Stoklarda Soğan Kalmadı

Nisan ayında en yüksek fiyat artışı gösteren tarımsal ürünlerin başında gelen kuru soğanın fiyatı yüzde 47,05 oranında yükseldi. Üretim rekoltesindeki düşüş ve domuz gribine iyi geldiği haberleri üzerine Ekim ayından itibaren talebin her geçen gün arttığı soğanda fiyatlar tavan yaptı. Ancak soğandaki fiyat artışı borçları nedeniyle mahsulünü elinden erken çıkaran ve geçtiğimiz yıl soğandan umduğunu bulamayan üreticileri memnun etmedi. Ellerinde soğan kalmayan üreticiler, her türlü eziyeti kendilerinin
çekmesine rağmen fiyat artışından aracıların kazançlı çıktığını dile getirdiler.
Çorum Ziraat Odası Başkanı Selahattin Biçer, Türkiye'de soğan piyasasının eleştirildiğini belirterek, bu konunun tabandan tavana araştırılmasını istedi. Türkiye'de soğan üretimi yapılan illerin belli olduğunu dile getiren Biçer, "Soğanı 2008 yılında yerlerde çürüttük, çöplüğe attık. 2009 yılında az ekim yapıldı. Az ekim yapıldığı için de hasat döneminde 25 ila 30 kuruş fiyatındaki soğan fiyatları önce 50-60 kuruşa, daha sonra 70-80 kuruşa yükseldi" dedi.
Türkiye'de üretimin yüzde 30'undan fazlasının çöpe gittiğini ifade eden Biçer, "Üretim bölgelerinde saklama koşulları iyi değil. Soğan üretimi yapılan bölgelerde soğuk hava deposu kurulması şart. Bunun yanında iç ve dış piyasaya üretilen soğanları 30 kilogramlık, 40 kilogramlık çuvallara ambalaj yaparak bekletiyoruz. Bu ürün bozulur mu bozulmaz mı, ezilir mi ezilmez mi bunun hesabını yapmıyoruz. Bu üreticinin ürettiği ürünün yüzde 30'unun çöpe gitmesine neden oluyor" diye konuştu.
Yurt dışı pazarlarının giderek elden çıktığını kaydeden Biçer, "Soğana ihracat desteği verilecek ki döviz getirecek, bu da üreticiye kazanç sağlayacak. Yurt dışındaki ticaret ataşeleri, büyükelçiler gezerek istenen ürünlerin bir envanterini çıkartarak ambalajlı bir şekilde raflara indirilmesini sağlamalı. Biz bunu üretiriz ama 2 ila 3 TL'den satmayı düşünmüyoruz. Fakat hasat kayıpları, ambalaj kayıpları, zaman kayıpları çiftçiye bir hayli masraf getiriyor. Onun için bir kere Türkiye'de önce depolama,
ambalajlama, paketleme merkezlerinin kurulması lazım. Pazara girmeyen soğanlar pazara girdi. Burada bir çelişki var. Tarım ve Köyişleri Bakanlığı soğuk hava deposu, paketleme ve ambalaj konusunda destek vermeli. Aracılar para kazandı. Şuan satılan soğanların hiçbirisi çiftçinin elindeki soğan değil. 2008 yılında Çorum'da 38 bin dönüm arazide 115 bin ton soğan üretimi yapılmış. 2009 yılında 28 bin dönüm ekim yapılırken, 70 bin ton üretim yapılmış. Yüzde 40 oranında düşüş var. Bunun yanı sıra soğan üretim
bölgelerini dolu vurdu. Bu üretim düşüklüğünden dolayı spekülatörler iyi bir fırsat yakaladı ve iyi bir para kazandı" şeklinde konuştu.
Çorum Soğan Üreticileri Birliği Başkanı Bektaş İlhan Eke ise, soğan üreticilerinin elinde stok kalmadığını söyledi. Erken borçlanmalardan dolayı üreticinin büyük kısmının elindeki soğanı piyasanın çok altındaki fiyatlara elden çıkardığını açıklayan Eke, "Soğan aracılar sayesinde zam şampiyonu oldu. Hasat döneminde 50 kuruşa satılan soğan aracıların devreye girmesiyle 1, 2 ve 3 TL'den satışa sunulmaya başladı. Burada üretici kazanmadı, kazanan aracılar oldu. Üreticiler üzerinden rant sağlandı" dedi.
Devletten soğan üreticisini desteklemesinin yanı sıra girdi maliyetlerinin azaltılmasını beklediklerini dile getiren Eke, bundan üretecinin yanı sıra tüketicinin de kazançlı çıkacağını kaydetti.
Soğan üreticisi Metin Aydın ise, "Ekiyoruz, ilaçlıyoruz, suluyoruz. Her türlü cefayı biz çekiyoruz. Ondan sonra tüccar kazanıyoruz. Köylü hiçbir şey kazanmıyor. Köylü cefasını çekiyor aracı sefasını sürüyor" diye konuştu.
(MMY-BÖ-CC-Y)