İran'a Saldırıda İlk Hedef Ne? Dünyanın Konuştuğu Gerilimde Yeni İddia

ABD merkezli Axios'a göre, Trump yönetimi İran'ın nükleer silaha giden hiçbir yolu bırakmaması şartıyla 'sembolik' düzeyde uranyum zenginleştirmesine izin veren bir teklifi değerlendirmeye hazır. Üst düzey bir ABD'li yetkili, bu yaklaşımın Washington ile Tahran'ın kırmızı çizgileri arasında -sınırlı da olsa- bir müzakere alanı doğurabileceğini söyledi. Bununla birlikte aynı süreçte ABD Başkanı Donald Trump'a, İran'ın liderini doğrudan hedef almayı içeren askeri seçenekler de sunuldu.


KIRMIZI ÇİZGİLER ARASINDA DAR BİR ALAN

ABD merkezli Axios'a konuşan yetkililere göre, İran'ın sunacağı nükleer teklif için çıta oldukça yüksek. Planın hem Trump yönetimi içindeki hem de bölgede bulunan çok sayıdaki şüpheciyi ikna etmesi gerektiği ifade edildi.

Kıdemli ABD'li yetkili, 'Başkan Trump, içeride siyasi olarak savunabileceği ve esaslı bir anlaşmayı kabul etmeye hazır. İranlılar bir saldırıyı önlemek istiyorlarsa reddedemeyeceğimiz bir teklif sunmalılar. Sürekli fırsatı kaçırıyorlar. Oyun oynarlarsa sabır kalmaz' ifadelerini kullandı.


'SALDIRI HER AN OLABİLİR'

İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi ise cuma günü yaptığı açıklamada, İran teklifinin iki ya da üç gün içinde tamamlanacağını söyledi. Ancak ABD ve İsrailli yetkililer, Trump'ın hafta sonu kadar erken bir tarihte saldırı düzenleyebileceğini öne sürdü.


'BAŞKAN HENÜZ KARAR VERMEDİ'

ABD merkezli Axios'a göre, Trump'ın bazı danışmanları sabırlı olunması gerektiğini savunuyor. Bu görüşe göre, zaman geçtikçe ve ABD'nin bölgedeki askeri yığınağı arttıkça Trump'ın pazarlık gücü de yükselecek.

Buna karşın en yakın danışmanlarından bazıları bile Trump'ın ne zaman ve hangi kararı vereceğini bilmediklerini kabul ediyor. Üst düzey bir danışman, 'Başkan henüz saldırı kararı vermedi. Bunu biliyorum çünkü vurmadık. Belki hiç yapmayabilir. Belki yarın uyanıp 'Tamam, bu kadar' diyebilir' dedi.


İRAN LİDERİNE VE OĞLUNA SUİKAST PLANI DEVREDE

Danışman, Pentagon'un Trump'a çok sayıda seçenek sunduğunu belirterek, 'Her senaryo için bir planları var. Bir senaryoda Ayetullah'ı, oğlunu ve mollaları ortadan kaldırmak var' ifadelerini kullandı. Burada İran'ın lideri Ali Hamaney ve potansiyel halef olarak görülen oğlu Mücteba Hamaney'e atıf yapıldığı aktarıldı. Aynı danışman, 'Başkanın neyi seçeceğini kimse bilmiyor. Bence kendisi de bilmiyor' dedi.


İkinci bir kaynak da Hamaney ve oğlunun öldürülmesini içeren bir planın birkaç hafta önce Trump'a sunulduğunu doğruladı. Bir başka üst düzey danışman ise, 'Trump seçeneklerini açık tutuyor. Her an saldırı kararı alabilir' değerlendirmesinde bulundu.

Beyaz Saray Sözcüsü Anna Kelly ise, 'Medya Başkan'ın ne düşündüğüne dair spekülasyon yapabilir ama ne yapıp yapmayacağını yalnızca Başkan Trump bilir' açıklamasını yaptı.


'SIFIR ZENGİNLEŞTİRME' TARTIŞMASI

Axios'a göre, ABD ve İran'ın zenginleştirme konusundaki kamuya açık pozisyonları birbiriyle bağdaşmaz görünüyor. Ancak Arakçi ve kıdemli ABD'li yetkilinin açıklamaları, hâlâ bir anlaşma ihtimalinin bulunduğuna işaret ediyor.


Habere göre İran şu anda uranyum zenginleştirmiyor. Bunun nedeni, nükleer tesislerdeki santrifüjlerin geçen haziran ayında düzenlenen hava saldırılarında büyük ölçüde imha edilmiş olması. ABD ve İsrail, zenginleştirme yeniden başlarsa tekrar saldıracaklarını bildiriyor.


Ali Hamaney ise İran'ın yalnızca sivil amaçlarla kullanılacağını savunduğu zenginleştirme hakkından vazgeçmeyeceğini açıkça ifade etti. Trump da geçen hafta dahil olmak üzere birçok kez İran'ın zenginleştirme yapabilmesini istemediğini dile getirdi.


SAVAŞ İHTİMALİ VE YENİ MÜZAKERE TURU

Habere göre, bölge olası bir savaş ihtimaline hazırlanırken Washington'un nasıl ilerleyeceğine ve yeni bir müzakere turu olup olmayacağına İran'ın sunacağı teklif görüldükten sonra karar verilecek.


Trump cuma günü yaptığı açıklamada, İran'ın 'adil bir anlaşma müzakere etmesinin daha iyi olacağını' söyledi. İranlı muhalif grupların ortaya attığı ve çoğu tahminden yüksek olan 32 bin protestocunun öldürüldüğü iddiasını da dile getiren Trump, 'İran halkı, İran'ın liderlerinden çok farklı. Çok üzücü bir durum… İran halkı için çok üzülüyorum. Cehennemde yaşadılar' ifadelerini kullandı.


İRAN İLE ABD ARASINDAKİ MÜZAKERE SÜRECİ

İsrail ve ABD'nin Haziran 2025'te İran'a yönelik saldırılarıyla kesintiye uğrayan İran ile ABD arasındaki nükleer müzakereler, başta Türkiye olmak üzere bölge ülkelerinin girişimleri ve Umman'ın arabuluculuğunda yeniden canlandırılmıştı.


Taraflar, 6 Şubat'ta Umman'da dolaylı müzakereler için bir araya gelmiş ve temasların sürdürülmesi konusunda mutabakata varmıştı.


Umman'ın başkenti Maskat'ta gerçekleştirilen görüşmelerde heyetler aynı mekanda ancak ayrı salonlarda bulunmuş, mesajlar Ummanlı yetkililer aracılığıyla iletilmişti.

Maskat'taki ilk turda taraflar, bir anlaşmaya varamasalar da müzakere kanallarının açık tutulması ve teknik düzeyde çalışmaların başlatılması konusunda uzlaşmıştı. Görüşmelerde özellikle İran'ın uranyum zenginleştirme oranı ve yüksek düzeyde zenginleştirilmiş uranyum stokunun durumu başlıkları öne çıkmıştı.



ABD ve İran heyetleri arasında Cenevre'de gerçekleştirilen ikinci tur görüşmelerinin ardından bir ABD'li yetkili, temaslarda ilerleme sağlandığını ancak hala birçok ayrıntının ele alınması gerektiğini bildirdi.