis bir kardesiniz olarak söylüyorum."

"Gaz olmayinca hepsi kömüre yöneldi"

Basta Batili ülkeler olmak üzere iklim degisikligiyle mücadelede kömür aleyhine programlar ve planlar açiklandigini ifade eden Bakan Fatih Dönmez, "Ama bugün hepsi kömür pesinde" diyerek sözlerini söyle sürdürdü:

"Son dönemlerde kömür aleyhine bir takim planlar programlar da açiklaniyor. Basta Batili ülkeler olmak üzere iklim degisikligiyle mücadele anlaminda. Eyvallah. Tabii ki bu atmosfer bu hava insanligin ortak degeri. Korumamiz gerekiyorsa birlikte de koruyacagiz. Ama bugün hepsi kömür pesinde. Ne oldu da hepsi kömür pesinde. Gaz olmayinca hepsi kömüre yöneldi. Kömür fiyatlari aldi basini gitti. Bugüne kadar gazi konusuyoruz ama kömürde de anormal yükselme oldu. Türkiye kömür rezervleri açisindan son derece zengin ülkelerden birisi. Son kesiflerle birlikte yaklasik 20 milyar ton kömürümüz var. Linyit ve tas kömür. Bunun 1,5 milyar tonu bu havzada taskömürü ve son derece kaliteli kömürden bahsediyoruz. Ama yillik üretimimiz 1 milyon ila 1,5 milyon ton arasinda degisiyor. Bu sekilde baktigimizda burayi bin yilda bitiremezsiniz. Onun için de diyoruz ki kim üretirse üretsin üretim artsin istihdam artsin. Nitekim bizim yeni ekonomi modelimizde de yatirim, istihdam, üretim, ihracat. Burada belki ihraç edecek kadar üretmiyoruz. Çünkü zaten kaliteli kömürü ithal de ediyoruz. Yillik 30 milyon ton kömür ithalati yapiyoruz. Bugünkü rakamlarla baktiginizda 300-400 dolar arasinda degistigini hesaplayacak olursak neredeyse 10 milyar dolar kömür ithalati var. Yerin altinda duruyor müsaade edin çikartalim. Birileri buraya gelip ’Biz madenci kardesiyiz, dostuyuz’ diyecek. Baska bir yerde de kömür madeninin açilmasina engel olacak protesto olacak. Burada madencinin yanindaysan Aydin’da da Denizli’de de Eskisehir’de de madencinin yaninda olacaksin. Biz o kadar zengin bir ülke degiliz. Maden ocaklarimizi kapatalim da disaridan kömür ithal edelim. Kaynagimiz burada. Isçimiz var çalismak istiyor. Daha fazla isçi alinmasini ben de istiyorum. Çalisiyoruz. Tabi yipranmadan dolayi burada erken emeklilik oluyor. Zaman zaman istihdam sayimizda azalmalar oluyor. Dolayisiyla bizim üretim planlarimizi da bunlar etkileyebiliyor. Her müessesenin üretim plani var. Ona dayali olarak is gücü planlamasi yapiliyor. Arkadaslar da tekrar çalisiyorlar. Imkanlar ölçüsünde bunlari insallah kararlastirdiktan sonra Cumhurbaskanimiza arz edecegiz. Gerekirse burada böyle bir duyuruyu tekrar yapacagiz."

"Bir asra askin madencilik kültürü var"

Yasanan ölümcül kazalarin ardindan çalisma sartlarinin iyilestirildigini ve standartlarin belirlendigini anlatan Bakan Fatih Dönmez, "Bir baska husus da 2013 yilinda o elim kazadan sonra özellikle maden is kolunda çalisanlarimiza dönük özellikle yeraltinda bir takim özel tedbirler alindi. Çalisma sartlari iyilestirildi. Çalisma saatleri kisaltildi. Hafta sonu tatilleri kesinlik kazandirilmis oldu. En az iki asgari ücret sarti getirildi.

Simdi o tarihten sonra o tedbirlerden sonra arkadaslarla da ben özellikle is kazalarini da yakinen takipteyim. Bu alinan hukuki tedbirlerin regülasyonunun is kazalarina etkisi ne olmus. Biçak gibi azalir hale gelmis. Evet sifirlayamadik gönül ister ki hedefimiz o. Sifir ölümlü is kazasi olsun. Ama dünyada da en riskli is kollarinin basinda da maden sektörü geliyor. Orada isveren kadar emekçi isçi kardeslerimizin de çok hassas dikkatli olmasi lazim. Yillarca yasanmislik tecrübeler insana bazi seyleri ögretti. Uzunmehmet’ten bu tarafa kaç yil geçti? Bir asra askin madencilik kültürü var. Orada da yasanmisliklar var. Devlet sonunda oturdu standartlari belirledi ve artik herkes uymak zorunda. Olumlu neticelerini hep birlikte görüyoruz" diye konustu.



"Elbette kömüre devam edecegiz"

TTK’ya ait is yerlerinde 8 bin 600 çalisan oldugunu ifade eden Bakan Dönmez, dogalgaz rezervinin yani sira kömür üretimine de devam edilecegini ifade ederek sözlerini söyle tamamladi:

"Amasra müessesemizde 712 çalisanimiz var. 500 civarinda yer üstünde. 80’i yer üstünde. Memurlarimizla birlikte 712 çalisanimiz var. Diger müesseselerle birlikte TTK toplam çalisan sayisi 6 bini yer altinda olmak üzere 8 bin 600 çalisanimiz var. Hepsine tesekkür etmek istiyorum. Üretim artisi hedefimiz var. Mekanizeye geçmemiz lazim. Üretim artisini saglayacagiz, hem de is kazalarini daha da azaltmis olacagiz. Ne kadar mekanize olursak size de faydasi var. Beden gücünü daha az kullanmis olacagiz. Fakat bu cografya kömür madeninin jeolojisi yapisi geregince kolay degil. Kömür de bu cografyadaki egim ve formasyonu ayni sekilde yapmis durumda. Dik damarda 80-90 derecelik dik yamaçlarda kömür üretiyorsunuz. Onun için de mekanizeye geçmekte zorlaniyoruz. Mekanize sistemlerin belli açilarin üzerinde çalisma kabiliyetleri zor. Ama ona ragmen mühendislerimiz Ar-Ge yaparak, sanayicimizle isbirligi yaparak zor sartlara ragmen buraya özgü mekanize sistemleri hayata geçiriyor. Kömürde alin terinin payi yüksek. Ama aklimizi da kullanir akil terimizi de katarsak o zaman hem siz hem de idarelerimiz mutlu olacak. Özel sektörün de yaptigi yatirimlar var. Ayni sekilde bakanlik olarak onlara da çesitli desteklerle destekliyoruz. Ümidimiz o yatirimlarin da bir an önce tamamlanarak hayata geçmesi. Geçtigimiz 100 yilda Zonguldak ve Bartin’a enerjinin en önemli maddesi olan kömür damgasini vurmus. Simdi kömürün yanina bir baska enerji kaynagini daha ekliyoruz. Dogalgaz. Amasra-1 kuyusunda 135 milyar metreküp, Filyos açiklarinda 405 milyar metreküp ile toplam 540 milyar metreküp olarak rezervimizi açiklamistik. Insallah 2023’ün ilk çeyreginde onu sizlerle bulusturmak istiyoruz. Kömüre devam mi elbette devam edecegiz. Çünkü oradan çikacak gaz Türkiye’nin toplam ihtiyacini karsilamaktan su an için uzak. Konutlarin gazinin tamamini karsilayabilir durumda 25 yil süreli. Yeni kesifler olursa o da artacak. Yine kömürün vazgeçilmez oldugu bazi endüstriyel sanayi üretim tesisleri var. Koklasabilir kömürü kullanmadan demir çelik üretme imkaniniz yok. Burnumuzun dibinde iki güzide tesisimiz var. Eregli Demir-Çelik ve Karabük Demir-Çelik onlara da zaten sizlerin ürettigi kömürü veriyoruz. Madenciligi önemsiyoruz. Bu sektörde 142 bin çalisan var. Aileleriyle ve yan kollariyla baktigimizda herhalde besle çarpmamiz lazim. En az yarim milyon insanimiz bu isten ekmek yiyor demektir. Geçtigimiz yil maden ihracatinda 6 milyar dolarla rekor kirdik. Bu sene bu 6 milyar dolari da asacagiz. Dün ithal ettigimiz ürünleri bugün artik ihraç eder hale geldik. Boru biz üretiyoruz. Tüm dünyaya satiyoruz. Adam demir-çelikle mukavemetini artiriyor. Borlu çelik aliyorduk daha fazla bedel ödeyerek. Yine biz borun tonunu bir kaç yüz dolara satiyorduk. Elinde teknoloji sahibi olan ülkeler on bin dolara yirmi bin dolara geri aliyorduk. Hamallik yapiyorsunuz. Ham cevheri sat, adam islesin sana geri satsin. Alin terine akil teri katarsak yüz dolar bin dolar, on bin dolar, yüz bin dolar oluyor. Isçimizin, mühendisimizin, teknik elemanlarimizin alin teri ve akil teri bizim için kutsaldir."