Kanlı Güç Savaşı Kapıda! ABD'nin Gizli Görev Gücü Meksika'da

Uluslararası haber ajansı Associated Press'e (AP) göre, Meksika ordusu, pazar günü ülkenin en güçlü kartel liderini ve ABD'nin en çok aradığı suçlulardan birini öldürerek önemli bir başarı elde etti.


KARTELLERE BÜYÜK DARBE VURULDU

Jalisco Yeni Nesil Karteli'nin (CJNG) lideri 'El Mencho' lakaplı Nemesio Oseguera Cervantes'in Jalisco eyaletinde yakalanmaya çalışılırken öldürülmesi, eski Sinaloa karteli lideri Joaquín 'El Chapo' Guzman'ın on yıl önce yeniden yakalanmasından bu yana kartellere vurulan en yüksek profilli darbe oldu.


MEKSİKA'DA SOKAKLAR SAVAŞ ALANINA DÖNDÜ

Ancak kartel üyeleri buna ülke genelinde şiddet dalgasıyla karşılık verdi.

Oseguera Cervantes'in ölümünün ardından silahlı gruplar ülke genelinde şiddet eylemleri başlattı. Kartel üyelerinin ateşe verdiği araçlar 20 Meksika eyaletinde yolları kapattı ve gökyüzüne dumanlar yükseldi.

Meksika'nın ikinci büyük şehri ve Jalisco'nun başkenti Guadalajara'da insanlar evlerine kapandı. Birçok eyalette okullar pazartesi günü tatil edildi ve güvenlik güçleri ülke genelinde alarma geçirildi. Guatemala bile Meksika sınırındaki güvenliği artırdı.


'EL MENCHO' HIZLA BÜYÜYEN BİR SUÇ ÖRGÜTÜNÜN LİDERİYDİ

'El Mencho' olarak bilinen Oseguera Cervantes 59 yaşındaydı ve batıdaki Michoacan eyaletindendi. Organize suçla bağlantıları en az otuz yıl öncesine dayanıyordu.

1994'te ABD'de uyuşturucu kaçakçılığından yargılandı ve üç yıl hapis yattı. Meksika'ya döndükten sonra ülkenin uyuşturucu kaçakçılığı dünyasında hızla yükseldi.


2009'da Jalisco Yeni Nesil Karteli'ni kurdu. Kartel, uyuşturucu ve göçmenleri ABD'ye sevk eden Meksika'nın en hızlı büyüyen suç örgütü haline geldi. Ayrıca şiddette yenilikçi yöntemler kullanarak dronlar ve el yapımı patlayıcı düzeneklerden faydalandı.

Kartel, 2015'te Jalisco'da bir askeri helikopteri düşürmesi ve şu an Meksika'nın federal güvenlik sekreteri olan Mexico City Emniyet Müdürü Omar Garcia Harfuch'a yönelik başarısız bir suikast girişimi gibi cüretkar saldırılarla ün kazandı.

Kartel agresif biçimde eleman topladı, internet üzerinden yeni yöntemler denedi ve akaryakıt hırsızlığı, haraç ve devre mülk dolandırıcılığı gibi faaliyetlerle gelir elde etti.


YAKALAMA OPERASYONU SIRASINDA ÖLDÜRÜLDÜ

Meksika ordusu, El Mencho'yu yakalamak için operasyon başlattı.

Meksika Savunma Bakanlığı yaptığı açıklamada, Jalisco eyaletinin güneyinde Oseguera Cervantes'i yakalamaya yönelik bir operasyon başlatıldığını ve operasyona Meksika Hava Kuvvetleri ile özel birliklerin katıldığını bildirdi.

Ancak kartel üyeleri karşı saldırıya geçti. Çıkan çatışmada federal güçler dört kartel üyesini öldürdü, aralarında lider El Mencho'nun da olduğu üç kişiyi yaraladı. Açıklamaya göre El Mencho, Mexico City'ye hava yoluyla sevk edilirken hayatını kaybetti.

Operasyonda üç asker yaralandı, iki kişi gözaltına alındı. Uçakları düşürmeye ve zırhlı araçları imha etmeye kapasitesi olan roketatarlar ele geçirildi.


KARTEL LİDERİNİN ÖLÜMÜ GÜÇ BOŞLUĞUNA YOL AÇTI

Oseguera Cervantes'in yerine kimin geçeceği ya da tek bir kişinin onun yerini doldurup dolduramayacağı belirsiz.

ABD Uyuşturucuyla Mücadele Dairesi'ne göre Jalisco karteli Meksika'nın 32 eyaletinin en az 21'inde faaliyet gösteriyor ve ABD'nin neredeyse tamamında aktif. Küresel bir organizasyon olan kartel, liderinin kaybını Meksika sınırlarının ötesinde de hissedebilir.

'El Mencho her şeyi kontrol ediyordu, adeta bir ülkenin diktatörü gibiydi' diyen Vigil, liderin yokluğunun kartelin hızlı büyümesini yavaşlatabileceğini ve özellikle Sinaloa karteliyle mücadele ettiği cephelerde onu zayıflatabileceğini ifade etti.

Ancak Sinaloa karteli de kendi içinde 'El Chapo'nun oğulları ile şu anda ABD'de tutuklu bulunan Ismael 'El Mayo' Zambada'ya bağlı kanat arasında bir güç mücadelesi yaşıyor.


Eski DEA Uluslararası Operasyonlar Şefi Mike Vigil, Meksika'nın bu anı değerlendirerek 'istihbarata dayalı etkili bir cephe saldırısı' başlatması gerektiğini söyledi.

Güvenlik analisti David Saucedo ise, Oseguera Cervantes'in akrabalarının kartelin kontrolünü ele geçirmesi halinde pazar günü görülen şiddetin sürebileceğini belirtti. Eğer başka isimler liderliği devralırsa, yeni bir sayfa açıp şiddeti sürdürmeye daha istekli olabilirler.

En büyük korku ise kartelin ayrım gözetmeyen şiddete yönelmesi. Kartel, narkoterör saldırıları başlatabilir ve 1990'larda Kolombiya'nın yaşadığına benzer bir senaryo oluşturabilir. O dönem Kolombiya'da karteller hükümete karşı tam kapsamlı bir saldırı, bombalı araçlar, suikastlar ve uçaklara yönelik saldırılar gerçekleştirmişti.


EL MENCHO'NUN ÖLDÜRÜLMESİNDE ABD'NİN PARMAĞI

AP'e ye göre, bu operasyon, kartellere karşı mücadelede somut sonuçlar gösterilmesini isteyen ABD Başkanı Donald Trump yönetimiyle ilişkilerde Meksika hükümetine avantaj sağlayabilir. Trump yönetimi, Meksika yeterli sonuç göstermezse gümrük tarifeleri ya da tek taraflı askeri adımlar atmakla tehdit ediyordu.

Ancak bunun Meksika'nın güvenlik dengeleri üzerindeki uzun vadeli etkisi belirsizliğini koruyor.

Oseguera Cervantes hakkında ABD'de birden fazla iddianame bulunuyordu ve ABD Dışişleri Bakanlığı yakalanmasına yol açacak bilgiler için 15 milyon dolar ödül koymuştu. Trump yönetimi, onun kartelini ve diğer bazı kartelleri bir yıl önce yabancı terör örgütü olarak tanımlamıştı.


ABD Dışişleri Bakan Yardımcısı Christopher Landau, sosyal medya platformu X üzerinden operasyonu tebrik ederek 'İyi adamlar kötü adamlardan daha güçlüdür. Büyük Meksika ulusunun hukuk ve düzen güçlerini kutluyorum' dedi.

Vigil, Meksika'nın Trump yönetimine 'en güçlü kartellere karşı agresif ve etkili bir mücadele yürüttüklerine dair güçlü bir mesaj' verdiğini söyledi.

Bilgilerin büyük bölümünün Meksika silahlı kuvvetlerinden geldiğini ve tüm takdirin Meksika'ya ait olduğunu da ekledi.


ABD'NİN DESTEKLEDİĞİ GİZLİ GÖREV GÜCÜ SAHADAYDI

Öte yandan, ABD Savunma Bakanlığı'ndan bir yetkili Reuters'a yaptığı açıklamada, uyuşturucu kartellerine yönelik istihbarat toplamaya odaklanan ve ABD ordusu öncülüğünde kurulan yeni bir görev gücünün, Meksika'da düzenlenen ve 'El Mencho' olarak bilinen uyuşturucu baronunun öldürüldüğü operasyonda rol oynadığını belirtti.

Birden fazla ABD devlet kurumunun yer aldığı Ortak Kurumlar Arası Görev Gücü–Kartel Karşıtı (Joint Interagency Task Force-Counter Cartel / JITF-CC), ABD'li yetkililere göre geçen ay resmen faaliyete başladı. Amacı, ABD-Meksika sınırının her iki tarafındaki kartel üyelerinin ağlarını haritalamak.

İsmini vermek istemeyen ABD'li yetkili, görev gücünün Meksikalı makamlara sağladığı olası bilgiler hakkında ayrıntı vermedi. Ancak operasyonun bizzat Meksika ordusu tarafından yürütüldüğünü vurguladı.


Eski bir ABD'li yetkili ise (görev gücüne doğrudan atıfta bulunmadan) ABD'nin 'El Mencho' için ayrıntılı bir hedef dosyası hazırladığını ve bunu operasyon için Meksika hükümetine ilettiğini söyledi.

Bu ayrıntılı dosyanın, ABD kolluk kuvvetleri ve istihbarat birimlerinden sağlanan bilgileri içerdiği belirtildi.

Eski yetkili ayrıca, 'El Mencho'nun ABD'nin Meksika'daki hedef listesinde en üst sıralarda, hatta belki de en tepede olduğunu ifade etti.


Meksika Savunma Bakanlığı, ABD makamlarının 'tamamlayıcı bilgi' sağladığını açıkladı ancak ayrıntı vermedi. Operasyona aşina bir Meksikalı hükümet kaynağı, planlama ve icranın tamamen Meksika hükümeti tarafından yapıldığını, ABD askerî personelinin fiziken operasyonda yer almadığını söyledi.


KARTEL AĞLARI HARİTALANIYOR

ABD'nin Ortak Kurumlar Arası Görev Gücü–Kartel Karşıtı (JITF-CC) hakkında kamuoyuna açık çok az bilgi bulunuyor. İnternet sitesinde amacının, 'ABD-Meksika sınırı boyunca ABD'ye tehdit oluşturan kartel faaliyetlerini tespit etmek, bozmak ve dağıtmak' olduğu belirtiliyor.


Görev gücüne liderlik eden ABD'li Tuğgeneral Maurizio Calabrese, bu ay Reuters'a yaptığı açıklamada, ABD ordusunun El Kaide ve DEAŞ gibi terör örgütleriyle mücadelede edindiği deneyimi kartel ağlarını haritalamak için kullandığını bildirdi.


Calabrese, 'Karteller El Kaide ya da DEAŞ'tan farklı şekilde faaliyet gösteriyor, motivasyonları farklı. Bu da tüm ağları tespit etmemizi daha da önemli kılıyor; böylece onları bozabilir ve dağıtabiliriz' ifadelerini kullandı.

Calabrese, tahminlerin geniş bir aralıkta değiştiğini ancak kartellerin tepesinde muhtemelen birkaç yüz 'çekirdek' üye bulunduğunu söyledi.


Calabrese ayrıca, 'Ancak uyuşturucuları taşımaya yardımcı olan 200 bin ila 250 bin arasında bağımsız taşeron da var.' ifadelerini kullandı.

Uyuşturucuyla Mücadele Dairesi'nin (DEA) eski üst düzey yetkililerinden Jack Riley, Trump'ın geçen yıl Meksika kartellerini terör örgütü olarak tanımlamasının, ABD ordusunun sağlayabileceği yeni türde yardımların önünü açtığını söyledi.

Riley, bunun özellikle ABD askeri istihbarat, gözetleme ve keşif kapasitesi açısından faydalı olabileceğini belirtti.


Riley, 'Gözetleme kapasitemiz muhtemelen sınırsız olacak ve bu gerçek zamanlı operasyonlar açısından çok yardımcı olacak. Ancak bu kişiler izlerini örtmek, kimin lider olduğunu ve o kişilerin nerede bulunduğunu gizlemek konusunda son derece mahir.' ifadelerini kullandı.

Meksika operasyonundan önce Reuters'a konuşan ikinci bir ABD'li savunma yetkilisi, yeni görev gücünün, ABD ordusunun Meksika sınırında artan operasyonel kontrol üstlendiği daha geniş bir uyuşturucuyla mücadele stratejisinin parçası olduğunu söyledi.


Bu strateji, Karayipler ve Pasifik sularında uyuşturucu taşıdığı şüphelenilen teknelere yönelik artık düzenli hale gelen ABD saldırılarını da içeriyor.

İkinci yetkili, görev gücü hakkında 'Amaç, dağınık hareket etmek değil; tüm çabaları bir araya getirip senkronize etmek' dedi.