Toros Daglari'nin Kekigi Her Derde Deva

Antalya’da özellikle Çimi, Beyçukuru, Göktepe Çimi Kuyusu, Bogaz Kuyusu, Belen Dagi ve Yaylacik gibi birçok yaylada vatandaslar, topladiklari kekiklerle ev ekonomilerine katkida bulunuyorlar. Yörenin en iyi kekiginin bu yaylalarda yetistigini belirten vatandaslar, topladiklari kekigi kuruttuktan sonra satisa hazir hale getiriyor. Kekik bitkisi sadece yemeklerde degil, elde edilen yag ile bitkilerde dogal ilaç olarak da kullaniliyor. Göktepe Yaylasi’na çikarak kekik toplayan vatandaslar, her yil temmuz ayinda kekik topladiklarini, kendi ihtiyaçlarini karsiladiklarini, birçok vatandasin ise bunu satarak gelir elde ettigini belirttiler. Kekik toplayan vatandaslar, kekigi makas veya biçakla keserek köküne zarar vermeden, gelecek yillarda yeniden çikmasina özen gösterdiklerini söylediler.

En iyi kekik Toros Daglari’nda yetisiyor

Akdeniz Üniversitesi Ziraat Fakültesi’nden emekli olan ve Akseki’de bitki türleri üzerine arastirma yapan Prof. Dr. Oktay Yegen, kekigin günesli iklime sahip yüksek rakimli ve tasli Toros Daglari’nda endemik olarak dogal ortamda yetistigini ve hasat döneminin basladigini söyledi.

Akseki’de dogal ortamda yetisen karabas kekiginin endemik bir bitki oldugunu söyleyen Yegen, "Akdeniz Bölgesi gibi kurak yerlerde endemik bitki yetistirmek gerekir. Kekik yetistirecekseniz orada halihazirda yetismekte olan karabas kekigi gibi çok yillik bitkiler yetistirmek gerekir. Bunlarin carvakol orani çok yüksektir. Yüzde 70’in üzerindedir. Onlar oraya adapte olmuslardir. Fazla su istemezler. Bir kere dikildikten sonra 7-8 yil hiç bakim istemeden yetisirler ve dekarda birinci yildan itibaren en az kuru yaprak olarak ortalama 300 kilogram verimi vardir" ifadelerini kullandi.

"Kekik yagi çikarilan 20’den fazla kekik bitkisi var"

40 yili askin süredir kekik yagi üzerinde çalismalar yaptigini kaydeden Yegen, söyle devam etti:

"Kekik özellikle Toros Daglari’nda endemik olarak, yöresel olarak yetismektedir. Ben de bu kekik bitkisi üzerinde 40 yili askindir çalismalar yapiyorum. Bu konuda yayinlar çikardim. Tarafimdan yapilan denemelerde kekik yagi çikarilan 20’den fazla kekik bitkisi vardir. Bunlarin en önemlisi Akseki bölgesinde yetismektedir. Biyosit etkisi çok fazladir. Bu konuda Kanada patenti aldim. Dünyada 50’den fazla kekik türü vardir. En iyi kekik bitkisi yüzde 70 carvacol orani olandir. Her kekigin içerigi ayni degildir. Bu kekik yaginin içinde 20 den fazla bilesen vardir. Hepsinin degerleri ayridir. En degerlisi olan carvacol orani yüzde 70 olanidir. En iyi kekik de Toros Daglari’nda kekik cenneti olan Akseki ve civarindadir. Yaptigimiz arastirmalara göre en iyi kalite 600 ile 900 metre rakimli yerde burada dogal olarak yetisiyor. Türkiye’de halk arasinda kekik ismi verilen ve Origanum, Thymus, Thymbra ve Satureya cinsine ait 20’den fazla türü olan bitkiler genelde tümüne birden kekik olarak isimlendirilmektedir. Ancak, ihraç edilen kekigin çok büyük bir bölümü Origanum’dur."

Tarim zararlilariyla mücadele için kekik yagindan ilaç yapti

Prof. Dr. Oktay Yegen, çocuklugunun geçtigi memleketi Antalya’nin Akseki ilçesinde yaslilarin hastaliklardan korunmak amaciyla kekik yagini kullandigini ve bundan yola çikarak kekik yagiyla ilgili çalismalar yaptigini söyledi.

Üniversitede çalisirken bitkilere zararli mikroorganizmalarda bulunan kitin maddesini parçalamak amaciyla arastirma yaptigini anlatan Yegen, "Kitin insan ve sicak kanli hayvanlarin vücutlarinda bulunmaz. Kitini parçalayabildiginiz takdirde bitkilerde zarara neden olan mikroorganizmalarla mücadele yapilabilir. Bu yüzden bilim adamlari, kitini parçalayan ilaçlar üzerine arastirmalar yapiyor" dedi.

Yegen, kitini parçalayan sentetik ilaçlarin insan sagligina ve çevreye olumsuz etkisi bulundugunu ve kalinti sorununa neden oldugunu, kendisinin de kekik yagini kullanarak kitini parçalayacak bir yöntem gelistirdigini bildirdi. Faydali bir bakterinin salgiladigi enzimi kekik yagina fermente ederek karistirdiklarini belirten Yegen, daha sonra elde ettigi karisimla kitini parçalamayi basardigini kaydetti.

Yegen, "Gelistirmis oldugum yöntem, pahali olmayan, özel alet-ekipman gerektirmeyen, hammadde olarak yurt içinden temin edilen, bitkisel materyal kullanilan, tamamen pratik, etkili ve ekonomik bir yöntemdir" diye konustu.



"Kekik yagindan elde edilen ilaç tamamen dogal"

Yegen, iki yil etkinligini koruyan ilacin zararlilara karsi etkili olmasinin yani sira, bitkiyi besledigini ve erken hasat imkani sagladigini da savundu. Ilacin bitkilerin yeni kök olusumunu tesvik ettigini belirten Yegen, kekik yagindan elde edilen ilacin tamamen dogal oldugunu, hem yapraga hem de topraga uygulanabildigini kaydetti.

Kitini parçaladigi için tek bir ilaçla mantar, bakteri ve zararlilara karsi etkin mücadelenin saglandigini vurgulayan Prof. Dr. Yegen, "Yüzde 100 dogal oldugu için kalinti sorunu da ortadan kalkiyor" dedi.



Büyüksehir Belediyesi hobi bahçesinde yer tahsis etti

Evinin bir odasini laboratuvar olarak kullanan Yegen, bir taraftan da kekik yagindan üretmis oldugu organik ilaçlarin denemesini Antalya Büyüksehir Belediyesi hobi bahçesinde sürdürdügünü anlatti. Yegen, “Evimin bir odasini laboratuvar olarak kullaniyorum. Burada kekik yagindan elde ettigim organik ilaçlar ile belediyenin bana tahsis etmis oldugu hobi bahçesinde domates, biber, salatalik, bamya, karpuz, kavun, patlican, bamya gibi yazlik ve kislik tüm meyve sebze türlerinde denemelerimi sürdürüyorum. Bitkiler üzerinde kesinlikle hiçbir hastalik bulunmamaktadir. Yetistirmis oldugum ürünler tamamen organik olarak yetismektedir. Verimleri ise oldukça yüksek orandadir. Türkiye’nin birçok ilinde tarim ile ugrasan çiftçilerimize de destek veriyorum” ifadelerini kullandi.

Almanya ve Bulgaristan’da ruhsat aldi

Yegen, ilaçla ilgili yayinina ABD’deki Auburn Üniversitesi’nin ilgi gösterdigini, bu üniversiteden yapilan teklif üzerine daha önce Türkiye’den oraya gidip ABD vatandasi olan bir ögrencisi ile birlikte ilaç için patent basvurusu yaptiklarini kaydetti.

Patenti Kanada’da aldiktan sonra ABD vatandasi olan ögrencisi ile anlasmazlik yasadiklarini ifade eden Yegen, ayni yil ilacin Türkiye’de kullanimi için dönemin Tarim ve Köyisleri Bakanligina basvurdugunu anlatti.

Akdeniz Üniversitesi Ziraat Fakültesi Bitki Koruma Bölümü Baskanligi’ndan emekli olan Prof. Dr. Oktay Yegen’in kekik yagindan gelistirdigi organik ilaç, 10 yili askin süredir Almanya ve Bulgaristan’da tarim ürünlerinin mantar, bakteri ve zararlilara karsi korunmasinda kullaniliyor. Oktay Yegen, ilacin yurt disinda biber kök yanikligi ve asmada külleme hastaligina karsi kullanildigini kaydetti.

Bu özellige sahip kekik bitkisinin dogal olarak en iyi 600-900 metre rakimda ve Akdeniz Bölgesi’nde yetistigini vurgulayan Yegen, sunlari kaydetti:

"Yapilan tibbi arastirmalar, kekigin içerdigi maddelerin uygulandigi sicakkanli hayvanlarin hücrelerinden salgilanan serbest radikalleri baglayarak saglik açisindan birçok fayda olusturdugunu göstermistir. Kekigin içerigindeki maddelerle vücutta hücre koruma sistemlerini gelistirmesiyle antioksidan, kanser olusumunu engellemesiyle antikanserojen, diyabet hastaligini engellemesiyle antidiyabetik ve vücuttaki kolesterol oranini ayarlamasiyla antikolestremik özellikler tasidigi gösterilmistir. Bu özellikleriyle kekik yasliligi geciktirmekte, tümör olusumunu engellemekte, seker hastaligina iyi gelmekte ve gidalarin bozulmasini dogal yollarla engellemektedir."